㰀椀洀最 猀爀挀㴀∀瀀椀挀琀甀爀攀猀⼀栀洀漀爀最攀渀琀栀愀甀⸀樀瀀最∀ 愀氀椀最渀㴀∀琀漀瀀∀㸀㰀戀爀㸀
Դեսպան Հէնրի Մորկընթաու 㰀⼀琀搀㸀
| ☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㬀椅椅欅瀅愅缅愅漅愅瘅瘅攅者砅舅 瀀愅琅愅者 ㌀攅者琅愅瘅愅脅欅瘅攅者砅舅 漀砅爅萅欅瘅Ⰵ 䀀愅琅愅焅愅甅瘅愅漅愅瘅瘅攅者砅舅 搀朅琅 稀愅缅攅者愅昅琅欅 琀愅紅瘅愅漅脅欅氅 瀀欅瘅 瀀愅眅欅舅瘅攅者栅 琀愅萅者攅氅砅舅Ⰵ 缀者砅舅愅清 琀攅瘅愅眅瘅砅者瀅瘅攅者朅瘅 ⠀䌀愀瀀椀琀甀氀愀琀椀漀渀⤀ 攀舅 欀者攅瘅脅 嘀者愅瘅紅愅甅欅 砀舅瘅攅脅愅清 稀愅者缅萅攅者朅瘅 愀昅愅缅攅氅砅舅 氀愅舅愅挅砅甅瘅 琀欅笅砅脅瘅 最者褅 䨀愅缅攅者愅昅琅栅 ㈀愅瘅ⴅ㤀砅舅者愅瘅欅昅琅栅 漀愅琅 ㈀愅瘅ⴅ㬀紅氅愅琅欅昅琅栅 欀者愅漅愅瘅愅脅瘅攅氅砅舅 愀琅攅瘅愅甅愅者琅愅者 愀簅欅椅瘅 最者褅 䨀愅缅攅者愅昅琅栅 䀀愅甅漅愅漅愅瘅 䀀愅者脅묅ⴀ栀 縀攅者笅瘅愅漅愅瘅愅稅朅紅 氀砅舅清攅氅砅舅 氀愅舅愅挅砅甅瘅 稀愅缅攅瀅砅舅椅欅舅瘅瘅 最者褅
Թէեւ հայեր Օսմանեան Կայսրութեան բնակչութեան միայն 10 տոկոսը կը կազմէին, սակայն ներածման 60 առ հարիւրը, արտածման 40 առ հարիւրը եւ ներքին առեւտուրի ալ 80 առ հարիւրը իրենց ձառքն էր։ Ջարդերու ընթացքին Ամերիկեան դեսպանը՝ Հէնրի Մորկընթաու Թալաթի հետ տեսակցութեան մը ընթացքին կ՚ըսէ. «Եթէ մարդասիրական նկատումներ չունիս, մտածէ ձեր նիւթական կորուստին մասին։ Այս մարդիկը ձեր առեւտրականներն են, ձեր ճարտարարուեստին մեծագոյն մասը անոնց ձեռքն է։ Անոնք ամենաբարձր տուրքերը կը վճարեն։ Առանց անոնց ձեր տնտեսական վիճակը ի՞նչ պիտի ըլլայ»։ Թալաթի պատասխանը կ՚ըլլայ. «Մենք տնտեսական կորուստի կարեւորութիւն չենք տար, հաշուած ենք եւ գիտենք, թէ այդ կորուստը հինգ միլիոն բաունտը պիտի չանցնի։ Ատոր ալ կարեւորութիւն չենք տար»։㰀⼀琀搀㸀㰀⼀琀爀㸀
㰀⼀琀愀戀氀攀㸀
㰀琀戀漀搀礀㸀
☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㜀瘅縅朅者Ⰵ 砀者 䴀砅舅氅椅愅瘅 倀朅眅愅缅欅 攀爅戅蔅者崅 欀眅洅愅瘅 䴀欅舅氅朅甅琅愅瘅欅 愀爅笅漅愅瘅崅 欀眅洅愅瘅砅舅瀅欅 䘀愅猅欅甅朅欅 瀀攅缅 愀琅砅舅紅瘅愅脅愅清 砀舅 茀愅眅愅甅欅 愀紅缅欅猅愅瘅欅 戀愅者焅者愅脅砅舅愅清 最者Ⰵ ㌀ 䔀砅舅瘅砅舅愅者 㤀㐀ⴀ欀瘅Ⰵ 欀瘅萅昅欅瘅萅栅 漀栅 稀愅者缅愅搅者朅 砀舅 漀栅 紀缅愅瘅愅甅 䨀愅缅攅者愅昅琅愅漅愅瘅 䘀愅洅愅者愅者欅 攀舅 瘀愅攅舅 茀砅洅 栀瘅搅瀅愅瘅砅舅者 瀀者愅琅愅瘅愅缅愅者欅 稀愅眅缅蔅瘅瘅攅者栅Ⰵ 䴀砅舅氅椅愅瘅栅 琀瘅愅氅砅縅 栀瘅搅瀅愅瘅砅舅者 瀀者愅琅愅瘅愅缅愅者褅 瘅Ⰵ 䨀愅缅攅者愅昅琅愅漅愅瘅 䘀愅洅愅者愅者 栀氅氅愅氅朅 愀簅愅笅Ⰵ 挀愅爅缅瘅欅 琀欅砅舅椅欅舅瘅 琀栅 漀愅昅琅愅清 最者Ⰵ 砀者 欀者 瘀愅洅愅者愅者砅舅椅攅愅瘅 眀者笅愅瘅欅瘅 漀砅礅砅舅攅脅愅舅 㤀朅眅萅欅氅愅椅栅 䐀愅瀅紅砅舅紅愅褅 甅紅 漀愅昅琅愅漅攅者稅砅舅椅欅舅瘅栅 琀瘅愅脅 眀愅缅 挀愅爅缅瘅欅Ⰵ 琀欅愅甅瘅 萀欅礅攅者砅舅 甀愅甅缅瘅欅 攀舅 琀欅愅甅瘅 㜀瘅縅朅者欅瘅 瀀愅眅砅舅攅缅砅舅褅 㼀愅昅琅愅漅攅者稅砅舅椅攅愅瘅 瘀欅舅椅愅漅愅瘅栅 漀栅 瀀愅甅椅愅甅椅砅舅朅者 䨀愅缅攅者愅昅琅愅漅愅瘅 䘀愅洅愅者愅者砅舅椅攅愅瘅 渀愅清砅舅漅 甀愅缅漅愅脅砅舅琅瘅攅者朅瘅 攀舅 挀攅者琅愅瘅愅漅愅瘅 昀欅瘅砅舅砅者愅漅愅瘅 蔀挅瘅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者朅瘅褅 㼀愅昅琅愅漅攅者稅砅舅椅攅愅瘅 琀愅紅 漀栅 漀愅昅琅朅欅瘅 戀樅欅眅漅瘅攅者Ⰵ 攀者漅者愅礅愅茅攅者Ⰵ 氀者愅挅者砅爅瘅攅者Ⰵ 漀砅舅紅愅漅脅愅漅愅瘅瘅攅者Ⰵ 瘀愅洅漅欅瘅 茀砅者焅愅簅砅舅 昀欅瘅砅舅砅者愅漅愅瘅瘅攅者Ⰵ 砀猅者愅挅砅者清愅漅愅瘅 甀愅瘅脅愅瘅萅砅縅 戀愅瘅缅愅者漅砅舅愅清瘅攅者Ⰵ 愀舅愅昅愅漅瘅攅者Ⰵ 䰀砅舅琅朅氅欅朅瘅 攀漅愅清 挀愅爅椅愅漅愅瘅瘅攅者褅 䀀愅甅攅者砅舅 搀朅琅 搀愅舅攅者 稀愅缅者愅紅缅攅氅 砀舅 䀀愅琅愅焅愅甅瘅愅漅愅瘅瘅攅者砅舅 挀愅爅椅愅縅愅甅者攅者砅舅 琀愅瀅琅攅缅愅漅愅瘅瘅攅者栅 愀稅紅缅愅琅戅砅舅椅攅愅瘅 稀愅缅者愅紅缅攅氅 㤀朅眅萅欅氅愅椅栅 䐀愅瀅紅砅舅紅愅ⴅ欀瘅 稀愅者缅愅漅愅瘅砅舅椅欅舅瘅瘅 最者褅
Էնվէր փաշա կրակոտ, արկածախնդիր բնաւորութեամբ, այդ շրջանին 33 տարու անձ մըն էր, իսկ 40 տարու Թալաթը աւելի լուրջ էր ու խոհեմ։ Օսմանեան Կայսրութեան եւ յատկապէս հայերուն ապագան այս անձերուն ձեռքն էր։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㜀瘅縅朅者Ⰵ 㤀 㤀ⴀ欀瘅Ⰵ 䨀攅簅氅欅瘅欅 琀朅笅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅攅愅瘅 昀欅瘅砅舅砅者愅漅愅瘅 瘀攅者漅愅甅愅脅砅舅脅礅砅舅椅攅愅瘅 眀者笅愅瘅欅瘅 一欅氅瀅朅氅琅 ㈀⸅ 㼀愅甅紅者欅 戀愅者攅漅愅琅砅舅椅欅舅瘅栅 縀愅紅缅漅愅清 最者褅 ㌀攅者琅愅瘅愅脅欅瘅攅者砅舅 瀀愅瘅搅朅稅 琀攅清 瀀愅琅愅漅者愅瘅萅 砀舅瘅朅者褅 瘅砅瘅脅 昀欅瘅砅舅砅者愅漅愅瘅 漀愅者挅愅稅愅瀅砅舅椅攅愅瘅 攀舅 漀愅昅琅愅漅攅者稅砅舅椅攅愅瘅 眀愅缅 漀栅 瀀欅愅瘅愅者褅 㤀愅氅愅椅欅 砀舅 䴀愅缅者愅昅愅琅 䴀愅欅椅 䀀愅氅欅琅 茀愅眅愅甅欅 挀欅缅砅舅椅攅愅琅戅Ⰵ ㌀攅者琅愅瘅瘅攅者砅舅 瀀攅缅 挀愅爅缅瘅愅稅朅紅 瀀愅琅愅焅愅甅瘅攅氅砅縅Ⰵ 愀簅愅瘅脅 攀者攅紅茅砅洅愅瘅愅漅愅瘅 樀砅爅砅縅欅 挀欅缅愅漅脅砅舅椅攅愅瘅Ⰵ 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅欅舅瘅栅 ㌀攅者琅愅瘅瘅攅者砅舅 漀砅爅萅欅瘅 稀愅缅攅者愅昅琅欅瘅 琀愅紅瘅愅漅欅脅 漀栅 搀愅者焅瘅朅褅
1914-ի Փետրուարի 8-ին, Մեծ Վեզիր Սալիթ Հալիմ փաշայի ու Ռուսաստանի Պոլսոյ դեսպան Գուլկեւիչի եւ միւս դեսպաններու ալ մասնակցութեամբ կը ստորագրուի բարեկարգումներու ծրագիր մը։ Գերմանիա կը մերժէ ստորագրել այս համաձայնութիւնը, ըստ որու հայկական վեց վիլայէթներուն պիտի կցուէր Տրապիզոնի նահանգը ու այս ամբողջ շրջանը պիտի բաժնուէր երկու ընդհանուր քննիչութեան՝ մարզպանութեան։ Առաջին շրջանը պիտի պարփակէր Կարին (Էրզուրում), Տիրապիզոն եւ Սեբաստիա (Սիվաս) նահանգները, իսկ երկրորդը՝ Վան, Բիթլիս, Խարբերդ (Էլազիզ) եւ Տիգրանակերտ (Տիարպագըր) նահանգները։ Մարզերու ընդհանուր քննիչները պիտի ըլլային Եւրոպացիներ, որոնց նշանակումը պիտի կատարէր Սուլթանը, մեծ պետութիւններու առաջարկած թեկնածուներէն։ Ընդհանուր քննիչը իրեն ենթակայ պաշտօնեաները նշանակելու, պաշտօնազրկելու եւ դատի տալու իրաւունք պիտի ունենար։ Հողային վէճերը պիտի լուծուէին քննիչի անմիջական հսկողութեամբ։ Օրէնքները ու կառավարական հաղորդագրութիւնները պիտի հրատարակուէին տեղական լեզուներով։ Ազգաբնակչութիւնը պիտի կարենար գործածել իր լեզուն վարչութեան ու դատարանի մէջ։ Իւրաքանչիւր ազգ կրթական գործի համար պետական պիւթճէէն պիտի ստանար որոշ գումար՝ համեմատ իր վճարած տուրքին, նաեւ իրաւունք պիտի ունենար նոյն նպատակի համար նշանակել ազգային տուրք։ Այր մարդիկ իրենց զինուորական ծառայութիւնը պիտի կատարէին իրենց բնակչութեան շրջանին մէջ։ Համիտիէի Ջոկատները պիտի ջնջուէին։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䘀砅甅瘅 搀者砅舅椅欅舅瘅栅 漀栅 挀砅者清愅搅者砅舅朅者 㰀欅戅愅瘅愅瘅欅 琀朅笅褅 䀀砅瘅 栀瘅搅瀅愅瘅砅舅者 萀瘅瘅欅礅栅 蔀紅琅愅瘅愅脅欅 琀栅瘅 最者Ⰵ 瀀愅甅砅脅 稀愅者愅挅愅甅欅瘅崅 㔀舅者砅稅愅脅欅 琀栅 稀欅缅欅 栀氅氅愅者褅 䀀愅甅攅者 瀀砅爅愅缅愅者愅清萅欅瘅 攀者漅砅舅萅欅 戀愅樅愅瘅砅舅琅朅瘅 眀愅缅 挀砅瀅 礀朅欅瘅 琀瘅愅脅愅清褅 䰀砅舅紅 搀攅紅稅愅瘅欅瘅 缀攅爅攅漅愅缅砅舅砅舅椅攅瘅朅瘅 欀 甀愅甅缅 漀砅舅挅愅甅Ⰵ 椀朅 瘀砅甅瘅欅紅漅 愀甅紅萅愅瘅栅 ㈀愅者焅者 㐀者愅瘅 ⠀䨀愅稅ⴅ栀 氅欅⤅ 栀瘅搅砅舅瘅欅氅 缀愅氅 搀樅砅舅愅者 攀爅愅清 最者褅
Ներկայացուած թեկնածուներու ցանկէն ընդհանուր քննիչ կ՚ընտրուին Արեւելեան Հնդկաստանի կառավարիչ հոլանտացի Վեստենենկը (Westenenk) եւ նորվեկիոյ բանակի հազարապետներէն Հօֆ (Hoff) եւ 23 Մայիս 1914-ին, անոնց հետ տասնական տարուայ պայմանագրեր կը ստորագրուին։ Hoff կը մեկնի իր պաշտօնատեղին՝ Վան, ուր թուրք իշխանութիւնները թշնամանքով կ՚ընդունին զինք եւ թուրք պաշտօնեաներ կ՚ընդիմանան իրեն ենթարկուելու։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅攅愅瘅 㔀舅者砅稅愅漅愅瘅 瀀砅爅愅缅愅者愅清萅栅 稀昅缅欅漅脅愅清 最者褅 者攅舅琅缅攅愅瘅 紀愅瀅琅愅瘅瘅攅者栅 瀀欅琅愅甅 缅者欅愅瘅愅稅砅氅紅朅瘅 ⠀㜀缅欅者瘅朅⤅ 漀栅 紀漅紅朅者褅 者攅舅攅氅萅瘅 愀氅 漀娅攅者椅愅者褅 㤀砅舅者愅瘅欅 猀愅琅戅愅瘅 漀栅 挀砅脅砅舅朅者褅 䀀愅甅攅者栅 瘀攅者萅欅瘅 椀眅瘅愅琅欅瘅 最欅瘅褅 䨀朅缅萅 最 砀礅瘅礅愅脅砅舅朅欅瘅 砀舅 愀瘅砅瘅脅 瀀愅者紅缅砅舅椅攅愅瘅 缀欅者愅脅砅舅朅者褅
1914-ի Օգոստոսի 2-14 թուականներուն Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւնը Կարին (Էրզուրում) գումարած իր 8-րդ պատգամաւորական ժողովին բարեկարգութիւններու ծրագիրը անբաւարար կը նկատէ ու օգտակար չի գտներ, բայց կառավարութեան կողմէ ծրագրի իրականացման դէմ հանուած դժուարութիւններու դէմ պայքարելու որոշումը կ՚առնէ։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㬀椅椅欅瀅愅缅 縀朅 㤀朅者愅萅萅欅 漀砅舅紅愅漅脅砅舅椅欅舅瘅栅 伀蔅萅椅⸅ 䨀愅瀅愅椅椅欅瘅 䜀愅挅欅者欅 攀舅 䘀愅猅欅 䨀朅甅欅 挀氅洅愅舅砅者砅舅椅攅愅琅戅 䀀⸅䔀⸅㐀⸅ⴀ欀 樀砅爅砅縅欅瘅 稀愅缅砅舅欅者愅漅砅舅椅欅舅瘅 琀栅 漀栅 爀者漅朅Ⰵ 者攅舅攅氅愅瀅愅甅愅紅缅愅瘅欅 ⠀䰀砅舅紅愅紅缅愅瘅欅⤅ 瀀愅甅攅者栅 䰀砅舅紅欅砅甅 搀朅琅 愀稅紅缅愅琅戅攅脅瘅攅氅砅舅Ⰵ 挀者愅舅砅舅愅清 瀀砅爅攅者砅舅 縀者愅甅 欀瘅萅瘅愅縅愅者 琀愅者昅 琀栅 瀀愅紅缅愅缅攅氅砅舅Ⰵ 漀砅縅漅愅紅攅愅瘅 椀砅舅者萅攅者栅 匀砅萅者 紅欅愅 攀舅 椀者萅愅瀅愅甅攅者瘅 愀氅 㼀砅縅漅愅紅 缀攅爅愅茅砅洅攅氅砅舅 愀簅愅笅愅者漅砅縅褅 簅愅笅愅者漅栅 漀栅 琀攅者樅砅舅欅 愀甅瘅 戀愅脅愅缅者砅舅椅攅愅琅戅Ⰵ 椀朅 椀者萅愅瀅愅甅攅者栅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅攅愅瘅 瀀愅舅愅缅愅者欅琅 瀀稅愅缅愅漅瘅攅者瘅 攀瘅Ⰵ 稀愅缅攅者愅昅琅欅 栀瘅椅愅脅萅欅瘅 戀愅瘅愅漅欅 琀朅笅 椀眅瘅愅琅欅欅瘅 搀朅琅 稀欅缅欅 漀簅砅舅欅瘅 攀舅 蔀缅愅者 攀者漅者欅 琀栅 琀朅笅 挀砅者清砅舅瘅朅砅舅椅欅舅瘅 脀砅甅脅 礀攅瘅 漀者瘅愅者 缀愅氅褅 伀蔅萅椅⸅ 䨀愅瀅愅椅椅欅瘅 䜀愅挅欅者 愀甅紅 戀愅脅愅缅者砅舅椅欅舅瘅栅 搀愅舅愅猅愅瘅砅舅椅欅舅瘅 漀栅 瘀漅愅缅朅 攀舅 漀娅栅紅朅Ⰵ 椀朅 愀甅紅 砀者砅眅砅舅琅砅縅 瀀愅甅攅者栅 䰀砅舅紅愅紅缅愅瘅欅 瀀攅缅 漀砅爅琅瘅砅者砅眅砅舅愅清 漀娅栅氅氅愅瘅 攀舅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅欅舅瘅栅 稀愅眅缅稅愅瘅攅氅朅 瀀者愅樅愅者愅清褅
Պատերազմի նախօրեակին Երիտթուրքերու կեդրոնական կոմիտէի անդամ Էօմէր Նաճի Պէյն ալ օսմանեան երեսփոխան Վահան Փափազեանին կ՚ըսէ, թէ հայերու Ռուսաստանի նկատմամբ չէզոքութիւնը բաւարար չէ, ընդհակառակը հայերը ռուսերու դէմ պայքարելու համար կամաւորական խումբեր պէտք է կազմեն ու նիւթական մեծ օժանդակութիւններ ընեն։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㌀攅者琅愅瘅欅愅 㤀㐀ⴀ欀 唀挅砅紅缅砅紅欅 ⴀ欀瘅 䰀砅舅紅欅砅甅 搀朅琅Ⰵ 唀挅砅紅缅砅紅欅 ㌀ⴀ欀瘅 愀氅 嘀者愅瘅紅愅甅欅 搀朅琅 稀愅缅攅者愅昅琅 漀栅 瀀簅礅愅漅朅褅 唀挅砅紅缅砅紅欅 㐀ⴀ欀 挀欅眅攅者瘅 愀氅 瘅挅氅欅愅 ㌀攅者琅愅瘅欅砅甅 搀朅琅 稀愅缅攅者愅昅琅 漀栅 甀愅甅缅愅者愅者朅褅
Առաջին Աշխարհամարտը սկսած էր։ Երիտթուրքերու՝ Իթթիհատ վէ Թէրաքքի կուսակցութեան սպասած օրը հասած էր։ 6 Սեպտեմբերին կայսրութեան հայաշատ քաղաքներու կառավարիչներուն հեռագիրներ կը ղրկուի պահանջելով հայ կուսակցութիւններու՝ Դաշնակ եւ Հնչակ ու երեւելի ազգայիններու շարժումները հսկողութեան տակ առնել։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀 䘀砅甅攅琅戅攅者欅瘅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅欅舅瘅栅 稀愅眅缅蔅瘅愅稅朅紅 ⸅ 眅洅愅者瀅愅琅愅者缅欅瘅 漀栅 琀愅紅瘅愅漅脅欅 䀀愅琅愅焅愅甅瘅愅漅愅瘅瘅攅者砅舅 搀朅琅Ⰵ ㌀攅者琅愅瘅欅砅甅 漀砅爅萅欅瘅 稀愅缅攅者愅昅琅攅氅砅縅褅
Հին փառաւոր օրերու վերահաստատման ցանկութեամբ ապրող երիտթուրքերու երազը այլեւս պիտի իրականանար։ Ահա՛, Զիյա Կէօքալփի բանաստեղծութիւններէն երկու տող.㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀吀蔅眅Ⰵ 匀氅攅舅瘅朅 甀欅瘅朅 愀氅 稀愅甅者愅挅 椀愅挅紅栅瘅
Կէճէ կիւնտիւզ Թունա սույու քան աքսըն㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀⠀一愅昅朅Ⰵ 椀砅爅 匀氅攅舅瘅朅欅 縀者愅甅 搀愅者焅攅愅氅 漀愅者琅欅者 搀者蔅眅愅漅 渀愅清愅瘅欅Ⰵ 伀愅瘅砅舅稅欅 笀砅舅者栅 挀欅眅攅者 脀砅者攅漅 愀者欅舅瘅 縀愅昅朅⤅褀
13 Նոյեմբերին, Սուլթանը, Թօբքաբը Պալատին Մարգարէ Մուհամմէտի հագուստները պահուած սենեակին մէջ Ճիհատ (սրբազան պատերազմ) յայտարարող Ֆէթվա-ն կը կարդայ։ Աշխարհի բոլոր մահմետականները Խալիֆային (մահմետականներու կրօնապետը-Մուհամմէտի ներկայացուցիչը) դէմ պատերազմի ելած քրիստոնեաներուն դէմ պատերազմելու կը հրաւիրէ։ 㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㘀 㐀攅漅缅攅琅戅攅者欅瘅Ⰵ 㠀 匀攅缅者砅舅愅者欅瘅 紀缅砅者愅挅者砅舅愅清Ⰵ 戀愅者攅漅愅者挅砅舅琅瘅攅者砅舅 瀀愅琅愅焅愅甅瘅砅舅椅欅舅瘅栅 礀攅爅攅愅氅 漀栅 甀愅甅缅愅者愅者砅舅欅褅 ㌀ 㐀攅漅缅攅琅戅攅者欅瘅Ⰵ 瀀愅爅砅者搅愅挅者砅舅椅攅愅琅戅 琀栅Ⰵ 瘀愅瀅愅瘅挅愅甅欅瘅 萀瘅瘅欅礅瘅攅者砅舅瘅 稀愅眅缅蔅瘅瘅攅者砅舅瘅 縀攅者笅 漀栅 缀者砅舅欅褅 ㈀愅者攅漅愅者挅砅舅琅瘅攅者栅 愀瘅琅欅笅愅稅朅紅 漀栅 搀愅搅者攅脅砅舅欅瘅褅 㠀瘅搅瀅愅瘅砅舅者 萀瘅瘅欅礅瘅攅者朅瘅 䀀蔅蘅 ⠀䠀漀昀昀⤀ 一愅瘅朅瘅 漀栅 瀀攅簅愅瘅愅甅褅 一攅紅缅攅瘅攅瘅漅 ⠀圀攀猀琀攀渀攀渀欀⤀ 愀甅搅 蔀者攅者砅舅瘅 缀愅漅愅舅欅瘅 欀者 稀愅眅缅蔅瘅愅缅攅爅欅瘅崅 㼀愅者欅瘅 ⠀㜀者昅砅舅者砅舅琅⤅ 欀紅漅 礀朅者 瀀愅紅愅清褅
Թէշքիլաթը Մահսուսան, Միջին Ասիոյ մահմետական ցեղերը Ռուսիոյ դէմ ապստամբեցնելու, խափանարարութիւններ կազմակերպելու, անկախ Հայաստանի մը կազմութեան Ռուս-Հայկական ծրագիրը ձախողեցնելու նպատակով, 2,000 անձերէ բաղկացեալ աւազակախումբ մը Տօքթ. Պահաթթին Շաքիրի գլխաւորութեամբ եւ ընկերակցութեամբ բնիկ Պոլսեցի, զինուորական (Քուլէլի Ասքէրի Մէքթէպի) եւ Պատերազմական (Հարպիյէ) վարժարանները աւարտած, իր արկածախնդրութիւններով նշանաւոր սպայի մը՝ Եագուբ Ճէմիլ Պէյի, Կովկաս կը ղրկէ։ Երբ Իթթիհատականները 23 Յունուար 1913-ին Պապը Ալի-ն պաշարած ու ներս խուժած էին. Եագուբ Ճէմիլ Պէյ օրուայ Պատերազմական Նախարար Նազըմ Փաշան տեղւոյն վրայ գնդակահարած էր։ 㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀伀蔅萅椅⸅ 䨀愅瀅愅椅椅欅瘅 䜀愅萅欅者 欀者 愀簅愅萅攅氅砅舅椅攅瘅朅瘅 礀愅茅愅昅愅瘅脅 洀愅瘅搅愅縅愅簅Ⰵ 㼀⸅ 䨀砅氅紅朅瘅 琀欅瘅礅攅舅 㼀愅者欅瘅 ⠀㜀者昅砅舅者砅舅琅⤅Ⰰ 猀愅琅戅砅舅 洀愅礅琅攅者砅舅漅瘅攅者砅舅瘅 㤀砅舅者愅瘅欅瘅 猀愅琅戅愅瘅 愀紅漅朅 漀娅愅瘅脅瘅欅묅 挀者砅舅椅攅愅琅戅 脀砅舅脅愅缅愅洅缅愅漅瘅攅者 搀瘅攅氅 漀砅舅缅愅甅褅
Թէշքիլաթը Մահսուսան, հրոսակներու ուրիշ խումբ մըն ալ, Մակեդոնիոյ մէջ Իթթիհատ վէ Թէրաքքի հիմնադիրներէ միուն՝ Էօմէր Նաճի Պէյի գլխաւորութեամբ դարձեալ Կովկաս կը ղրկէ, դէպի Հնդկաստան երթալու նպատակով։ 㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䨀愅缅攅者愅昅琅愅漅愅瘅 茀砅者焅愅簅砅舅椅攅瘅朅 昀砅舅者漅Ⰵ 瘀愅戅砅氅欅砅瘅愅漅愅瘅 琀攅清愅琅缅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者砅舅 缀朅者 㜀瘅縅朅者 茀愅眅愅Ⰵ 㤀 ⠀㈀㈀⤀ 㐀攅漅缅攅琅戅攅者 㤀㐀ⴀ欀瘅Ⰵ 椀砅舅者愅瘅欅 搀簅瘅攅者栅 戀愅瘅愅氅砅舅 瘀稅愅缅愅漅砅縅 㼀砅縅漅愅紅攅愅瘅 猀愅漅愅缅欅 縀者愅甅Ⰵ 甀砅挅瘅愅清 戀愅瘅愅漅欅瘅 昀欅瘅愅琅椅攅者萅欅 砀舅 稀愅者攅瘅愅舅砅者琅愅瘅 愀瘅戅愅舅愅者愅者砅舅椅欅舅瘅栅 愀簅愅瘅脅 瘀漅愅缅欅 愀簅瘅攅氅砅舅 甀愅者焅愅漅琅愅瘅 漀娅愅瘅脅瘅欅褅 㐀 ⠀㈀㜀⤀ 㐀攅漅缅攅琅戅攅者欅瘅 䰀砅舅紅愅漅愅瘅 戀愅瘅愅漅栅Ⰵ 砀者砅舅 眀愅者萅攅者砅舅瘅 琀朅笅 瀀愅甅 漀愅琅愅舅砅者瘅攅者 愀氅 漀愅甅欅瘅Ⰵ 砀者栅 椀砅舅者萅攅者砅舅瘅 礀愅茅愅昅愅瘅脅 昀愅甅者砅甅椅 稀愅缅猅愅簅愅清 最Ⰵ 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 戀愅瘅愅漅欅 甀愅簅愅笅愅脅砅舅琅栅 漀栅 漀攅脅瘅朅 砀舅 漀娅愅瘅脅瘅欅 甀愅者焅愅漅砅舅琅欅褅 䴀愅者栅萅愅琅栅眅 漀娅栅氅氅愅甅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 ㌀ⴀ耀搅 昀蔅者愅戅愅樅瘅欅瘅 挀攅者攅昅琅愅瘅栅褅 Ⰰ 昀欅瘅砅舅砅者朅瘅 琀欅愅甅瘅 㔀Ⰰ ⴀ栀 砀爅笅 漀栅 琀瘅愅甅Ⰵ ㈀Ⰰ ⴀ瘀 愀氅 挀攅者欅 漀娅欅甅瘅愅甅褅 㜀瘅縅朅者Ⰵ 眀瘅砅者瀅欅舅 䔀砅縅瀅愅瘅瘅朅紅 䤀愅縅砅舅眅欅 琀栅Ⰵ 紀缅砅甅萅 琀愅瀅朅 漀娅愅昅愅缅欅褅 㜀⠀㈀ ⤀ 䔀砅舅瘅砅舅愅者 㤀㔀ⴀ欀瘅 䨀砅氅欅紅 漀栅 縀攅者愅搅愅簅瘅愅甅褅 䌀愅琅戅砅舅 缀攅舅砅爅砅舅椅攅愅瘅 欀者 瀀愅甅 昀欅瘅砅舅砅者瘅攅者砅舅瘅 萀愅笅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者砅舅瘅 攀舅 䔀砅縅瀅愅瘅瘅朅紅 䤀愅縅砅舅眅欅 琀愅紅欅瘅 漀栅 稀愅缅琅朅褅 㜀瘅縅攅者欅瘅 愀甅紅 愀者缅愅甅愅甅缅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者栅 挀攅者琅愅瘅愅漅愅瘅 伀猀洀愀渀椀猀挀栀攀渀 䰀氀漀礀搀묀 椀攅者椅欅瘅 ㌀ ⠀㈀㘀⤀ 䔀砅舅瘅砅舅愅者 㤀㔀 椀欅舅欅瘅 琀朅笅 漀栅 瀀者愅缅愅者愅漅砅舅欅瘅褅 䨀愅缅攅者愅昅琅欅 瀀攅缅攅舅愅瘅萅 㜀 Ⰰ 瀀愅甅 紀缅欅稅砅爅愅戅愅者 㔀者攅舅愅瘅 砀舅 㤀欅蘅氅欅紅 漀栅 挀愅爅椅朅褅
Թէեւ բանակը Էնվէրի մեծամտութեան պատճառով հայկական բարձրաւանդակին վրայ կը ջարդուի ու այս աղէտալի արկածախնդրութիւնը Իթթիհատին «թուրան»-ի երազին հարուած մը կուտայ, սակայն այս պարտութիւնը իրենց համար անընդունելի է։ «Հայերը օսմանեան բանակը կռնակէն դաշունահարեցին» կարգախօսը ամենուր լսելի կը դառնայ։ «Պատերազմի սկզբնաւորութեան հայեր բանակէն փախան, հայդուկախումբեր կազմեցին, լեռ բարձրացան ու բանակի ապահովութիւնը վտանգեցին» կարգախօսն ալ տեղահանութեան, աքսորի ու ջարդի համար որպէս արդարացուցիչ պատճառ կը գործածուի։ 㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀唀紅琅愅瘅攅愅瘅 戀愅瘅愅漅欅 栀瘅搅瀅愅瘅砅舅者 瀀者愅琅愅瘅愅缅愅者 㰀欅琅愅瘅 縀蔅瘅 䴀愅瘅缅朅者紅 ⠀䰀椀洀愀渀 瘀漀渀 匀愀渀搀攀爀猀⤀ 欀者 甀砅舅眅攅者砅舅瘅 琀朅笅 挀者愅清 最Ⰵ 椀朅 戀愅瘅愅漅朅瘅 茀愅洅砅舅紅缅 缀愅氅 眀愅缅 戀瘅愅漅愅瘅 攀者攅舅砅甅椅 琀栅瘅 最者 攀舅 愀甅搅 蔀者攅者砅舅瘅 琀蔅缅愅舅砅者愅稅朅紅 ㌀ Ⰰ 茀愅洅紅缅愅漅愅瘅 蔀紅琅愅瘅脅欅 昀欅瘅砅舅砅者 漀愅者褅
Թէշքիլաթը Մահսուսա եւ Համիտիէյի ջոկատները փախստական փնտռելու, պատերազմական տուրք գանձելու պատրուակներով գիւղերը կը խուզարկեն, թալանի կուտան, գիւղացիները կը մեռցնեն։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㤀㔀ⴀ欀 匀攅缅者砅舅愅者欅瘅 缀者砅舅愅清 瀀者愅琅愅瘅砅縅 漀栅 瀀愅舅愅萅砅舅欅 瀀愅甅 昀欅瘅砅舅砅者瘅攅者砅舅瘅 昀朅瘅萅攅者栅Ⰵ 愀瘅砅瘅脅琅砅縅 漀栅 漀愅昅琅砅舅欅瘅 渀愅瘅者 愀眅洅愅缅愅瘅萅欅 笀砅漅愅缅瘅攅者 ⠀愀琅攅氅朅 椀愅稅砅舅者砅舅⤅褀 瘅砅瘅萅Ⰵ 昀愅瘅愅昅愅瘅 縀愅甅者攅者 欀者攅瘅脅 缀者砅舅愅清 挀砅者清攅者栅 漀愅缅愅者攅氅朅 砀舅 欀者攅瘅脅 挀攅者攅昅琅愅瘅瘅攅者栅 茀砅者攅氅朅 甀攅缅砅甅Ⰵ 漀栅 挀瘅搅愅漅愅瀅愅者砅舅欅瘅褅
| 㰀琀爀㸀㰀琀搀㸀㰀搀椀瘀 愀氀椀最渀㴀∀挀攀渀琀攀爀∀㸀

㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀ⴀ∀㸀䀀愅甅砅脅 缀砅舅瘅攅者砅舅 洀砅舅昅愅者漅砅舅椅欅舅瘅묅瘀攅者砅舅 栀瘅椅愅脅萅欅瘅 挀缅瘅砅舅愅清묅 昀朅瘅萅攅者褅 䘀琅愅瘅 瘀漅愅者瘅攅者 漀栅 挀砅者清愅清砅舅欅瘅 脀砅甅脅 缀愅氅砅舅Ⰵ 椀朅 瀀愅甅攅者 愀稅紅缅愅琅戅砅舅椅攅愅瘅 漀栅 稀愅缅者愅紅缅砅舅朅欅瘅褅㰅⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀
㰀琀搀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䘀砅甅瘅 椀砅舅愅漅愅瘅瘅攅者砅舅瘅Ⰵ 愀簅愅瘅脅 稀愅缅猅愅簅愅戅愅瘅砅舅椅攅愅瘅Ⰵ 稀攅缅愅漅愅瘅 稀愅眅缅蔅瘅攅愅甅 瀀愅甅攅者砅舅瘅 挀砅者清攅者砅舅瘅 縀攅者笅 漀栅 缀者砅舅欅 攀舅 瀀愅甅攅者砅舅 漀愅甅紅者砅舅椅攅愅瘅 紀愅瀅琅愅瘅瘅攅者砅舅瘅 琀朅笅 猀愅琅戅砅者搅攅氅砅舅 攀舅 椀爅椅愅漅脅攅氅砅舅 愀昅愅缅砅舅椅欅舅瘅栅 漀栅 漀愅眅漅愅瘅搅砅舅欅Ⰵ 漀娅愅者挅欅氅砅舅欅褅 㤀朅眅萅欅氅愅椅栅 䐀愅瀅紅砅舅紅愅甅欅 琀欅笅砅脅愅舅 瀀愅甅攅者砅舅 昀朅瘅萅攅者栅 漀栅 瀀愅舅愅萅砅舅欅褅 瘅砅瘅萅Ⰵ 稀愅瀅砅舅愅清 昀朅瘅萅 茀瘅缅簅攅氅砅舅 稀愅缅者砅舅愅漅砅縅 漀栅 漀砅爅砅稅缅攅瘅 攀漅攅爅攅脅欅瘅攅者栅Ⰵ 漀栅 紀者戅愅稅爅清攅瘅 洀砅者愅瘅瘅攅者栅Ⰵ 漀栅 渀攅清攅瘅 漀爅攅者愅漅愅瘅瘅攅者栅Ⰵ 漀欅瘅攅者栅Ⰵ 瘀砅甅瘅 欀紅漅 甀爅欅瘅攅者栅 攀舅 昀愅瘅砅瘅萅 漀栅 戀簅瘅愅戅愅者攅瘅褅 琅攅者欅漅攅愅瘅 搀攅紅稅愅瘅 䀀朅瘅者欅 䐀砅者漅栅瘅椅愅砅舅 欀者 甀砅舅眅攅者砅舅瘅 琀朅笅 挀者愅清 最Ⰵ 椀朅 一愅瘅欅 漀砅舅紅愅漅愅氅 䌀攅縅缅朅椅 礀愅者礅愅者愅瘅萅欅 琀愅紅瘅愅挅朅缅 漀砅礅砅舅愅清 最 瀀愅甅砅脅 砀缅萅攅者砅舅瘅 稀愅甅缅 挀愅琅攅氅砅縅褅
1908-ի սահմանադրութեամբ հայեր ալ զէնք ունենալու իրաւունքին տիրացած էին։ Տեղահանումի, աքսորի նախօրեակին հայկական համայնքներէն կը պահանջուի յանձնել որոշ թիւով զէնք, որ առ հասարակ այդ համայնքին ունեցած զէնքի թիւէն շատ բարձր է։ Երբ յանձնուած զէնքերու թիւը պահանջուած քանակութեան չի համապատասխաներ, այր մարդիկ կը բանտարկուին ու չարչարանքներու կ՚ենթարկուին։ Նման կացութիւններու չենթարկուելու համար շատեր իրենց թուրք դրացիներէն բարձր գիներով զէնք կը գնեն ու իշխանութիւններուն կը յանձնեն։ Պատասխանատուներ հաւաքուած զէնքերը կը նկարեն եւ կը յայտարարեն, թէ հայեր ապստամբութեան կը պատրաստուէին։㰀⼀琀搀㸀㰀⼀琀爀㸀
㰀⼀琀愀戀氀攀㸀
㰀琀戀漀搀礀㸀
☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㐀愅者焅攅愅氅 匀攅缅者砅舅愅者欅瘅 㤀朅眅萅欅氅愅椅栅 䐀愅瀅紅砅舅紅愅甅欅瘅 洀砅舅琅戅攅者栅 䴀攅戅愅紅缅欅砅甅 琀朅笅 ㌀ 栀瘅缅愅瘅欅萅朅 戀愅爅漅愅脅攅愅氅 挀欅舅爅欅 琀栅 縀者愅甅 漀栅 甀愅者焅愅漅欅瘅 攀舅 漀欅瘅攅者栅 漀栅 戀簅瘅愅戅愅者攅瘅褅 㔀者戅 愀甅者 琀愅者搅欅漅 欀者攅瘅脅 漀欅瘅攅者栅 漀栅 稀愅眅缅稅愅瘅攅瘅Ⰵ 椀砅舅者萅攅者栅 愀甅紅 稀愅眅缅稅愅瘅砅舅椅欅舅瘅栅 愀稅紅缅愅琅戅砅舅椅欅舅瘅 漀栅 漀砅礅攅瘅褅
6 Ապրիլին, Սեբաստիոյ Թէշքիլաթը Մահսուսայի ղեկավարին Պոլիս ղրկած տեղեկութեան համաձայն, քաղաքին մէջ 30,000 զինեալ հայ կամաւորներ կային։ Անոնցմէ 15,000 արդէն իսկ Ռուսիա մեկնած էր եւ մնացեալ 15,000 ալ Օսմանեան բանակը ետեւէն զարնելու համար հրամանի կը սպասէր։ Քաղաքի կառավարիչը՝ Ահմէթ Մուամմէր ալ, Ապրիլի 22-ին, նման տեղեկագիր մը կը ղրկէ Ներքին Նախարարութեան։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀唀紅琅愅瘅攅愅瘅 ㌀ⴀ耀搅 戀愅瘅愅漅欅 ⴀ耀搅 昀蔅者愅戅愅樅欅瘅栅 䴀攅戅愅紅缅欅愅 漀栅 挀缅瘅砅舅朅者褅 瘅砅瘅脅 瘀攅者漅愅甅砅舅椅攅愅瘅 ㌀ Ⰰ 琀愅者搅 欀帅瘅礅稅朅紅 漀愅者攅氅欅 最者 昀欅瘅攅氅Ⰵ 琀愅者昅攅氅 砀舅 稀愅瀅攅氅褅 㔀Ⰰ 昀欅瘅攅愅氅 琀愅者搅 欀帅瘅礅稅朅紅 䴀攅戅愅紅缅欅愅甅朅瘅 琀欅瘅礅攅舅 䰀砅舅紅愅漅愅瘅 紀愅瀅琅愅瘅 漀娅攅者椅愅者Ⰵ 愀簅愅瘅脅 瘀眅琅愅者砅舅攅氅砅舅褅
Նման տեղեկատուութիւններ կանխամտածուած տեղահանութեան ու ջարդի համար կանխապատրաստուած պատճառաբանութիւններ էին։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀伀攅爅愅瀅愅瘅砅舅琅栅Ⰵ 愀萅紅砅者栅 漀栅 紀漅紅欅 㘀朅甅椅砅舅瘅朅瘅褅 唀紅琅愅瘅愅脅欅瘅攅者栅 㔀㜀ⴀ欀瘅 㼀欅氅欅漅欅砅甅 眀者笅愅瘅栅 挀者愅舅攅氅朅 甀攅缅砅甅 㘀朅甅椅砅舅瘅 攀爅愅清 最 漀欅紅愅瘅漅愅洅 攀舅 爀攅漅愅縅愅者砅舅愅清 礀砅者紅 欀眅洅愅瘅愅漅愅瘅 缀砅舅瘅攅者砅舅 漀砅爅琅朅Ⰵ 縀猅愅者攅氅砅縅 砀者砅眅 萀愅瘅愅漅砅舅椅攅愅琅戅 缀砅舅者萅褅 伀砅舅者萅攅者栅 戀愅者焅者愅脅瘅攅氅砅舅 攀舅 甀愅缅漅愅稅朅紅 漀欅紅愅瘅漅愅洅 縀欅猅愅漅欅瘅 縀攅者笅 缀愅氅砅舅 瘀稅愅缅愅漅砅縅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 戀愅瘅愅漅栅Ⰵ 㜀㠀 ⴀ最瘅 琀欅瘅礅攅舅 㠀㤀㔀Ⰰ 㐀 愀瘅挅愅琅 甀愅者焅愅漅愅清 最 㘀朅甅椅砅舅瘅欅 縀者愅甅Ⰵ 戀愅甅脅 琀欅眅缅 稀愅者缅砅舅愅清褅 㤀㐀ⴀ欀 㐀攅漅缅攅琅戅攅者欅瘅Ⰵ 昀蔅者愅眅愅者樅欅 稀愅缅者砅舅愅漅砅縅Ⰵ 瀀者愅琅愅瘅 漀栅 缀者砅舅欅 昀朅瘅萅攅者栅 甀愅瘅焅瘅攅氅褅 㼀欅氅欅漅欅砅甅 䴀愅瀅愅漅 㼀愅椅砅爅欅漅砅紅栅Ⰵ 漀愅簅愅縅愅者砅舅椅攅愅瘅 匀砅萅者 眀愅者樅砅舅琅 琀栅 漀者瘅愅甅 縀缅愅瘅挅攅氅 㤀砅舅者萅欅砅甅 瘀愅瀅愅瘅挅瘅攅者砅舅瘅 愀琅戅砅爅笅 瀀愅甅砅舅椅欅舅瘅栅묅 紀稅愅簅瘅愅氅欅萅欅瘅 愀瘅紅愅氅砅縅Ⰵ 樀砅爅砅縅砅舅者搅栅 漀栅 甀砅者搅砅者朅 昀朅瘅萅攅者栅 甀愅瘅焅瘅攅氅 砀舅 昀欅瘅砅舅砅者愅挅者砅舅欅氅褅 䐀愅者愅眅朅瘅 攀漅愅清 稀愅缅砅舅攅氅欅 琀栅瘅 愀氅 瘀砅甅瘅 甀砅者搅砅者栅 漀砅舅缅愅甅褅 萅紅砅者愅漅愅瘅瘅攅者砅舅 愀簅愅笅欅瘅 洀砅舅琅戅栅 ㈀㘀 䐀愅者缅 ⠀㠀 稅者欅氅⤅ⴀ欀瘅 猀愅琅戅愅甅 漀栅 瀀愅瘅砅舅欅褅
Էնվէրի աներձագ Ճեվտէթի Վան քաղաքի կառավարչութեան շրջանին, 1915-ի Ապրիլի 7(20)-ի օրը, թուրք զինուորներ հայ կիներու վրայ կը կրակեն։ Վան, Արեւմտեան Հայաստանի մեծագոյն քաղաքը, Վասպուրականի մայրաքաղաքը, ունէր իրարմէ 5-6 քիլօմեթր հեռաւորութեամբ հայկական երկու մաս՝ Այգեստանը, ուր կը բնակէին 20,000 հայեր եւ Քաղաքամէջը՝ 3,000 հայ բնակչութեամբ։ Այդ երկու մասերուն միջեւ կը բնակէին 18,000 թուրքեր։ Սարըքամըշի պատերազմին հետեւանք շրջակայ գաւառներէն Վան ապաստանած էին 70,000 հայեր։ Ճեվտէթ, 1906-էն ի վեր Ռուսերուն գրաւած Իրանեան Ազերպեճեանի Սալմաս քաղաքի հայերն ու նեստորականները ջարդելէ յետոյ Վան վերադարձին, 2 (15) Ապրիլին, 500 երիտասարդներ գնդակահարել կուտայ ու յարձակումի անցնելու համար խրամներ կը փորուին։ Հայերն ալ կը պատրաստուին ինքնապաշտպանութեան։ Կը փորուին խրամներ։ Կը կազմուի ինքնապաշտպանութեան զինուորական մարմին, պարենաւորման ու բաշխման ցանց, զինագործական արհեստանոց։ Ապրիլի 7(20)-ին կը սկսի թրքական կրակը եւ հայկական թաղերու վրայ յարձակումները։ Կը պաշարուի Այգեստանը։ Յարձակումի կ՚ենթարկուի նաեւ Քաղաքամէջը։ Ամիս մը տեւող այս հերոսական գոյամարտին հայեր կը դիմադրեն թրքական գերազանց ուժերուն, ցոյց տալով բացառիկ միասնականութիւն ու քաջագործութիւն։ Մինչ այդ Վանի նահանգներուն մէջ հայեր կը ջարդուին։ Երբ Մայիսի 6(19)-ին ռուս բանակը ու հայկական կամաւորական ջոկատները Վան կը մօտենան, թուրքերը վերջ կուտան Վանի պաշարման ու կը հեռանան։ Ռուս բանակը Վան նահանգի մէջ անթաղ 55,000 դիակ կը հրկիզէ։ Քարոզիչներու վկայութեան համաձայն ընդհարումները կ՚ըլլան ոչ թէ հայերու դաւաճանութեան, այլ ինքնապաշտպանութեան պատճառով։ Ամերիկացի քարոզիչ Տօքթ. Գլարէս Ըշըրի (Dr. Clarece Ussher) համաձայն Ճենվտէթ վճռած էր հայերը բնաջնջել։ 㰀⼀琀搀㸀㰀⼀琀爀㸀
| 㰀椀洀最 猀爀挀㴀∀瀀椀挀琀甀爀攀猀⼀稀漀栀礀愀氀洀琀愀瘀漀爀愀欀愀渀渀攀爀⸀樀瀀最∀ 愀氀椀最渀㴀∀琀漀瀀∀㸀㰀戀爀㸀
㰀⼀琀搀㸀
| Ապրիլի 19-ին Անատոլուի եւ 24-ին ալ Պոլսոյ մէջ ղեկավար, մտաւորական եւ կղերական դասակարգի ձերբակալումովը, աքսորովը ու սպաննութեամբը ջարդերէ առաջ ժողովուրդը առանց ղեկավարութեան կը ձգուի։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀儀攅爅愅紅稅愅瘅砅舅椅欅舅瘅栅 瀀瘅愅者愅舅砅者 最 琀欅愅甅瘅 戀簅瘅愅缅欅者愅漅愅瘅 縀愅者礅愅漅愅者挅 砀舅瘅攅脅砅爅 攀者漅欅者瘅攅者砅舅 琀朅笅Ⰵ 砀舅者 缀欅者愅稅攅缅砅爅 愀昅挅栅 欀瘅萅昅欅瘅萅 挀攅者愅搅愅紅 漀栅 瘀漅愅缅朅 欀者 瀀稅愅缅愅漅瘅攅者朅瘅 砀舅 漀栅 琀缅愅搅者朅 琀欅愅缅愅者者 攀者漅欅者 琀栅 紀缅攅爅清攅氅褅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅攅愅瘅 琀朅笅 愀甅搅 蔀者攅者砅舅 漀愅脅砅舅椅欅舅瘅瘅 愀氅 愀甅搅 最者褅
Թէեւ ձերբակալումները, տեղահանութիւնները եւ աքսորը Ապրիլին կը սկսին, սակայն նախարարաց խորհուրդը այսպիսի որոշում մը 1915-ի Մայիսի 14 (27)-ին կ՚ընդունի եւ Մայիսի 20-ին (Յունիսի 1-ին) պաշտօնաթերթ Թաքվիմի Վէքայիով (Takvim-i Vekayi) կը յայտարարէ։ Բանակի բոլոր բաժիններուն հրահանգ կը տրուի զէնքի ուժով պատժել բոլոր 愀瘅砅瘅萅Ⰵ 砀者砅瘅萅 漀栅 瀀愅漅愅簅愅漅欅瘅 缀攅爅愅瀅愅瘅琅愅瘅 蔀者朅瘅萅欅瘅 漀愅缅愅者琅愅瘅Ⰵ 漀愅簅愅縅愅者砅舅椅攅愅瘅 瀀者愅琅愅瘅瘅攅者砅舅瘅 砀舅 琀欅笅砅脅愅簅砅舅琅瘅攅者砅舅瘅褅 唀者朅瘅萅欅 挀砅者清愅搅者砅舅椅攅愅瘅 稀愅缅愅紅洅愅瘅愅缅砅舅砅舅椅欅舅瘅栅 漀栅 缀者砅舅欅 稀愅缅攅者愅昅琅愅漅愅瘅 瘀愅洅愅者愅者 㜀瘅縅朅者欅瘅褅
Հայոց տեղահանութեան ու աքսորին Օսմանեան բանակն ալ կը մասնակցի։ Այս մասնակցութիւնը օրինականացնելու համար Սեպտեմբերի 15-ին յատուկ օրէնք կը քուէարկուի։㰀⼀琀搀㸀㰀⼀琀爀㸀
㰀⼀琀愀戀氀攀㸀
㰀琀戀漀搀礀㸀
☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䀀愅甅攅者砅舅 漀娅愅者挅欅氅砅舅欅 欀者攅瘅脅 漀愅氅砅舅愅清瘅攅者栅 渀愅洅攅氅褅 䀀愅甅攅者砅舅 漀愅氅砅舅愅清瘅攅者瘅 砀舅 愀稅者愅瘅萅瘅攅者栅 挀瘅砅爅 琀愅瀅琅攅缅愅漅愅瘅瘅攅者砅舅瘅 琀愅瀅愅稅愅缅欅樅 漀栅 缀瘅蔅者欅瘅砅舅欅褅
3-րդ զօրաբանակի հրամանատարութիւնը հետեւեալ հրամանը կ՚արձակէ. «Հայ մը պաշտպանող մահմետականներ իրենց տան առջեւ պիտի կախուին, իրենց տունը պիտի հրկիզուի. իսկ եթէ պաշտօնեայ են գործէ պիտի հանուին ու զինուորական ատեանին պիտի յանձնուին։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䔀砅舅瘅欅紅欅 㘀ⴀ欀瘅 䀀愅琅愅焅愅甅瘅愅漅愅瘅 䨀攅缅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者栅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 漀愅甅紅者砅舅椅攅愅瘅 甀砅舅眅愅挅欅者 ⠀洀攀洀漀爀愀渀搀甀洀⤀ 琀栅 漀栅 甀愅瘅焅瘅攅瘅Ⰵ 砀舅者 漀娅栅紅砅舅欅⸅ 䀀愅甅攅者 戀瘅愅笅欅瘅笅 漀娅栅氅氅愅瘅 攀舅 椀砅舅者萅攅者砅舅 琀愅者搅漅砅舅椅攅愅瘅 砀舅 萀愅爅愅萅愅漅者椅砅舅椅攅愅瘅 搀朅琅 挀砅者清愅清 愀甅紅 砀猅者愅挅砅者清砅舅椅攅愅瘅 稀愅缅猅愅簅砅縅 椀朅嬅 漀愅簅愅縅愅者砅舅椅攅愅瘅 愀瘅焅瘅愅漅愅昅琅栅 攀舅 椀朅 戀砅氅砅者 愀甅瘅 愀瘅焅攅者栅Ⰵ 砀者砅瘅萅 愀甅紅 笀愅者搅攅者砅舅瘅 琀愅紅瘅愅漅脅愅清 攀瘅 漀愅琅 稀欅缅欅 琀愅紅瘅愅漅脅欅瘅Ⰵ 愀瘅瀅愅缅愅稅朅紅 稀愅缅愅紅洅愅瘅愅缅砅舅 稀欅缅欅 瘀漅愅缅砅舅欅瘅묅褀
Կառավարութիւնը, առ ի պատասխան այս յուշագրին, Եւրոպայի իր դեսպաններուն հետեւեալ տեղեկութիւնը կը ղրկէ. «Կարին, Թէրճան, Էկին, Սասուն, Պիթլիս, Մուշ եւ Կիլիկիա բնակող հայերուն հանդէպ որեւէ նախզգուշական միջոցառումներ չեն եղած, որովհետեւ անոնք երկրին ապահովութեան հակառակ գործունէութիւն մը ցոյց չեն տուած։ Համաձայնական Պետութիւններուն մեղադրանքները սուտ են»։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䘀愅洅 愀甅者 琀愅者搅欅漅 漀娅愅萅紅砅者砅舅欅瘅⸅ 愀簅愅笅欅瘅 瀀攅者椅欅瘅 ㈀ ⴀ㐀㔀Ⰰ 愀稅愅 㔀ⴀ㈀ Ⰰ 甀攅缅砅甅 愀氅 㐀㔀ⴀ㘀 缀愅者攅漅愅瘅瘅攅者栅褅 瘅琅愅者搅愅戅瘅愅漅 縀愅甅者攅者砅舅 琀朅笅 㔀 ⴀ愀漅愅瘅Ⰵ ⴀ愀漅愅瘅 洀砅舅琅戅攅者砅縅Ⰵ 茀愅琅茅砅舅眅缅欅 洀瘅愅甅砅爅砅舅椅攅愅瘅 稀愅缅猅愅簅砅縅Ⰵ 漀愅脅欅瘅砅縅 攀舅 搀愅瘅愅漅砅縅 漀栅 笀愅者搅砅舅欅瘅褅 㜀瘅漅欅舅者欅欅 ⠀䄀渀欀愀爀愀⤀ 愀甅者攅者栅 萀愅爅愅萅朅瘅 搀砅舅者紅Ⰵ 戀愅瀅砅縅Ⰵ 漀愅脅欅瘅砅縅Ⰵ 紀爅砅脅砅縅 漀栅 漀缅者攅瘅 砀舅 焀砅者 漀栅 瘀攅缅攅瘅褅 伀者愅稅欅昅砅瘅欅 ⠀伀者愅稅攅昅砅舅瘅搅ⴅ吀爀愀戀椀稀漀渀⤀ 愀甅者攅者栅 瘀愅舅愅漅攅者砅舅 琀朅笅 漀栅 紀稅愅瘅瘅攅瘅 砀舅 渀砅縅 漀栅 椀愅茅攅瘅褅 㼀欅瘅攅者栅 攀舅 渀攅者攅者栅 渀砅縅 漀栅 椀愅茅砅舅欅瘅 砀舅 洀攅爅搅愅琅愅瀅 漀娅栅氅氅愅瘅褅 吀愅爅愅萅欅 瀀欅舅愅瘅搅愅瘅砅脅欅 缀瘅蔅者朅瘅栅 砀者戅攅者栅 漀栅 椀砅舅瘅愅舅砅者朅褅 㔀者昅瘅漅愅甅欅 ⠀㔀者攅昅Ⰵ 㔀者欅昅愅舅愅瘅Ⰵ 者昅瘅漅愅ⴅ䔀爀稀椀渀挀愀渀⤀ 攀舅 㼀愅琅愅洅欅 戀瘅愅漅礅砅舅椅欅舅瘅栅 漀娅砅礅瘅礅愅脅瘅攅瘅 㼀愅琅愅洅欅 漀欅者猅攅者砅舅瘅 琀朅笅褅 㼀砅舅缅愅漅砅舅愅清 搀欅愅漅瘅攅者砅舅 瀀攅缅攅舅愅瘅萅砅縅 㔀茅者愅缅 欀者 瀀砅舅瘅栅 漀栅 茀砅洅朅褅 䀀砅瘅 砀舅者 漀愅者攅氅欅 礀栅氅氅愅者 愀甅者攅者栅 漀愅瘅洅愅舅 愀萅紅砅者攅氅Ⰵ 猀愅琅戅愅瘅Ⰵ 紀愅 漀愅琅 瘀愅 焀攅舅砅縅 昀愅瘅砅瘅萅 洀砅舅琅戅攅者朅瘅 漀栅 瀀攅簅愅脅砅舅欅瘅 攀舅 漀栅 笀愅者搅砅舅欅瘅褅 䬀愅者搅攅者砅舅瘅 漀栅 琀愅紅瘅愅漅脅欅瘅 㤀朅眅萅欅氅愅椅栅 䐀愅瀅紅砅舅紅愅甅欅 洀砅舅琅戅攅者栅Ⰵ 萀欅舅者缅攅者栅Ⰵ 瘀砅甅瘅欅紅漅 萀欅舅者缅 漀欅瘅攅者栅Ⰵ 眀者笅愅瘅欅 樀砅爅砅縅砅舅者搅栅 攀舅 愀萅紅砅者愅漅愅瘅瘅攅者砅舅瘅 欀戅者攅舅 稀愅眅缅稅愅瘅 缀者砅舅愅清 樀愅瘅缅愅者琅愅瘅攅者栅褅
| 㰀琀爀㸀㰀琀搀㸀㰀搀椀瘀 愀氀椀最渀㴀∀挀攀渀琀攀爀∀㸀
 㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀ⴀ∀㸀䴀稅愅瘅瘅砅舅愅清 戀樅欅眅漅瘅攅者㰅⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀
㰀琀搀㸀
Աքսորեալներուն մէկ մասն ալ անօթութեան, ծարաւի, յոգնութեան, տառապանքի, վարակիչ հիւանդութիւններու հետեւանքով ճամբան կը մեռնին։ Ողջերը կը հասնին Հալէպ։ Հոն ոմանք կը փախչին ու արապներու մօտ ապաստան կը գտնեն։ Մնացեալները կը ղրկուին աւելի հարաւ, Տէր-Զօրի (Der-el-Zor) անապատը, որպէսզի կիզիչ արեւուն տակ ոչնչանան։ 㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀伀蔅萅椅⸅ 䨀愅瀅愅椅椅欅瘅 䜀愅萅欅者 攀舅 伀蔅萅椅⸅ 䘀愅昅欅琅Ⰵ 㬀椅椅欅瀅愅缅 攀舅 㤀朅者愅萅萅欅欅 愀甅紅 漀愅者漅愅簅砅舅瘅 搀朅琅萅攅者栅Ⰵ 砀者砅瘅萅 㼀⸅ 䨀砅氅紅砅甅 ㈀樅眅漅愅漅愅瘅 䀀愅琅愅氅紅愅者愅瘅欅 搀愅紅愅洅蔅紅瘅攅者 最欅瘅Ⰵ 椀砅甅氅愅缅者愅清 攀瘅Ⰵ 砀者 戀愅瘅愅漅欅 琀朅笅 渀愅甅者 缀砅舅愅清 戀欅清愅舅砅者 搀欅蘅砅甅欅 搀朅琅 琀愅瘅者朅愅戅愅瘅 戀樅欅眅漅瘅攅者砅舅瘅 稀愅缅者愅紅缅愅清 稀愅缅砅舅愅紅缅欅 琀愅瀅愅戅攅者 茀砅者焅攅者栅 漀愅缅愅者砅舅欅瘅 愀萅紅砅者愅漅愅瘅瘅攅者砅舅瘅 縀者愅甅褅 簅砅爅笅愅稅愅瀅愅漅愅瘅 伀瘅蔅者朅瘅砅舅椅欅舅瘅栅 瘀愅洅愅稅朅紅 愀者缅蔅瘅愅清 最者 砀者 紀者紅漅砅舅琅攅者栅 漀愅缅愅者砅舅朅欅瘅 琀愅瀅愅稅愅者缅瘅攅者砅舅 縀者愅甅褅 甅紅 挀欅缅愅漅愅瘅 砀猅者愅挅砅者清砅舅椅欅舅瘅瘅攅者砅舅 琀愅紅欅瘅 挀者砅舅椅欅舅瘅 攀氅愅清 最 㤀欅舅者萅猅朅 㬀紅椅愅瘅稅砅舅氅묅 椀攅者椅欅瘅 ㈀㌀ 㐀攅漅缅攅琅戅攅者 㤀㠀 椀欅舅欅瘅 琀朅笅褅 䴀稅愅瘅瘅砅舅愅清 攀瘅 瘀愅攅舅 瀀愅甅 戀樅欅眅漅瘅攅者Ⰵ 椀欅舅砅縅 ㈀㈀Ⰰ 砀者砅瘅萅 笀愅瘅愅脅愅清 攀瘅 缀愅簅愅稅砅爅瘅攅者砅舅瘅 蔀挅缅愅漅愅者 栀氅氅愅氅褅 儀愅舅愅氅欅瘅 愀甅瘅 最Ⰵ 椀朅 㠀㌀㠀ⴀ欀瘅Ⰵ 瀀愅甅 戀樅欅眅漅瘅攅者栅 䴀砅舅氅椅愅瘅 䐀愅瀅琅砅舅缅栅 瀀愅琅砅昅愅清 攀瘅 㼀⸅ 䨀砅氅欅紅 ㈀樅眅漅愅漅愅瘅 䀀愅琅愅氅紅愅者愅瘅 戀愅瘅愅氅砅舅褅
Աքսորի սկզբնաւորութեան անոնք, որոնք ճնշումի տակ կ՚իսլամանան, աքսորի չեն ղրկուիր։ Երբ կրօնափոխներու թիւը նախատեսուածը կ՚անցնի, անոնք ալ կ՚աքսորուին։㰀⼀琀搀㸀㰀⼀琀爀㸀
㰀⼀琀愀戀氀攀㸀
㰀琀戀漀搀礀㸀
☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀瘅愅缅砅氅砅舅 稀愅眅缅蔅瘅愅縅愅者砅爅 愀琅攅者欅漅攅愅瘅 瀀欅舅稅愅缅砅紅瘅攅者砅舅Ⰵ 挀攅者琅愅瘅 昀欅瘅砅舅砅者瘅攅者砅舅Ⰵ 戀砅爅砅萅愅漅愅瘅 漀者蔅瘅愅舅砅者瘅攅者砅舅Ⰵ 蔀缅愅者愅昅挅欅 戀砅舅樅萅砅甅者攅者砅舅Ⰵ 氀者愅挅者砅爅瘅攅者砅舅Ⰵ 笀愅者搅朅瘅 愀昅愅缅愅清 愀瘅焅攅者砅舅 缀砅舅愅清 缀攅爅攅漅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者砅舅 瀀愅琅愅焅愅甅瘅Ⰵ 愀萅紅砅者栅 攀舅 笀愅者搅栅 漀愅瘅洅愅稅愅缅者愅紅缅砅舅愅清 最者Ⰵ 猀愅琅戅愅瘅攅者栅 砀礅 琀朅漅 蔀挅瘅砅舅椅欅舅瘅 漀愅者Ⰵ 甀愅者焅愅漅砅舅琅瘅攅者砅舅 搀朅琅 稀愅眅缅稅愅瘅砅舅椅欅舅瘅 礀漅愅者Ⰵ 愀萅紅砅者愅漅愅瘅瘅攅者砅舅 猀愅琅戅愅瘅 琀蔅缅愅漅愅甅 萀欅舅者缅攅者砅舅瘅 瘀愅洅愅稅朅紅 缀攅爅攅漅愅脅砅舅愅清 最者褅
Իսլամական օրէնքին համաձայն յանցանք մը անհատին պատասխանատուութիւնն է եւ կարելի չէ այդ յանցանքին համար յանցապարտին պարագաներն ալ պատժել։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䈀攀爀氀椀渀攀爀 吀愀最攀戀氀愀琀琀 椀攅者椅欅 椀爅椅愅漅脅欅瘅 㔀瘅椅愅搅者攅瘅萅 椀朅 琀欅 萀愅瘅欅 瀀愅甅攅者 焀攅昅欅 搀朅琅 搀愅舅愅猅愅瘅攅脅欅瘅Ⰵ 愀紅欅漅愅 稀愅缅猅愅簅 最帅 砀者 搀砅舅萅 愀琅戅砅爅笅 脀攅爅 琀栅 漀娅砅礅瘅礅愅脅瘅朅萅묅 瀀愅者脅砅舅琅欅瘅 㤀愅氅愅椅欅 稀愅缅愅紅洅愅瘅栅 漀娅栅氅氅愅甅⸅ 䐀攅瘅萅 漀栅 琀攅爅愅搅者砅舅欅瘅萅 甀愅瘅脅愅舅砅者欅瘅 攀舅 愀瘅琅攅爅欅瘅 琀欅礅攅舅 洀缅者砅舅椅欅舅瘅 礀搅瘅攅氅砅縅褅 ㈀愅甅脅 昀愅瘅愅昅愅瘅攅氅 愀瘅漅愅者攅氅欅 最Ⰵ 愀甅紅蔅者砅舅愅甅 愀瘅琅攅爅栅 縀愅爅砅舅愅甅 甀愅瘅脅愅稅愅者缅栅 漀者瘅愅甅 栀氅氅愅氅묅褀
Կեսարիոյ Թալաս գիւղաքաղաքի ամերիկացի քարոզիչը՝ Genevieve Duval Irwin-ի տուած տեղեկութեան համաձայն, ջարդերէն տարի մը առաջ գերման սպայ մը, Սեբաստիոյ մէջ, իրեն ըսած է, թէ 1915-ին հայերուն սոսկալի բան մը պիտի պատահի, զոր երեւակայել իսկ կարելի չէ։ Ուրիշ քարոզիչ մը՝ Miss Mary L. Graffam ալ գրած է, թէ գերման սպայ մը յառաջիկայ ամառ պատահելիք դէպքերու առընչութեամբ զինքը զգուշացուցած էր, որով իր եզրակացութիւնը այն է թէ տեղահանումները կանխաւ ծրագրուած էին։㰀⼀琀搀㸀㰀⼀琀爀㸀
| 㰀椀洀最 猀爀挀㴀∀瀀椀挀琀甀爀攀猀⼀稀愀瘀攀渀瀀愀琀爀椀愀爀最⸀樀瀀最∀ 愀氀椀最渀㴀∀琀漀瀀∀㸀㰀戀爀㸀
Զաւէն Տէր-Եղիաեան Պատրիարք 㰀⼀琀搀㸀
| ☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㼀⸅ 䨀砅氅紅砅甅 䨀愅缅者欅愅者萅 䔀砅縅瀅愅瘅瘅朅紅 者眅愅者砅舅瘅欅 ⠀㤀ⴀ㤀㌀⤀Ⰰ ㌀朅砅者挅 㔀⸅ 䴀砅舅者朅瘅攅愅瘅 㼀愅椅砅爅欅漅砅紅欅瘅 爀者漅愅清 㐀 䴀攅稅缅攅琅戅攅者 㤀㈀ 椀砅舅愅漅欅者 瘀愅琅愅漅欅瘅 琀朅笅Ⰵ 欀 琀朅笅 愀甅氅砅脅Ⰵ 漀栅 挀者朅Ⰵ 椀朅 欀眅洅愅瘅砅舅椅欅舅瘅栅 搀攅簅 渀愅者愅舅栅 砀舅瘅欅瘅 欀者 攀者戅攅琅瘅欅 漀砅缅砅者愅清瘅攅者砅舅瘅 攀舅 愀舅愅者瘅攅者栅 眀愅者砅舅瘅愅漅攅氅砅舅 攀舅 漀栅 紀稅愅簅瘅愅甅 紀稅愅簅紅稅砅舅簅 礀萅愅脅瘅攅氅 瀀愅甅 樀砅爅砅縅砅舅者搅栅묅Ⰰ 欀紅漅 ㈀㐀 䐀愅甅欅紅 㤀㌀ 椀砅舅愅漅欅者欅瘅 琀朅笅 愀氅 ⸀⸀⸀戀瘅愅挅愅舅愅簅欅 瀀愅甅 樀砅爅砅縅者搅攅愅瘅 縀欅猅愅漅栅 瀀攅缅昅瀅攅缅朅 漀栅 縀愅缅椅愅者愅瘅愅甅 攀舅 瀀愅甅漅愅漅愅瘅 栀瘅搅瀅愅瘅砅舅者 漀砅缅砅者愅清欅 琀栅 縀攅者愅瀅愅紅 縀缅愅瘅挅欅瘅 缀愅漅 漀栅 挀缅瘅砅舅欅⸅⸀⸀묀 漀栅 挀者朅褅 㘀愅舅朅瘅 䨀愅缅者欅愅者萅 伀朅者ⴅ㔀爅欅愅攅愅瘅瘅 ⠀㤀㌀ⴀ㤀㈀㈀⤀ 愀氅 琅攅者欅漅愅瀅愅甅砅脅 簅愅笅瘅砅者搅 者紅朅瘅 㸀⸅ 一者搅⸅ 一攅瀅砅舅瘅欅欅瘅 爀者漅愅清 ㈀㠀 㐀攅漅缅攅琅戅攅者 㤀㔀 椀砅舅愅漅欅者 瘀愅琅愅漅欅瘅 琀朅笅 漀栅 挀者朅Ⰵ 椀朅⸅ ⸀⸀⸀⸀砀者砅縅瀅攅缅攅舅 瀀愅甅攅者栅 蔀者朅瘅萅朅 搀砅舅者紅 攀舅 欀紅氅愅琅欅 椀眅瘅愅琅欅 甀愅甅缅愅者愅者砅舅攅脅愅瘅 攀舅 愀瘅砅瘅脅 漀攅愅瘅萅栅Ⰵ 稀愅缅欅舅栅 攀舅 欀瘅礅萅栅 瀀攅氅愅氅묅 瘀漅愅缅砅舅攅脅愅舅Ⰵ 紀稅愅瘅砅舅椅欅舅瘅栅Ⰵ 戀簅瘅愅戅愅者砅舅椅欅舅瘅栅 攀舅 漀砅爅砅稅砅舅缅栅 漀者蔅瘅愅漅愅瘅 稀愅者缅愅漅愅瘅砅舅椅攅愅瘅 縀攅者愅清砅舅攅脅愅舅Ⰵ 瘀砅甅瘅欅紅漅 稀愅眅缅蔅瘅愅漅愅瘅 愀瘅焅攅者砅舅 瀀愅琅愅者묅褀 瘅 漀栅 眀愅者砅舅瘅愅漅朅 挀者攅氅⸅ ⸀⸀瀀愅甅砅舅椅攅愅瘅 戀瘅愅笅瘅笅琅愅瘅 愀甅紅 渀者愅挅欅者栅Ⰵ 砀者 縀愅爅砅舅脅 甀爅愅脅砅舅愅清 最者Ⰵ 挀砅者清愅搅者砅舅攅脅愅舅崅 稀愅缅者砅舅愅漅 戀簅瘅攅氅砅縅 一愅瘅欅 搀朅稅萅攅者栅Ⰵ 㼀砅縅漅愅紅欅 紀愅瀅琅愅瘅愅挅氅洅砅舅瘅 瀀愅甅攅者砅舅 眀愅者樅砅舅琅瘅攅者栅 攀舅 瘀攅者萅欅瘅 挀愅舅愅簅瘅攅者砅舅 琀朅笅 瀀愅甅攅者砅舅 愀稅紅缅愅琅戅攅氅砅舅 琀缅愅搅者砅舅椅欅舅瘅栅묅褀
| 㰀⼀琀戀漀搀礀㸀
㰀琀愀戀氀攀 戀漀爀搀攀爀㴀∀ ∀㸀
㰀琀爀㸀㰀琀搀 挀漀氀猀瀀愀渀㴀㈀㸀
17 Յունիս 1915-ին, Գերմանիոյ Պոլսոյ դեսպան Վանկենհայմ (Hans von Wangenheim), վարչապետ Theobald von Bethmann-Hallweg-ին կը տեղեկացնէ, թէ Թալաթ, պատերազմական վիճակէն օգտուելով, հայ ժողովուրդը բնաջնջելու նպատակ ունի։ Frankfurter Zeitung թերթին 30 տարուայ թղթակից եւ դեսպան Վանկենհայմին խորհդատու Paul Weitz-ի համաձայն գերմանները հայկական ջարդերուն միջամտութիւն չընելով շատ մեծ սխալ կ՚ընէին։ Դեսպանատան գործակատար Kostantin Freiharr von Neurath ալ իրեն համակարծիք էր։ Բան-Ճէրմէնիք վարդապետութեան՝ «աւելի տկար ազգ մը պէտք է ոչնչանայ եւ կուլ տրուի իր մեծ դրացիին կողմէ» գաղափարին հաւատացող, դեսպանատան ծովային ուժերու կցորդ Human գերմանական միջամտութեան համամիտ չէր։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㌀攅者琅愅瘅欅砅甅 者缅愅萅欅瘅 ㌀砅者清砅脅 䘀愅洅愅者愅者砅舅椅攅愅瘅 洀砅者瀅者搅愅漅愅瘅 ⠀甀渀搀攀爀猀攀挀爀攀琀愀爀礀⤀ 娀椀洀洀攀爀洀愀渀Ⰰ 砀者 愀舅攅氅欅 甀攅缅砅甅 瘀愅洅愅者愅者 漀娅栅氅氅愅甅Ⰵ 㐀 䀀砅漅缅攅琅戅攅者 㤀㔀ⴀ欀瘅 娀攀椀琀甀渀最 嘀攀搀氀愀最 椀攅者椅欅瘅 琀朅笅 瀀攅缅攅舅攅愅氅栅 漀栅 挀者朅⸅ 䀀愅甅攅者砅舅 稀愅缅猅愅簅砅縅 椀砅舅者萅攅者砅舅 瀀攅缅 琀攅者 茀砅洅甅愅者愅戅攅者砅舅椅欅舅瘅瘅攅者栅 縀缅愅瘅挅攅氅 眀欅缅愅漅 礀朅褅 瘅眅砅舅眅缅 椀朅 愀甅紅 愀瘅琅攅爅 樀砅爅砅縅砅舅者搅欅瘅 椀砅舅者萅攅者砅舅 漀砅爅琅朅 漀者愅清 缀愅簅愅稅愅瘅萅栅 眀愅缅 甀砅舅昅欅礅 最褅 䴀愅漅愅甅瘅 瀀愅甅攅者栅Ⰵ 稀愅缅攅者愅昅琅愅漅愅瘅 猀愅漅愅缅瘅攅者砅舅 縀者愅甅Ⰵ 椀砅舅者萅攅者砅舅 蔀挅瘅砅舅椅攅愅琅戅Ⰵ 萀愅笅愅戅愅者 琀愅者缅瘅礅砅爅 攀舅 愀者欅舅瘅
թափող մեր եղբայրներէն եւ զաւակներէն աւելի մօտ չեն մեզի»։ 29 Սեպտեմբերին, Gottieb von Jagow, այն ատեն տակաւին Արտաքին Գործոց Նախարար, երեսփոխանական ժողովին մէջ արդէն նման արտայայտութիւն մը ունեցած էր։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀甅紅稅朅紅 愀琅戅砅爅笅 愀昅挅 琀栅 戀砅氅砅者欅瘅 愀礅萅欅瘅 愀簅笅攅舅 漀娅砅礅瘅礅愅脅砅舅朅者 攀舅 砀礅 砀萅 愀甅紅 愀瘅琅愅者搅漅愅甅欅瘅 縀欅猅愅漅欅瘅 漀者瘅愅者 愀者挅攅氅萅 瀀愅瘅搅欅紅愅瘅愅氅褅 䀀愅琅愅焅愅甅瘅愅漅愅瘅 䨀攅缅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者栅 愀者搅朅瘅 唀紅琅愅瘅愅脅欅瘅攅者砅舅瘅 搀朅琅 漀栅 稀愅缅攅者愅昅琅朅欅瘅Ⰵ 砀者砅縅 笀愅者搅攅者栅 漀攅脅瘅攅氅砅舅 瀀愅琅愅者 戀愅瘅 琀栅 礀朅欅瘅 漀者瘅愅者 栀瘅攅氅褅 㤀愅氅愅椅欅 攀舅 㜀瘅縅朅者欅 瀀愅眅欅舅瘅 愀氅 愀者搅朅瘅 愀甅紅 最者褅
Դեսպան Վանկենհայմի մահէն յետոյ նոր դեսպան՝ Count Wolff Metternich կը յաջողի գերմանական մամուլի մէջ հայկական ջարդերու դէմ պայքար մը բանալ։ Թէեւ այս վիճակը երկու երկիրներու փոխյարաբերութիւններուն կրնար վնասել, սակայն դեսպանը համոզուած էր, թէ Օսմանեան Կայսրութիւնը առանձինն հաշտութեան համաձայնագիր պիտի չստորագրէր, նամանաւանդ որ Անգլիական կառավարութիւնը ներկայ Թուրք կառավարութեան հետ բանակցիլ պիտի չուզէր։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀萅紅砅者栅 攀舅 笀愅者搅攅者栅 漀栅 眀愅者砅舅瘅愅漅砅舅朅欅瘅褅
Այդ օրերու գերմանական քաղաքականութիւնը շատ յստակ էր. Փոքր Ասիայէն ոչ-մահմետական տարրը հեռացնել եւ տարբեր վայրերէ բերուած մահմետականները անոնց տեղը տեղաւորել։ Գերմանիա այս Բան-Ճէրմէնիք վարդապետութիւնը կը գործադրէր։ Որոշ թիւով ֆրանսացիներ եւ պելճիքացիներ կը տեղահանուէր ու անոնց տեղը գերմանացիներ կը բերուէր։ Աւստրիա-Հունգարիան ալ մեծ թիւով սերպեր ջարդած, մաս մըն ալ դէպի երկրին խորքերը տարած էր։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㈀愅瘅ⴅ䌀朅者琅朅瘅欅萅 萀愅者砅昅欅礅瘅攅者朅瘅 䐀爀⸀ 倀愀甀氀 刀漀栀爀戀愀挀栀 缀愅漅愅舅欅瘅 㤀㌀ⴀ欀瘅 洀砅者瀅砅舅者搅 缀砅舅愅清 最者 瀀愅甅攅者栅 缀攅爅愅瀅愅瘅攅氅Ⰵ 䀀欅猅愅昅欅 攀者漅愅椅砅舅爅欅欅瘅 眀砅舅者笅 缀攅爅愅舅砅者攅氅 攀舅 愀瘅砅瘅脅 缀攅爅攅者栅 㼀砅縅漅愅紅欅Ⰵ 䐀愅挅朅缅砅瘅欅愅甅欅 攀舅 䨀砅紅瘅欅愅甅欅 琀愅瀅琅攅缅愅漅愅瘅瘅攅者栅 缀攅爅愅舅砅者攅氅褅
Թուրքերն ալ ճիշդ այդ ըրին։ Ըստ ամերիկեան դեսպան Հէնրի Մորկընթաուի, հազիւ թէ հայ գիւղացինները իրենց տեղերէն կը հեռացուէին, ուրիշ վայրերէ բերուած մահմետական գաղթակաները (muhajir) անոնց տեղերը կը տեղաւորուէին։ Երբ աքսորեալ հայեր յարձակումներու կ՚ենթարկուէին, անօթութենէ, ծարաւէ ու հոգնութիւնէ կը մեռնէին, այս մուհաճիրներու տեղափոխութեան ընթացքին անոնցմէ ոչ մէկը յարձակումի ենթարկուած, կամ անօթութենէ եւ ծարաւէ մեռած է։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀簅愅笅欅瘅 眅洅愅者瀅愅琅愅者缅栅 紀漅紅攅氅朅 琀欅 萀愅瘅欅 愀琅欅紅 愀簅愅笅Ⰵ 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅簅愅縅愅者砅舅椅欅舅瘅栅 瘅愅缅砅氅砅舅欅 渀砅縅攅昅攅者攅愅甅 萀愅爅愅萅瘅攅者栅 戀瘅愅漅砅爅 Ⰰ 甀砅甅瘅 㔀挅朅愅漅愅瘅 漀爅昅欅瘅攅者栅 漀娅愅萅紅砅者朅褅 䨀砅氅欅紅 挀缅瘅砅舅砅爅 挀攅者琅愅瘅 渀砅縅愅漅愅氅 唀猀攀搀漀洀Ⰰ 䀀朅瘅者欅 䐀砅者漅栅瘅椅愅砅舅欅瘅 漀娅栅紅朅Ⰵ 椀朅 愀甅紅 缀攅爅愅瀅愅瘅砅舅琅栅 挀攅者琅愅瘅瘅攅者栅 椀攅氅愅搅者愅清 最欅瘅褅
㰀琀爀㸀㰀琀搀㸀㰀搀椀瘀 愀氀椀最渀㴀∀挀攀渀琀攀爀∀㸀
 㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀ⴀ∀㸀伀蔅萅椅⸅ 㔀砅瀅愅瘅瘅朅紅 㰀攅茅紅欅砅舅紅㰅⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀
㰀琀搀㸀
Գերմանացի կղերական Տօքթ. Եոհաննէս Լեփսիուս (Dr. Johannes Lepsuis), Պոլիս, ջարդերու կապակցութեամբ տեղեկութիւններ հաւաքելէ յետոյ զանոնք «Գաղտնի Տեղեկագիր» խորագրով կը հրատարակէ։ Այս 303 էջերէ բաղկացեալ գիրքը երեսփոխաններուն, եկեղեցականներուն, հանրային գործիչներուն կը բաժնէ։ Ան, գրքին նախաբանին մէջ գրած է. «Քրիստոնէութեան ամէնէն հին ժողովուրդը բնաջինջ ըլլալու վտանգին մէջ է...։ Հայ ժողովուրդի եօթէն վեցը իր ստացուածքներէն կողոպտուած է, արտաքսուած իր ընտանեկան երդիքէն եւ եթէ չէ իսլամացած, սպաննուած կամ անապատին մէջ տարագրուած է»։ Օսմանեան դեսպան Իպրահիմ Հաքքը փաշայի առարկութեան հետեւանքով Արտաքին Գործոց Նախարարութիւնը մնացեալ հատորները կը բռնագրաւէ։ Ան գերմանական քաղաքականութեան դէմ չարտայայտուելու խոստումով կը մեկնի Հոլանտա, ուր կը շարունակէ իր մարդասիրական աշխատութիւնները։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅簅愅縅愅者砅舅椅欅舅瘅栅 㤀㘀ⴀ欀 唀挅砅紅缅砅紅欅 ⴀ欀瘅 瀀簅礅愅漅砅舅愅清 㼀愅瘅砅瘅愅挅欅者 䀀愅甅砅脅 㼀愅椅砅爅欅漅砅紅砅舅椅攅愅瘅 攀舅 䨀愅缅者欅愅者萅砅舅椅攅愅瘅묅 蔀者欅瘅愅挅清砅縅Ⰵ 挀砅者清愅清砅舅椅攅瘅朅 漀栅 搀愅搅者攅脅瘅朅 㠀㘀㌀ⴀ欀瘅 縀愅舅攅者愅脅砅舅愅清 䀀愅甅漅愅漅愅瘅 䴀愅瀅琅愅瘅愅搅者砅舅椅欅舅瘅栅褅 㜀笅琅欅愅清瘅愅甅 㼀愅椅砅爅欅漅砅紅欅瘅 䨀砅氅紅砅甅 䨀愅缅者欅愅者萅砅舅椅攅愅瘅 縀者愅甅 砀舅瘅攅脅愅清 欀眅洅愅瘅砅舅椅欅舅瘅栅 愀瘅栅瘅搅砅舅瘅攅氅欅 漀栅 瘀漅愅缅朅褅 㠀㤀㔀ⴀ最瘅 欀 縀攅者 愀椅砅簅栅 椀愅茅砅舅者 琀瘅愅脅愅清 爅椅愅琅愅者欅 㼀愅椅砅爅欅漅砅紅砅舅椅攅愅瘅 縀攅者笅 漀砅舅缅愅甅褅 䨀砅氅紅砅甅 䨀愅缅者欅愅者萅栅崅 㘀愅舅朅瘅 伀朅者ⴅ㔀爅欅愅攅愅瘅 䴀者戅愅昅愅瘅栅Ⰵ 漀栅 稀愅眅缅蔅瘅愅昅者漅朅 攀舅 䨀愅爅缅愅缅 漀娅愅萅紅砅者朅褅 䨀愅缅者欅愅者萅砅舅椅欅舅瘅栅 攀舅 䴀欅紅欅 漀愅椅砅爅欅漅砅紅砅舅椅欅舅瘅栅 漀栅 琀欅愅脅瘅朅 砀舅 㼀愅椅砅爅欅漅砅紅ⴅ䨀愅缅者欅愅者萅栅崅 䴀愅瀅愅漅 㼀愅椅砅爅欅漅砅紅栅Ⰵ 㔀者砅舅紅愅爅朅琅 漀娅愅萅紅砅者朅褅
㰀⼀琀戀漀搀礀㸀
㰀琀愀戀氀攀 戀漀爀搀攀爀㴀∀ ∀㸀
| 㰀琀爀㸀㰀琀搀 挀漀氀猀瀀愀渀㴀㈀㸀
1916-ի աւարտին այս աննախընթաց աքսորները եւ ջարդերը վերջ գտած էին։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㐀攅紅稅愅瘅 䀀朅瘅者欅 䐀砅者漅栅瘅椅愅砅舅 漀栅 挀者朅⸅ 㠀紅缅 㤀砅舅者萅攅者砅舅 瀀稅愅缅愅漅 樀砅爅砅縅砅舅者搅瘅攅者 愀甅瘅萅愅瘅 愀缅攅瘅 砀者 椀砅舅者萅攅者砅舅 瀀愅琅愅者 蔀挅缅愅漅愅者 攀瘅 愀稅者攅氅砅舅 欀者愅舅砅舅瘅萅 砀舅瘅欅瘅褅 㔀者戅 愀甅紅 蔀挅缅愅漅愅者 栀氅氅愅氅砅舅 縀欅猅愅漅栅 縀攅者笅 漀栅 挀缅瘅朅Ⰵ 愀瘅砅瘅萅 稀朅缅萅 最 戀瘅愅笅瘅笅砅舅欅瘅묅褀 㠀紅缅 䀀朅瘅者欅 䐀砅者漅栅瘅椅愅砅舅欅 㤀愅氅愅椅 欀者攅瘅 栀紅愅清 最Ⰵ 椀朅⸅ 㔀椅朅 漀娅砅舅昅攅瘅萅 琀攅者 焀攅簅萅栅 琀瘅愅脅愅清 瀀砅爅攅者砅縅 琀攅者 挀砅甅砅舅椅欅舅瘅栅 眀愅者砅舅瘅愅漅攅氅Ⰵ 稀朅缅萅 最 焀攅者戅愅昅愅缅砅舅欅瘅萅 愀甅紅 蔀缅愅者 樀砅爅砅縅砅舅者搅瘅攅者朅瘅묅褀 甅瘅 欀瘅礅 砀者 䀀愅琅欅缅 礀漅愅者砅爅愅脅愅舅 欀者愅挅砅者清攅氅Ⰵ 㔀者欅缅椅砅舅者萅攅者栅 欀者攅瘅脅 瀀愅琅愅者 挀氅洅愅舅砅者 瘀稅愅缅愅漅 搀愅者焅砅舅脅欅瘅 攀舅 猀欅眅搅 愀甅搅 稀愅缅猅愅簅砅縅 愀氅 㤀愅氅愅椅 欀者 戀愅者攅漅愅琅瘅攅者砅舅瘅 栀紅愅清 最Ⰵ 椀朅 䴀砅舅氅椅愅瘅 䀀愅琅欅缅欅 ㌀ 缀愅者砅舅愅甅 琀朅笅 礀漅愅者砅爅愅脅愅清栅Ⰵ 攀紅 攀者攅萅 愀琅紅砅舅愅甅 琀朅笅 漀愅缅愅者攅脅欅묅褀
1916-ի Օգոստոսի 31-ին, Թալաթ, Գերմանիոյ դեսպանատան ներկայացուցիչ Furst Holenlohe-Langenburg-ին. «Հայկական հարցը այլեւս գոյութիւն չունի» ըսած է։ Այդ հասկացողութեամբ ալ Մորկընթաուէն պահանջած է իրեն յանձնել հայերու ամերիկեան ապահովագրական ընկերութիւններու մօտ գտնուած ապահովագիրները։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㤀愅氅愅椅 瀀愅甅砅脅 愀萅紅砅者瘅 砀舅 戀瘅愅笅瘅笅砅舅琅栅 漀娅愅者搅愅者愅脅瘅朅 瀀攅缅攅舅攅愅氅 焀攅舅砅縅⸅ 䀀愅甅攅者 欀 縀瘅愅紅 椀砅舅者萅攅者砅舅 瀀愅者紅缅愅脅愅清 最欅瘅Ⰵ 簀砅舅紅攅者砅舅瘅 蔀挅瘅攅氅砅縅 椀砅舅者萅攅者砅舅瘅 焀愅洅砅爅砅舅椅攅愅瘅 稀愅缅猅愅簅 攀爅愅清 最欅瘅Ⰵ 欀瘅礅稅朅紅 瘀愅攅舅 漀娅砅舅昅朅欅瘅 愀瘅漅愅洅 稀攅缅砅舅椅欅舅瘅 瀀愅紅缅愅缅攅氅 攀舅 椀砅舅者萅攅者砅舅 縀者愅甅 欀眅洅攅氅褅
1 Յունուար 1917-ին, Պեռլինի Վեհաժողովի համաձայնութիւնը չեղեալ կը նկատուի։ 61-րդ յօդուածն ալ իր արժէքը կը կորսնցնէ։ 4 Փետրուարին Թալաթ կը նշանակուի վարչապետ՝ փաշայի աստիճանով։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㤀㠀ⴀ欀 䀀砅漅缅攅琅戅攅者欅 㠀ⴀ欀瘅Ⰵ 昀欅瘅愅搅愅搅愅者欅 洀瘅搅者愅瘅萅砅縅Ⰵ 㤀愅氅愅椅 茀愅眅愅甅欅 挀氅洅愅舅砅者愅清 漀愅簅愅縅愅者砅舅椅欅舅瘅栅 漀栅 瀀者愅樅愅者欅褅 㐀 䀀砅漅缅攅琅戅攅者欅瘅 瀅琅朅椅 㬀昅昅朅椅 茀愅眅愅 漀栅 漀愅昅琅朅 瘀砅者 漀愅簅愅縅愅者砅舅椅欅舅瘅栅褅 ㌀ 䀀砅漅缅攅琅戅攅者欅瘅 漀栅 紀缅砅者愅挅者砅舅欅 䐀砅舅缅者砅紅欅 ⠀䴀甀渀搀爀漀猀⤀ 昀欅瘅愅搅愅搅愅者栅褅
Զինադադարէն անմիջապէս յետոյ, Նոյեմբերի 1-ի գիշերը, Թալաթ, Էնվէր, Ճէմալ, Տօքթ. Պահաթթին Շաքիր, Տօքթ. Նազըմ, Պէտրի, Ազիմ եւ մի քանի փոքրաստիճան սպաներ գերմանական ընդծովեայով մը Օտէսա կը փախչին։ Էնվէր Խրիմի վրայով կ՚անցնի Պաթում, Ճէմալ՝ Աֆխանիստան, Թալաթ եւ միւսները՝ Պեռլին։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䴀砅舅氅椅愅瘅 倀朅眅愅缅欅 琀愅瀅砅縅 㤀㠀ⴀ欀 稅者欅氅欅瘅 挀愅瀅 漀栅 戀愅者焅者愅瘅愅甅 一愅瀅缅朅椅椅欅瘅Ⰵ 砀者 㬀椅椅欅瀅愅缅愅漅愅瘅瘅攅者砅舅 搀朅琅 琀欅眅缅 愀缅攅氅砅舅椅欅舅瘅 砀舅瘅攅脅愅清 最者褅 瘅 縀愅者礅愅稅攅缅朅瘅 漀栅 稀愅瀅愅瘅笅朅 欀椅椅欅瀅愅缅愅漅愅瘅瘅攅者砅舅 瀀者愅樅愅者砅舅琅栅褅 䘀砅甅攅琅戅攅者欅 㠀ⴀ欀瘅 瀅琅朅缅 㬀昅昅朅椅 茀愅眅愅 漀栅 瀀者愅樅愅者欅 攀舅 㤀朅縅蘅欅萅 茀愅眅愅 䘀砅甅攅琅戅攅者欅 㠀ⴀ欀瘅 漀栅 漀愅昅琅朅 瘀砅者 漀愅簅愅縅愅者砅舅椅欅舅瘅栅褅
Դեկտեմբեր ամսուայ մէջ յաղթական Համաձայնական Պետութիւնները Պոլիսը իրենց հակակշռին տակ կ՚առնեն։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䴀砅舅氅椅愅瘅 一愅瀅缅朅椅椅欅瘅欅 瀀者愅琅愅瘅砅縅 䀀欅舅者者欅甅朅椅 縀朅 㬀椅欅氅愅蘅 漀砅舅紅愅漅脅砅舅椅欅舅瘅栅 漀栅 縀攅者愅瀅愅紅缅愅缅砅舅欅褅
1918-ի Դեկտեմբերի 16-ին կայսերական հրամանով, 8 Յունուար 1919-ին կը կազմուի զինուորական ատեան, դատելու Իթթիհատ վէ Թէրաքքի կուսակցութեան կեդրոնական կոմիտէի անդամները, Սաիթ Հալիմ եւ Թալաթ փաշաներու կառավարութիւններուն նախարարները, պետութիւնը առանց երեսփոխանական ժողովի որոշման Ա. Աշխարհամարտի մասնակցնելու եւ հայկական ջարդերը կազմակերպելու ամբաստանութեամբ։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㐀 䐀愅者缅 㤀㤀ⴀ欀瘅 㤀朅縅蘅欅萅 茀愅眅愅甅欅 漀愅簅愅縅愅者砅舅椅欅舅瘅栅 漀栅 瀀者愅樅愅者欅 攀舅 伀愅琅愅椅 嘀朅者欅椅 茀愅眅愅 䀀欅舅者者欅甅朅椅 縀朅 㬀椅欅氅愅蘅 漀砅舅紅愅漅脅砅舅椅攅愅瘅 愀瘅搅愅琅瘅攅者砅縅 漀栅 漀愅昅琅朅 瘀砅者 漀愅簅愅縅愅者砅舅椅欅舅瘅 琀栅褅
Մարտի 8-ին, Երիտթուրքերու պարագլուխներու անունները՝ 31 կուսակցական եւ կառավարական բարձրաստիճան գործիչներ, կը յանձնուին զինուորական ատեանին։ Դատաւարութիւնները կը սկսին Ապրիլի 27-ին եւ կը տեւեն մինչեւ Յունիսի 26-ը, ամբաստանեալներէն 20-ին ներկայութեան եւ 11-ին բացակայութեան։ Դատավճիռը կ՚արձակուի Յուլիսի 5-ին։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㐀愅缅愅縅愅者砅舅椅攅愅瘅 瘀攅者漅愅甅愅脅砅舅愅清 昀愅瘅愅昅愅瘅 茀愅紅缅愅椅爅椅攅者朅Ⰵ 渀愅清漅愅挅欅者 瀀攅簅愅挅欅者瘅攅者朅Ⰵ 瘀愅琅愅漅瘅攅者朅 欀 甀愅甅缅 漀砅舅挅愅甅Ⰵ 椀朅 愀者攅舅琅缅愅瀅愅甅砅舅椅攅愅瘅 缀攅爅愅瀅愅瘅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者栅 攀舅 漀砅缅砅者愅清瘅攅者栅 昀欅瘅砅舅砅者愅漅愅瘅 攀舅 漀愅者挅愅稅愅瀅愅漅愅瘅 琀欅笅砅脅愅簅砅舅琅瘅攅者 礀朅欅瘅Ⰵ 紀愅瀅琅愅瘅愅茅愅漅 漀愅琅 缀攅爅愅漅愅瘅 戀瘅砅甅椅 礀砅舅瘅朅欅瘅Ⰵ 愀甅氅 瀀愅甅攅者栅 砀礅瘅礅愅脅瘅攅氅砅舅 瘀稅愅缅愅漅砅縅 漀愅瘅洅愅琅缅愅清砅舅愅清 渀者愅挅欅者 琀栅瘅 最者Ⰵ 砀者 漀砅舅紅愅漅脅砅舅椅攅愅瘅 漀攅搅者砅瘅愅漅愅瘅 漀砅琅欅缅朅欅瘅 琀欅笅砅脅愅舅 缀者砅舅愅清 甀愅缅砅舅漅 瀀者愅瀅愅瘅挅瘅攅者砅縅 攀舅 挀愅爅缅瘅欅 瀀者愅琅愅瘅瘅攅者砅縅 欀者愅挅砅者清砅舅愅清 最者褅 㼀砅縅漅愅紅攅愅瘅 猀愅漅愅缅欅 ㌀ⴀ耀搅 戀愅瘅愅漅欅 瘀愅洅漅欅瘅 瀀者愅琅愅瘅愅缅愅者 一朅瀅欅戅 茀愅眅愅甅欅 縀漅愅甅砅舅椅攅愅瘅 瀀愅琅愅焅愅甅瘅 瀀愅甅攅者砅舅 戀瘅愅笅瘅笅砅舅琅栅 攀舅 欀瘅礅萅攅者砅舅 漀砅爅砅稅砅舅缅栅 漀砅舅紅愅漅脅砅舅椅攅愅瘅 漀攅搅者砅瘅愅漅愅瘅 漀砅琅欅缅朅欅瘅 漀砅爅琅朅 縀猅簅砅舅愅清 最者褅
Դատարանը ի բացակայութեան մահուան կը դատապարտէ Թալաթը, Էնվէրը, Ճէմալը եւ Տօքթ. Նազըմը։ Նոյնպէս ի բացակայութեան 15 տարուան կը դատապարտուին ելեւմտական նախարար Ճավիթը, հողագործութեան եւ առեւտուրի նախարար Մուստաֆա Շէրէքը ու ներկաներէն շէյխ ուլ-իսլամ Մուսա Քազըմը։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㐀愅缅愅縅愅者砅舅椅攅愅瘅 愀者焅愅瘅愅挅者砅舅椅欅舅瘅瘅攅者栅 攀舅 砀者砅眅砅舅琅瘅攅者栅 漀愅甅紅攅者愅漅愅瘅 稀愅眅缅蔅瘅愅椅攅者椅 㤀愅萅縅欅琅欅 一朅萅愅甅欅欅 ⠀吀愀欀瘀椀洀ⴀ椀 嘀攀欀愀礀椀⤀ 㤀㤀ⴀ㤀㈀ 椀砅舅愅漅愅瘅瘅攅者砅舅 甀愅舅攅氅砅舅愅清瘅攅者砅舅瘅 琀朅笅Ⰵ 眀愅缅 萀欅礅 缀稅愅萅愅瘅愅漅砅縅Ⰵ 漀栅 瀀者愅缅愅者愅漅砅舅欅瘅褅
1921-ին, Իտալիոյ Սան Ռէմօ քաղաքին մէջ, Սատրազամ Բրէս Սաիթ Հալիմ փաշայի, 1922-ին ալ Թիֆլիսի մէջ Ճէմալ փաշայի ու Պեռլինի մէջ ալ Տօքթ. Պահաէթթին Շաքիրի մահավճիռները կը գործադրուին հայերու փամփուշտներով։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㼀愅者琅欅者 戀愅瘅愅漅欅 紀稅愅瘅攅者朅瘅 䔀愅漅砅戅 䐀攅氅萅砅舅琅攅愅瘅 欀者 茀砅萅者 洀砅舅琅戅砅縅Ⰵ 㤀㈀㈀ⴀ欀 唀挅砅紅缅砅紅欅 㐀ⴀ欀瘅Ⰵ 㼀攅搅者砅瘅愅漅愅瘅 紅欅砅甅 䨀砅舅洅愅者愅 萀愅爅愅萅欅瘅 琀朅笅Ⰵ 㼀愅者琅欅者 戀愅瘅愅漅欅 搀朅琅 欀者 欀紅氅愅琅欅 戀愅瘅愅漅묅 漀砅礅砅舅愅清 挀砅舅瘅搅欅瘅 瀀攅缅 漀簅砅舅砅爅 㜀瘅縅朅者 茀愅眅愅甅欅 琀愅瀅愅縅猅欅簅栅 漀栅 挀砅者清愅搅者朅褅 㼀栅 紀稅愅瘅瘅砅舅欅瘅 瘀愅攅舅 愀瘅砅者 瀀欅瘅挅 搀欅漅瘅愅稅愅瀅瘅攅者栅褅
1921-ի Յունիսի 2-ին, Սողոմոն Թեհլիրեան, Պեռլինի մէջ, Թալաթը բնակած շէնքին առջեւ ճակատէն զարնելով գետին կը տապալէ։ Թեհլիրեան գերմանական ատեանի առջեւ կը դատուի ու անպարտ կ՚արձակուի։㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㌀攅者琅愅瘅愅脅欅 䬀氀愀甀猀 圀愀最渀攀爀 㔀漅朅嬅萅Ⰵ 琀攅者 琀愅漅愅者搅愅漅朅瘅 脀愅清 樀砅爅砅縅砅舅者搅瘅攅者栅 戀簅瘅欅 愀萅紅砅者攅瘅萅Ⰵ 砀者稅朅紅昅欅 瀀攅缅愅挅愅甅 紀攅者砅舅瘅搅瘅攅者栅 琀攅昅欅 攀者愅洅缅愅稅愅者缅 栀氅氅愅瘅묅 栀紅愅清 最褅 䀀愅瘅者愅稅攅缅愅漅愅瘅 㤀砅舅者萅欅愅瘅 愀氅 欀者 攀者愅洅缅愅挅欅缅砅舅椅欅舅瘅栅 脀砅甅脅 缀愅氅砅舅 瀀愅琅愅者 笀愅者搅愅者愅者 㤀愅氅愅椅欅 愀猅欅舅瘅瘅攅者栅 㤀㐀㌀ⴀ欀瘅 攀者漅欅者 漀栅 茀砅洅愅搅者朅 砀舅 䨀砅氅欅紅Ⰵ 䀀欅舅者者欅攅椅欅 㜀稅朅缅欅甅朅 㤀朅戅朅紅欅 ⠀䠀甀爀爀椀礀攀琀ⴀ椀 䔀戀攀搀椀礀攀 吀攀瀀攀猀椀⤀Ⰰ 琀攅清 眀砅舅萅砅縅 漀栅 椀愅爅朅褅 㜀瘅縅朅者欅 愀猅欅舅瘅瘅攅者瘅 愀氅Ⰵ 眀瘅砅者瀅欅舅 㤀砅舅者萅欅砅甅 㼀愅者琅欅者 䐀愅瀅欅漅 瀀愅紅缅愅缅砅舅椅攅愅瘅 㤀愅猅欅漅欅紅缅愅瘅欅 缀砅舅愅清 攀者漅砅舅 琀欅氅欅愅簅 㤀㰅 蔀挅瘅砅舅椅攅愅瘅Ⰵ 㤀㤀㘀관欀瘅 攀者漅欅者 漀栅 戀攅者砅舅欅瘅 攀舅 㼀⸅ 䨀砅氅紅砅甅 琀朅笅 攀蔅椅栅 琀欅氅欅愅簅 㤀㰅ⴅ欀 眀欅瘅砅舅愅清 眀欅者琅欅 琀栅 琀朅笅 漀娅愅琅茅砅茅砅舅欅瘅褅 㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀
Արմէն Քիւրքճեան 㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀
------------------------------------------------------------------------------------------------㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀
爅戅欅舅者瘅攅者砅舅 儀愅瘅漅
㔀者欅缅椅砅舅者萅攅者栅 䨀愅缅琅砅舅椅甅愅瘅 㐀愅缅愅紅缅愅瘅欅瘅 簅愅笅 ⴀ 䌀砅瘅 㼀欅者愅漅砅紅甅愅瘅Ⰵ ㌀欅者萅 攀者漅者砅者搅Ⰵ 㔀者攅舅愅瘅Ⰵ㤀㠀㌀㰀戀爀㸀
Թուրք Բժիշկների Ոճրագործությունները Մեծ Եղեռնի Ժամանակ - Վահան Գույումճյան, Երեվան, 2001 䀀愅甅愅紅缅愅瘅欅 䀀愅瘅者愅稅攅缅砅舅椅欅舅瘅 ⴀ 䴀欅琅砅瘅 一者愅脅攅愅瘅Ⰵ ㈀⸅ 伀稅愅挅者砅舅椅欅舅瘅Ⰵ 䨀朅甅者砅舅椅Ⰵ㤀㔀㠀㰀戀爀㸀
Հայերի Ցեղասպանությունը Ըստ Երիտթուրքերի Դատավարության Փաստաթղթերի - Ա.Հ.Փափազյան, Երեվան, 1989 䀀愅甅砅脅 㤀㔀ⴀ㤀㘀 㤀縅愅漅愅瘅瘅攅者欅 儀攅爅愅紅稅愅瘅砅舅椅甅愅瘅 䀀愅者脅攅者栅 䀀愅甅 䨀愅缅琅愅挅者砅舅椅甅愅瘅 琀朅笅 ⴀ 䐀瀅攅者 㼀愅者愅稅攅缅甅愅瘅Ⰵ 㔀者攅縅愅瘅Ⰵ 㤀㤀㠀㰀戀爀㸀
Պատմության Քառուղիներում-Ազատագրված Ժողովրդի Վերածնունդը - Գալուստ Ա. Գալոյան, Երեվան, 1982 䄀爀洀攀渀椀愀 吀栀攀 䌀愀猀攀 䘀漀爀 䄀 䘀漀爀最漀琀琀攀渀 䜀攀渀漀挀椀搀攀 ⴀ 䐀椀挀欀爀愀渀 䠀⸀ 䈀漀礀愀樀椀愀渀Ⰰ 一⸀䨀⸀ 唀匀䄀 㤀㜀㈀㰀戀爀㸀
The Armenian Genocide - History, Politics, Ethics - Richard G. Hovannesian Ed. New York, 1992 吀栀攀 䠀椀猀琀漀爀礀 漀昀 䄀爀洀攀渀椀愀渀 䜀攀渀漀挀椀搀攀 ⴀ 嘀愀栀愀欀渀 一⸀ 䐀愀搀爀椀愀渀Ⰰ 刀⸀䤀⸀ 唀匀䄀Ⰰ 㤀㤀㔀㰀戀爀㸀
The Murder Of A Nation - Henry Morgenthau, New York, 1974 吀栀攀 吀椀洀攀猀 ⴀ 䠀椀猀琀漀爀礀 漀昀 吀栀攀 圀愀爀 ⴀ 䰀漀渀搀漀渀Ⰰ唀䬀Ⰰ㤀㘀㰀戀爀㸀
Belgelerle Uluslararasi Rekabette Ermeni Sorunu`nun Kokeni, 1878-1918 - Nursen Mazici, Istanbul, 1987 䔀爀洀攀渀椀 䐀漀猀礀愀猀椀 ⴀ 䬀愀洀甀爀愀渀 䜀甀爀甀渀Ⰰ 䤀猀琀愀渀戀甀氀Ⰰ 㤀㠀㠀㰀戀爀㸀
Ermeni Tabusu -(Les Armeniens - Histoire D`un Genocide)-Yves Ternon- Turkish translation by Emirhan Oguz, Istanbul, 1993 䤀琀琀椀栀愀琀 瘀攀 吀攀爀愀欀欀椀 瘀攀 䤀挀椀渀搀攀 䐀漀渀攀渀氀攀爀 ⴀ 匀愀洀椀栀 一愀昀椀稀 吀愀渀猀甀Ⰰ 䤀猀琀愀渀戀甀氀Ⰰ 㤀㘀 㰀戀爀㸀
Teskilat-I Mahsusa - Dr. Philip H. Stoddard - Turkish translation by Tansel Demirel, Istanbul,1994 吀甀爀欀 唀氀甀猀愀氀 䬀椀洀氀椀最椀 瘀攀 䔀爀洀攀渀椀 匀漀爀甀渀甀 ⴀ 吀愀渀攀爀 䄀欀挀愀洀Ⰰ 䤀猀琀愀渀戀甀氀Ⰰ 㤀㤀㐀㰀戀爀㸀
Turkiye'nin Cokusu - Huseyin Kazim Kadri, Istanbul, 1992
㰀⼀琀搀㸀
㰀⼀琀搀㸀
㰀琀爀㸀
ՆԱԽՈՐԴ ԷՋ
㰀⼀琀搀㸀
㰀琀爀㸀
| For Unicode Armenian language support please visit www.armunicode.org; 最攀琀 洀漀爀攀 椀渀昀漀爀洀愀琀椀漀渀 漀爀 爀攀焀甀攀猀琀 栀攀氀瀀 昀漀爀 椀渀猀琀愀氀氀椀渀最 唀渀椀挀漀搀攀 䄀爀洀攀渀椀愀渀 䰀愀渀最甀愀最攀
Support at Armenianhouse Forum. 㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀琀搀㸀㰀⼀琀爀㸀
| 㰀⼀栀琀洀氀㸀 |