਀㰀栀攀愀搀㸀 ՕՍՄԱՆԵԱՆ ՀՈԳԵԲԱՆՈՒԹԻՒՆԸ ԵՒ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՋԱՐԴԵՐԸ਀㰀洀攀琀愀 栀琀琀瀀ⴀ攀焀甀椀瘀㴀∀䌀漀渀琀攀渀琀ⴀ吀礀瀀攀∀ 挀漀渀琀攀渀琀㴀∀琀攀砀琀⼀栀琀洀氀㬀 挀栀愀爀猀攀琀㴀甀琀昀ⴀ㠀∀㸀 ਀㰀⼀栀攀愀搀㸀 ਀㰀戀漀搀礀 戀最挀漀氀漀爀㴀∀⌀攀攀攀攀攀攀∀㸀 ਀㰀挀攀渀琀攀爀㸀 ਀㰀琀愀戀氀攀 戀漀爀搀攀爀㴀∀ ∀㸀 ਀㰀琀爀㸀㰀琀搀 挀漀氀猀瀀愀渀㴀㈀㸀

ՕՍՄԱՆԵԱՆ ՀՈԳԵԲԱՆՈՒԹԻՒՆԸ ԵՒ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՋԱՐԴԵՐԸ

਀㰀⼀琀搀㸀㰀⼀琀爀㸀 ਀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀 «Մոռցուած Ցեղասպանութիւն», «Չյիշուող Ցեղասպանութիւն», «Թաքնուած Հոլոգոսդ» կամ «Գաղտնի Ցեղասպանութիւն» ձեւերով ալ որակուած Հայոց Ցեղասպանութիւնը թէեւ այսօր Օսմանեան Կայսրութեան ժառանգորդ Թուրքիոյ Հանրապետութեան եւ իր սերտ գործակիցներուն՝ Միացեալ Նահանգներու եւ Իսրայէլի կողմէ կ՛ուրացուի, սակայն աշխարհի զանազան երկիրներուն մէջ բնակութիւն հաստատած հայերու տեւական եւ հետեւողական աշխատութիւններուն եւ թափած ջանքերուն շնորհիւ, 20-րդ դարու այս առաջին ցեղասպանութիւնը, երբեք մարդկային յիշողութեան փոշիներուն տակ չմնաց եւ խղճմտանքի տէր ժողովուրդներու երեսփոխանական ժողովները ճանչցան Հայոց Ցեղասպանութիւնը ու բացայայտօրէն յայտարարեցին, թէ 1915 թուականին հայեր ցեղասպանութեան ենթարկուած են։ Այս ըսելով հանդերձ, անմիջապէս ճշդենք, որ քաղաքականութեան մէջ խիղճ եւ բարեկամութիւն չկայ։ Ոչ տեւական բարեկամութիւն կայ եւ ոչ տեւական թշնամութիւն։ Քաղաքական եւ տնտեսական գետնի վրայ մնայունը եւ տեւականը տուեալ պետութեան շահերն են։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㄀瘅缅愅者愅漅砅甅紅 礀愅茅愅昅愅瘅脅 挀砅縅攅氅欅 攀舅 挀瘅愅瀅愅缅攅氅欅 最 愀甅紅 攀者漅欅者瘅攅者砅舅 栀瘅搅挅者漅愅清 稀愅眅缅蔅瘅愅漅愅瘅 搀欅者萅栅Ⰵ 紀愅漅愅甅瘅 攀舅 愀甅瘅稅朅紅 琀攅者 縀朅者萅欅瘅 戀愅氅愅紅愅瘅栅 礀攅瘅 攀舅 砀礅 愀氅 縀攅者笅瘅愅漅愅瘅 戀砅舅樅砅舅琅栅褅

    Այնքան ատեն որ արար-աշխարհի գիտցած, Օսմանեան Կառավարութեան դատարաններուն ընդունած, յանցապարտները մահուան դատապարտուած հայոց ցեղասպանութիւնը Թուրքիոյ Հանրապետութեան կառավարութիւնները կ՚ուրանան, թուրքեր իրենց արիւնոտ անցեալին հետ չեն հաշտուիր, մեր ցաւը իր սաստկութեամբ պիտի շարունակուի։ Երբ Փոքր Ասիոյ մէջ հայոց գոյութեան նշան եւ ապացոյց հայապատկան եկեղեցիներու, վանքերու, գերեզմաններու կործանումը՝ մեր հազարաւոր տարւոյ մշակոյթի փճացումը բոլորիս աչքերուն առջեւ տեղի կ՚ունենայ, մեր վէրքը պիտի շարունակէ կոտտալ։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㔀者戅 愀瘅焅 琀栅Ⰵ 瀀愅舅愅萅愅漅愅瘅砅舅椅欅舅瘅 琀栅Ⰵ 漀愅簅愅縅愅者砅舅椅欅舅瘅 琀栅 礀栅瘅搅砅舅瘅欅者Ⰵ 漀娅砅舅者愅瘅愅甅 漀愅琅 礀砅舅昅攅者 栀琅戅簅瘅攅氅Ⰵ 椀朅 欀瘅萅 愀瘅脅攅愅氅欅瘅 砀猅欅者 琀栅 挀砅者清愅清 最Ⰵ 愀瘅 瀀愅漅愅琅朅缅 最 攀舅 漀愅者砅爅  瘀砅者 砀猅欅者瘅攅者 挀砅者清攅氅砅舅褅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅攅愅瘅 樀愅簅愅瘅挅砅者搅栅崅 㤀砅舅者萅欅砅甅 䀀愅瘅者愅稅攅缅砅舅椅欅舅瘅栅Ⰵ 欀者 㠀  缀愅者砅舅愅甅 挀砅甅砅舅椅攅愅瘅 栀瘅椅愅脅萅欅瘅 萀愅瘅欅脅紅 茀愅紅缅攅脅 愀甅紅 欀者砅爅砅舅椅欅舅瘅栅褅

    Օսմանեան Կայսրութեան փլուզումը արագացնող «Հայկական Հարց»-ը անցեալին Եւրոպական Պետութիւններու առօրեայ քաղաքականութեանը նիւթն էր, այսօր ալ՝ Հայոց Ցեղասպանութիւնն է։ Անժխտելի իրողութիւն է, թէ աշխարհի վրայ ոչ մէկ բան կը կորսուի, այլ կը կերպարանափոխուի։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀㰀搀椀瘀 愀氀椀最渀㴀∀挀攀渀琀攀爀∀㸀⨀     ⨀     ⨀㰀⼀搀椀瘀㸀     19-րդ դարուն Օսմանեան Կայսրութիւնը հասած էր իր կործանման շրջանին։ ਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅欅舅瘅栅 漀愅甅紅者砅舅椅欅舅瘅 琀栅瘅 最者 愀簅愅瘅脅 欀瘅萅瘅砅舅者砅甅瘅 樀砅爅砅縅砅舅者搅欅Ⰵ 欀瘅礅稅朅紅 愀瘅脅攅愅氅欅瘅 攀爅愅清 最欅瘅 戀砅氅砅者 漀愅甅紅者砅舅椅欅舅瘅瘅攅者栅褅 㼀愅甅紅者砅舅椅欅舅瘅 琀栅瘅 最者Ⰵ 砀舅者 椀朅嬅 琀愅瀅琅攅缅愅漅愅瘅 攀舅 椀朅嬅 萀者欅紅缅砅瘅攅愅甅 愀昅挅攅者 瘀砅甅瘅 搀者蔅眅愅漅欅瘅 缀愅漅 瀀愅舅愅萅砅舅愅清 最欅瘅褅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 愀昅挅愅甅欅瘅 瀀愅紅漅愅脅砅爅砅舅椅欅舅瘅 琀栅Ⰵ 愀昅挅愅甅欅瘅 昀挅愅脅砅舅琅 琀栅 礀漅愅者 攀舅 礀朅者 愀氅 漀者瘅愅者 栀氅氅愅氅褅 㘀愅瘅愅昅愅瘅 愀昅挅攅者栅 欀者 琀朅笅 稀愅者茅愅漅砅爅 愀甅紅 漀愅甅紅者砅舅椅攅愅瘅 琀朅笅 蔀紅琅愅瘅愅脅欅 椀砅舅者萅栅 茀砅萅者愅琅愅紅瘅砅舅椅欅舅瘅 琀栅瘅 最者褅

    Կայսրութիւնը ազգային քայլերգ իսկ չունէր։ Երբ 1908-ին, Երիտթուրքերու յեղափոխութեամբ Սուլթան Համիտ կը ստիպուէր սահմանադրութիւնը վերահաստատել, Սելանիքի ու Պոլսոյ մէջ, ուրախութեան ցոյցերու ընթացքին, ազգային քայլերգի չգոյութեան պատճառով ֆրանսական Մարսէյեզը երգուած էր։ ਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅攅愅瘅 琀朅笅 椀者萅砅舅椅攅愅瘅 挀愅爅愅茅愅者栅 攀舅 瀀攅缅攅舅愅戅愅者 椀砅舅者萅 愀昅挅愅甅欅瘅 挀欅缅愅漅脅砅舅椅欅舅瘅栅 礀愅茅愅昅愅瘅脅 缀漅愅者愅脅愅清 最者褅

    Փոքր Ասիոյ մէջ, Օսմանեան Պետութիւնը հաստատող Օսմանացի թուրքերը, իրենց սահմանները ընդարձակելու համար, նախ կը գրաւեն շրջանի միւս թրքական պէյութիւնները (իշխանութիւնները)։ Երբ Լէնկթիմուր Փոքր Ասիա կը մտնէ ու հողերը գրաւուած այդ թուրք պէյերու օգնութեամբ Օսմանեան սուլթանը՝ Պայազիտ Ա.-ը, պարտութեան կը մատնէ, զանիկա կալանաւորուած քաղաքէ քաղաք կը պտտցնէ։ Ի տես սուլթանին նուաստացումի ենթարկման օսմանացին ինքզինքը թրքութենէ ձերբազատելով թրքութեան դէմ ատելութիւն կը զգայ։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㬀者攅瘅脅 漀者蔅瘅萅欅瘅崅 欀紅氅愅琅砅舅椅攅愅瘅 攀舅 欀紅氅愅琅砅舅椅攅愅瘅 瀀攅缅攅舅愅瘅萅砅縅 愀氅 愀者愅稅愅漅愅瘅 砀舅 甀攅缅砅甅 愀氅 稀愅者紅漅愅漅愅瘅 琀眅愅漅砅甅椅瘅攅者砅舅 愀昅搅攅脅砅舅椅攅愅琅戅 椀砅舅者萅欅瘅 愀昅挅愅甅欅瘅 昀挅愅脅砅舅琅栅 瀀攅缅昅瀅攅缅朅 漀栅 缀漅愅者愅瘅愅甅褅 䐀欅瘅礅攅舅 ㄀㤀㄀㄀Ⰰ 蔀紅琅愅瘅攅愅瘅 搀稅者砅脅瘅攅者砅舅 琀朅笅 茀砅洅愅瘅愅漅 椀者萅愅漅愅瘅 稀愅缅琅砅舅椅欅舅瘅 搀愅紅愅舅愅瘅搅砅舅攅氅砅舅Ⰵ 䐀砅舅瀅愅琅琅朅缅欅 漀攅瘅紅愅挅者砅舅椅攅愅琅戅 紀漅紅愅清 䐀愅瀅琅攅缅愅漅愅瘅ⴅ唀紅琅愅瘅攅愅瘅 稀愅缅琅砅舅椅欅舅瘅 琀栅 漀栅 紀砅者縅攅脅砅舅欅褅

    Մինչեւ 19-րդ դար հայրենիքի ըմբռնում չկայ։ Հայրենիք բառը կը գործածուի որպէս ծննդավայր կամ բնակավայր իմաստով։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅攅愅瘅 爀攅漅愅縅愅者砅舅椅欅舅瘅瘅 愀氅崅 紀砅舅氅椅愅瘅瘅攅者栅 攀舅 琀攅清 縀攅昅欅者瘅攅者栅Ⰵ 砀者砅瘅脅琅朅 砀琅愅瘅萅 洀愅簅瘅 漀愅琅 砀礅ⴅ琀愅瀅琅攅缅愅漅愅瘅 渀愅挅砅舅琅 砀舅瘅攅脅愅清 攀瘅Ⰵ 欀 眀愅瀅 愀甅紅 戀愅昅琅愅昅挅 稀攅缅砅舅椅攅愅瘅 挀砅甅愅缅攅舅琅愅瘅Ⰵ 椀砅舅者萅 愀昅挅愅甅瘅愅漅愅瘅砅舅椅攅愅瘅 戀瘅愅舅 砀舅樅 礀攅瘅 缀砅舅愅清褅 䌀欅眅搅 愀甅搅 稀愅缅猅愅簅砅縅 愀氅Ⰵ 瀀愅瘅者愅稅攅缅愅漅愅瘅 眀者笅愅瘅欅瘅Ⰵ 椀砅舅者萅 愀昅挅愅甅欅瘅 挀欅缅愅漅脅砅舅椅攅愅瘅 挀愅爅愅茅愅者栅 琀眅愅漅砅爅 琀缅愅舅砅者愅漅愅瘅 搀愅紅愅漅愅者挅栅Ⰵ 昀愅瘅砅瘅萅 琀攅爅愅搅者愅清 最 椀砅舅者萅 脀攅爅栅 戀瘅愅笅瘅笅攅氅砅舅 甀愅瘅脅愅瘅萅砅縅褅 

    Փոքր տարիքին մահմետականացուցուած (տէվշիրմէ) տղոցմէ ոմանք բարձր ուսում ստանալէ ու պետական վարչամեքենային մէջ պատասխանատու պաշտօններու բարձրանալէ յետոյ, թուրքերուն միշտ վատ աչքով նայած են։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀唀紅琅愅瘅攅愅瘅 眀者笅愅瘅欅瘅 琀缅愅舅砅者愅漅愅瘅 砀舅 瀀愅者砅舅紅缅 搀愅紅愅漅愅者挅欅瘅 瀀愅琅愅者 椀砅舅者萅 戀愅簅栅 瀀愅猅攅氅欅 欀琅愅紅缅 琀栅 礀朅 砀舅瘅攅脅愅清褅 ㌀砅者清愅清砅舅愅清 最 砀者稅朅紅 愀瘅愅者挅愅漅愅瘅 戀愅簅崅 挀欅舅爅愅脅欅Ⰵ 漀砅眅缅Ⰵ 愀瘅砅舅紅Ⰵ 瀀愅紅漅愅脅砅爅砅舅椅攅瘅朅 昀砅舅者漅Ⰵ 愀瘅洅攅氅萅 欀琅愅紅缅瘅攅者砅縅褅 㤀砅舅者萅 稀愅缅琅愅戅愅瘅 䘀愅欅琅愅 䐀砅舅紅椅愅蘅愅 㜀蘅朅瘅缅欅 欀者 ꬀㤀愅者欅瀅缅朅  㤀欅舅者萅氅朅者묅 愀瘅砅舅瘅 挀者萅欅瘅 琀朅笅 椀砅舅者萅栅 瘀攅者漅愅甅愅脅砅舅脅愅清 最 瀀攅缅攅舅攅愅氅 戀愅簅攅者砅縅⸅ ꬀瀀愅紅漅愅脅砅爅砅舅椅攅瘅朅 昀砅舅者漅Ⰵ 洀愅者搅愅洅Ⰵ 缀挅攅爅 搀欅琅愅挅欅清砅縅 愀瘅焅 琀栅묅褀 㔀舅者砅稅愅脅欅瘅 愀氅 椀砅舅者萅欅瘅 縀愅缅 愀礅萅砅縅 瘀愅甅愅清 最褅 ㄀瘅砅瘅脅 瀀愅琅愅者 椀砅舅者萅 漀栅 瘀眅愅瘅愅漅朅者  戀愅簅戅愅者砅紅Ⰵ 戀簅瘅愅漅愅氅Ⰵ 戀欅者缅Ⰵ 欀琅愅脅愅漅愅瘅砅舅椅攅瘅朅 昀砅舅者漅 愀瘅瀅愅缅 琀栅褅

    Երբ հունգարացի արեւելագէտ եւ դասախօս Վեմպերի (Vambery) Միջին Ասիոյ վաչկատուն ու թափառական թուրքերուն եւ Փոքր Ասիոյ օսմանացի թուրքերուն ցեղային ու մշակութային կապերուն մասին ելոյթներ կ՚ունենայ, ուսեալ դասակարգը կ՚ընդվզի, ինքզինք նախատուած կը զգայ։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㄀昅挅愅甅欅瘅 挀欅缅愅漅脅砅舅椅攅愅瘅 礀挅砅甅砅舅椅攅愅瘅 瀀攅缅攅舅愅瘅萅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 紀愅瀅琅愅瘅瘅攅者砅舅 琀朅笅 愀稅者砅爅 愀昅挅攅者砅舅 愀昅愅缅愅挅者愅漅愅瘅 眀愅者樅砅舅琅瘅攅者栅 茀砅洅愅瘅愅漅 愀昅挅愅甅欅瘅 欀瘅萅瘅砅者砅眅砅舅琅 瘀漅愅缅砅舅攅氅砅舅Ⰵ 漀栅 琀愅漅愅搅者砅舅欅 砀者稅朅紅 愀稅攅者愅洅缅砅舅椅欅舅瘅 攀舅 搀愅舅愅猅愅瘅砅舅椅欅舅瘅褅 㤀砅舅者萅Ⰵ 稀砅舅氅漅愅者Ⰵ 瀀愅甅Ⰵ 甀砅甅瘅Ⰵ 瀀者攅愅甅Ⰵ 愀者愅稅Ⰵ 紀攅者稅Ⰵ 琀愅挅朅缅砅瘅愅脅欅 礀漅愅者Ⰵ 愀甅氅 漀愅者 唀紅琅愅瘅愅脅欅褅 䠀者砅縅 欀瘅礅砅帅舅 紀愅瀅琅愅瘅愅甅欅瘅 愀昅挅攅者栅 漀栅 戀愅樅瘅砅舅朅欅瘅褅 ㄀缅欅漅愅 愀稅攅者愅洅缅砅舅椅欅舅瘅 最者Ⰵ 搀愅舅愅猅愅瘅砅舅椅欅舅瘅 最者褅 

    Սահմանային ազգերէն սերպերու ազատագրական շարժումները արեան մէջ կը զսպուին։ Սակայն արտաքին ազդեցութիւններու տակ Օսմանեան Պետութիւնը կը ստիպուի 1826-ին Ագգէրման-ի եւ 1828-ին ալ Էտիրնէ-ի համաձայնութիւնները ստորագրել։ Ըստ այս բարեկարգումներու համաձայնութիւններուն սերպ մը մահմետականի մը հաւասար պիտի նկատուի եւ հոն բնակչութիւն հաստատած թուրք գիւղացին իր հողը սերպերուն ծախելով Փոքր Ասիա պիտի գաղթէ։ Հակառակ այս համաձայնութեան շատ քիչ թիւով գիւղացիներ իրենց հողը կը ծախեն ու կը գաղթեն։਀㰀⼀琀搀㸀㰀⼀琀爀㸀
਀㰀椀洀最 猀爀挀㴀∀瀀椀挀琀甀爀攀猀⼀渀椀稀愀洀渀愀洀攀⸀樀瀀最∀ 愀氀椀最渀㴀∀氀攀昀琀∀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀 ਀㰀琀搀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㠀紅缅 欀紅氅愅琅愅漅愅瘅 漀者蔅瘅萅欅瘅  ꬀㬀紅氅愅琅栅 琀欅眅缅 戀愅者焅者 最묅褀 䔀愅爅椅愅漅愅瘅 唀紅琅愅瘅愅脅欅瘅Ⰵ 愀者缅愅萅欅瘅 猀瘅眅砅舅琅瘅攅者砅舅 瀀攅缅攅舅愅瘅萅砅縅Ⰵ 攀者戅 漀栅 紀缅欅稅砅舅欅 欀者 渀愅簅愅甅欅瘅 ⠀爀愀礀愀⤀ 瀀攅缅Ⰵ 瀀愅舅愅紅愅者欅 瀀愅舅愅紅愅者 瀀愅琅愅焅愅甅瘅砅舅椅欅舅瘅 紀缅砅者愅挅者攅氅Ⰵ 欀者 琀朅笅 戀愅者攅漅愅者挅砅舅琅瘅攅者砅舅 挀愅爅愅茅愅者欅瘅 搀朅琅 栀瘅搅縅昅砅舅琅 琀栅Ⰵ  愀瘅瀅愅瘅搅砅舅者樅砅爅愅漅愅瘅砅舅椅欅舅瘅 琀栅 漀栅 紀漅紅欅褅

    1839-ի Նոյեմբերի 3-ին կը յայտարարուի Կիւլհանէ Հաթթ-ը਀䀀欅舅琅愅甅砅舅瘅ⴅ栀 ⠀㼀欅舅氅瀅愅瘅朅欅 瀀者砅縅愅者缅愅漅栅⤅Ⰰ 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 䨀攅缅砅舅椅攅愅瘅 戀砅氅砅者 瀀稅愅缅愅漅瘅攅者砅舅瘅 眀瘅砅者瀅攅氅砅縅 蔀者朅瘅萅欅 愀簅笅攅舅 瀀愅舅愅紅愅者砅舅椅欅舅瘅褅 

    Մեծ վեզիր Ալի փաշա, Ղրիմի պատերազմին վերջ տուող Փարիզի Դաշնագրի (30 Մարտ 1856) նախօրեակին, Անգլիոյ դեսպան Լորտ Սթրէթֆորտ Տը Ռէտգլիֆի (Stradford de Redcliffe) յորդորով, 12 Փետրուար1856-ին, կը յայտարարէ Թանզիմաթը Հայրիյէ (Tanzimat-i Hayriye) հրովարտակը (Հաթթը Հիւմայիւն)։ Ըստ այս հրովարտակի 3-րդ յօդուածին ոչ-իսլամ ժողովուրդներ, որոշ պայմանաժամի մը մէջ, պիտի պատրաստեն իրենց համայնքին ընկերային, կրօնական եւ մշակութային կառուցուածքը յօրինող «կանոնագիր» մը ու զայն պիտի ներկայացնեն կառավարութեան։ Տոքթ. Սէրվիչէն, Տոքթ. Ռուսինեան, Գրիգոր Օտեան, Գրիգոր Աղաթօն, Պալեան եւ Կարապետ Իւթիւճեան կը պատրաստեն մեր «Ազգային Սահմանադրութիւն» կոչած այս 145 յօդուածէ բաղկացեալ եւ 20 Մայիս-ին Ազգային Ընդհանուր Ժողովէն վաւերացեալ «կանոնագիր»-ը, ու 24 Մայիս1860-ին կը յանձնեն պետութեան։ Կառավարութիւնը կարգ մը փոփոխութիւններէ յետոյ, 99 յօդուածի վերածուած այս «կանոնագիր»-ը 17 Մարտ 1863-ին կը վաւերացնէ։਀㰀⼀琀搀㸀㰀⼀琀爀㸀 ਀㰀⼀琀愀戀氀攀㸀 ਀㰀琀戀漀搀礀㸀 ਀㰀琀爀㸀㰀琀搀㸀㰀搀椀瘀 愀氀椀最渀㴀∀挀攀渀琀攀爀∀㸀 ਀㰀戀爀㸀㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀ⴀ㄀∀㸀䘀攅者紅朅紅 一愅者樅愅稅攅缅攅愅瘅 䨀愅缅者欅愅者萅㰅⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀 ਀㰀琀搀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䨀砅舅氅漅愅者瘅攅者砅舅 稀愅眅缅稅愅瘅 砀舅 愀瘅砅瘅脅 搀愅舅愅瘅愅漅欅脅 䰀砅舅紅攅者栅Ⰵ ㈀㐀 ㄀稅者欅氅 ㄀㠀㜀㜀ⴀ欀 愀簅愅舅蔅缅攅愅瘅Ⰵ 愀簅愅瘅脅 欀紅漅 稀愅缅攅者愅昅琅 甀愅甅缅愅者愅者攅氅砅舅Ⰵ 䰀砅舅琅愅瘅欅砅甅 紀愅瀅琅愅瘅瘅攅者朅瘅 䨀砅舅氅漅愅者欅愅 漀栅 琀缅瘅攅瘅褅 㼀栅 紀漅紅欅 ㄀㠀㜀㜀ⴀ㜀㠀ⴀ欀 䰀砅舅紅ⴅ唀紅琅愅瘅愅漅愅瘅 稀愅缅攅者愅昅琅栅褅 䰀砅舅紅欅砅甅 㼀砅縅漅愅紅攅愅瘅 戀愅瘅愅漅栅 瀀者愅琅愅瘅愅缅愅者砅舅椅攅愅琅戅 渀愅挅砅舅琅砅縅 瀀愅甅 昀蔅者愅縅愅者瘅攅者砅舅崅 䔀砅縅瀅愅瘅瘅朅紅 㰀愅昅愅者朅蘅Ⰵ 䔀愅漅砅戅 ㄀氅洅愅昅砅縅Ⰵ 㰀砅者欅紅 䐀攅氅欅萅砅縅Ⰵ ㄀者眅愅漅 伀朅者ⴅ䈀砅舅漅愅紅砅縅Ⰵ  漀栅 挀者愅舅朅 ㄀者椅砅舅欅瘅栅Ⰵ ㄀者缅愅瀅愅瘅栅Ⰵ ㄀瘅欅瘅Ⰵ 㼀愅者紅栅Ⰵ 䨀愅椅砅舅琅栅Ⰵ 䨀朅甅愅昅欅缅栅 攀舅 愀者攅舅琅砅舅缅萅欅 戀愅瘅愅漅瘅 愀氅 琀欅瘅礅攅舅 㼀⸅ 䨀砅氅紅砅甅 愀者砅舅愅者焅愅瘅瘅攅者朅瘅 䴀愅瘅 䴀缅攅蘅愅瘅蔅 ⠀㔀朅眅欅氅萅朅蔅甅⤅ 漀栅 瀀愅紅瘅欅褅 䰀砅舅紅攅者砅舅瘅 瘀攅爅砅舅脅瘅攅者砅舅瘅 礀愅茅愅昅愅瘅脅 琀蔅缅攅脅砅舅琅栅 ㄀瘅挅氅欅砅甅 琀缅愅瀅砅挅砅舅椅欅舅瘅 漀栅 稀愅缅猅愅簅朅 攀舅 欀者  瘀愅舅愅缅砅者琅栅 伀愅者缅愅瘅攅氅 ⠀䤀愅瘅愅萅萅愅氅朅⤅ 漀栅 爀者漅朅褅  ㌀ 䐀愅者缅 ㄀㠀㜀㠀ⴀ欀瘅 漀栅 紀缅砅者愅挅者砅舅欅 䴀愅瘅 䴀缅攅蘅愅瘅砅甅欅 搀愅眅瘅愅挅欅者栅Ⰵ 砀者砅舅 瀀愅琅愅焅愅甅瘅 䨀砅舅氅漅愅者瘅攅者栅 漀栅 紀缅愅瘅愅瘅 瘀攅者萅欅瘅 欀瘅萅瘅愅縅愅者砅舅椅欅舅瘅Ⰵ 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 漀愅甅紅者砅舅椅攅愅瘅 攀瘅椅愅漅愅甅 稀砅舅氅漅愅者 欀眅洅愅瘅欅 琀栅 爀攅漅愅縅愅者砅舅椅攅愅琅戅褅

    Սան Ստեֆանոյի դաշնագրի 16-րդ յօդուածով «Հայկական Հարցը» առաջին անգամ, պաշտօնապէս, միջազգային բնոյթ կը ստանայ։ Բանակցութիւնները կը կատարուին Տատեան ընտանիքի ապարանքին մէջ, Օսմանեան պատուիրակութեան եւ Նիքօլա Մեծ Դուքսի միջեւ, Ներսէս Վարժապետեան Պատրիարքի ներկայութեամբ։ Օսմանեան Կայսրութիւնը կը խոստանայ արեւելեան նահանգներու մէջ բարեկարգութիւններ կատարել։ Ռուս բանակն ալ, արեւելեան նահանգներու մէջ իր ներկայութեամբ, պիտի ապահովէ բարեկարգումներու գործադրութիւնը։ ਀㰀⼀琀搀㸀㰀⼀琀爀㸀 ਀㰀⼀琀愀戀氀攀㸀
਀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㄀氅欅 茀愅眅愅甅欅 攀稅愅者萅砅紅砅舅椅攅愅瘅 ⠀縀愅者礅愅稅攅缅⤅ 眀者笅愅瘅欅瘅Ⰵ 䨀砅氅紅砅甅 琀朅笅  瀀愅甅攅者砅舅 搀欅者萅栅 砀舅 愀昅搅攅脅砅舅椅欅舅瘅栅 愀舅攅氅欅 漀栅 昀蔅者愅瘅愅甅Ⰵ 欀瘅礅 砀者 愀昅挅愅甅瘅愅琅砅氅 琀愅瀅琅攅缅愅漅愅瘅瘅攅者砅舅 瘀愅洅愅瘅焅栅 漀栅 挀者挅簅朅褅

    1876-ի Նոյեմբերի 26-ին Միթհատ փաշա կը նշանակուի մեծ վեզիր։ Թէեւ ան պետական շրջանակներու մէջ ճանչցուած է որպէս յառաջդիմական անձ, բայց ըստ Պուլկարներու, ան իրենց ջարդարարը, իրենց դահիճն էր։ 1867-ի Պուլկարական ինքնավարական պահանջքներուն արիւնալի ձեւով արգելք եղած, գիւղացիները ահաբեկչութեան ենթարկած, զանոնք գլխատել տուած էր։ Պուլկարներու 1875-ի ինքնավարական պահանջքի շարժումն ալ նոյն ճակատագրին կ՚ենթարկուի։ Սեպտեմբերին օսմանեան զօրքը ահռելի ջարդ մը կը կատարէ։ Խողխողուած 10,000 պուլկարներու լուրը ամբողջ Եւրոպան կը ցնցէ։ «Ութը դար առաջ Կեդրոնական Ասիայէն Փոքր Ասիա եկած թուրքերը տակաւին չեն փոխուած», «Թուրքերը բռնութեամբ Եւրոպայէն վտարել» լոզունգները կը սկսին շրջագայիլ։ Եւրոպական պետութիւնները կ՚որոշեն Կ. Պոլսոյ մէջ յատուկ դեսպանաժողով մը գումարել։ Ներսէս Վարժապետեան Պատրիարք անգլիոյ դեսպանէն կը խնդրէ հայերու կացութիւնը նկատի առնել։ Ասիկա հայկական հարցին առաջին անգամ օտար պետութեան մը ներկայացումն է։ Մինչ այդ Վանի շուկան կը հրկիզուի։ Բոլոր խանութները, որոնք մեծամասնութեամբ հայերու կը պատկանէին, կը թալանուին։ Ապահովութեան պաշտօնեաներն ալ կը մասնակցին կողոպուտին։ Միթհատ փաշա, դեսպաններու ժողովին Օսմանեան Կայսրութեան ներքին գործերուն միջամտելուն արգելք հանդիսանալու մտադրութեամբ, 30 Նոյեմբեր 1876-ին, կը յայտարարէ Օսմանեան Կայսրութեան առաջին սահմանադրութիւնը, որու պատրաստութեան մէջ իր քարտուղարը՝ Գրիգոր Օտեանը մեծ դեր կ՚ունենայ։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀唀紅琅愅瘅愅脅欅瘅Ⰵ 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅攅愅瘅 攀瘅椅愅漅愅甅 萀者欅紅缅砅瘅攅愅甅 愀昅挅欅 琀栅 欀瘅萅瘅愅縅愅者  縀欅猅愅漅 紀缅愅瘅愅氅砅舅 挀愅爅愅茅愅者欅瘅 瀀攅缅 攀者戅攅萅 礀朅 漀者脅愅清 瀀愅眅缅砅舅欅氅褅

    Հայոց Պատրիարքարանին, Արեւելեան Փոքր Ասիոյ հայաշատ նահանգներուն մէջ ոչ թէ ինքնավարութիւն, այլ հայ ժողովուրդի կեանքի պայմաններուն բարելաւումի համար տարիներէ ի վեր կատարած խնդրանքները միշտ անպատասխան կը մնան։ Բարձր Դուռը «Հայկական Հարց»-ին բնաւ կարեւորութիւն չտար։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀刀攀瘀⸀ 䘀爀攀搀攀爀椀挀欀 䐀愀瘀椀猀 䜀爀攀攀渀攀Ⰰ ㄀㠀㤀㜀ⴀ欀瘅 瀀者愅缅愅者愅漅愅清 欀者 ꬀吀栀攀 刀甀氀攀 漀昀 琀栀攀 吀甀爀欀Ⰰ 愀渀搀 琀栀攀 䄀爀洀攀渀椀愀渀 䌀爀椀猀椀猀묀 愀瘅砅舅瘅 挀者萅欅瘅 琀朅笅Ⰵ 愀漅瘅愅者漅攅氅砅縅 紀愅瀅琅愅瘅愅搅者砅舅椅攅愅瘅Ⰵ 挀者愅清 最⸅ ꬀㔀者戅 愀甅紅 瀀者砅縅愅者缅愅漅欅 琀攅漅瘅愅戅愅瘅砅舅椅欅舅瘅栅 攀舅 挀砅者清愅搅者砅舅椅欅舅瘅栅 戀愅脅愅者焅愅漅愅稅朅紅 椀砅舅者萅 漀愅簅愅縅愅者砅舅椅攅愅瘅 焀攅簅萅瘅 最Ⰵ 漀愅者欅萅 礀漅愅甅 栀紅攅氅砅舅Ⰵ 椀朅 愀紅欅漅愅 琀攅簅攅愅氅 瀀者砅縅愅者缅愅漅 琀栅瘅 最묅褀
਀㰀琀戀漀搀礀㸀 ਀㰀琀爀㸀㰀琀搀㸀㰀搀椀瘀 愀氀椀最渀㴀∀挀攀渀琀攀爀∀㸀

਀㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀ⴀ㄀∀㸀伀愅缅攅愅瘅瘅攅者砅舅 愀稅愅者愅瘅萅栅㰅⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀 ਀㰀琀搀㸀
    Սահմանային ազգերու ներկայացուցած բարեկարգութիւններու պահանջքները կը նկատուէին կայսրութիւնը փլուզման ենթարկելու նպատակ ունեցող դաւաճանութիւններ։ Բարեկարգութիւն խնդրող ժողովուրդները եւ բարեկարգութիւններուն գործադրութիւնը պահանջող պետութիւնները քրիստոնեաներն էին։ Քրիստոնեան արհամարող Օսմանացին, այժմ կը սկսէր իրմէ աւելի զօրաւոր քրիստոնեայ պետութեան դէմ ատելութիւն եւ իրմէ շատ աւելի փոքր քրիստոնեայ ժողովուրդներու դէմ ալ ոխ սնուցանել։ Իր այս ատելութեան ու ոխի զգացումին յագուրդ տալու նպատակով, յարմար առիթներով, փոքրամասնութիւնները կոտորած է ու ջարդած։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㤀砅舅者萅栅 漀栅 昀挅愅甅Ⰵ 椀朅 ꬀蔀紅琅愅瘅愅脅欅묅 萀愅爅愅萅愅漅愅瘅砅舅椅欅舅瘅栅 愀甅氅攅舅紅 紀瘅愅瘅漅愅脅愅清 最褅 䘀砅者 萀愅爅愅萅愅漅愅瘅砅舅椅攅愅瘅 琀栅Ⰵ 瘀砅者 欀瘅萅瘅砅舅椅攅愅瘅 琀栅 漀愅者欅萅栅 欀 甀愅甅缅 漀砅舅挅愅甅褅 䀀者愅稅愅者愅漅栅 漀娅砅爅砅爅砅舅欅 ㈀愅瘅ⴅ㬀紅氅愅琅欅昅琅欅 攀舅 ㈀愅瘅ⴅ㤀砅舅者愅瘅欅昅琅欅 挀愅爅愅茅愅者瘅攅者砅縅褅

    Յաղթանակէ յաղթանակ վազած Օսմանեան Կայսրութիւնը այլեւս «Եւրոպայի Հիւանդ Մարդը»-ն է։ Մեծ պետութիւնները զայն ինչպէս բաժնելու տեսակէտին մէջ չեն կրնար համաձայնիլ։ Շնորհիւ այդ կացութեան հիւանդը կը շարունակէ ապրիլ։ Անգլիոյ վարչապետ Լորտ Սալզպրի (Lord Salisbury), 1895-ին, մեծ վեզիր Սայիթ Հալիմ Փաշայի ուղղեալ իր նամակին մէջ կը գրէ, թէ Օսմանեան Կայսրութիւնը Անգլիոյ եւ Ռուսիոյ միջեւ համաձայնութեան մը չգոյութեան պատճառով կը շարունակէ գոյատեւել։ Այդ համաձայնութիւնը երբեք չիրականանար։ 16 Մայիս 1916-ին, Անգլիա եւ Ֆրանսա, Օսմանեան Կայսրութիւնը իրարու մէջ բաժնելու համար, դիւանագէտներ՝ անգլիացի Սըր Մարք Սայքսի (Sir Mark Sykes) եւ ֆրանսացի Ժորժ Փիքոյի (George Picot) պատրաստած « Սայքս-Փիքօ» (Sykes-Picot) համաձայնութիւնը կը ստորագրեն։਀㰀⼀琀搀㸀㰀⼀琀爀㸀 ਀㰀⼀琀愀戀氀攀㸀
਀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㈀愅者攅漅愅者挅砅舅琅瘅攅者栅 㤀者萅愅瀅愅甅愅紅缅愅瘅欅  瀀愅甅 戀瘅愅漅礅砅舅椅攅愅瘅 瀀愅琅愅者 礀愅茅愅昅愅瘅脅 漀攅瘅紅愅漅愅瘅 最者褅 㤀砅舅者萅攅者砅舅 攀舅 萀欅舅者缅攅者砅舅 漀愅缅愅者愅清 愀者攅舅愅瘅挅砅舅琅瘅攅者瘅 砀舅 砀猅者愅挅砅者清砅舅椅欅舅瘅瘅攅者栅 礀愅茅 砀舅 紀愅瀅琅愅瘅 礀砅舅瘅朅欅瘅褅 ㄀者缅栅 萀愅爅攅氅Ⰵ 戀攅者萅栅 瀀愅舅愅萅攅氅 漀愅簅愅縅愅者砅舅椅攅愅瘅 琀椅攅者愅瘅砅脅欅 稀愅眅缅蔅瘅攅愅甅欅瘅 瘀攅者漅愅甅砅舅椅攅愅瘅 漀愅者攅氅欅 最者褅 ㄀㔀 缀愅者攅漅愅瘅朅瘅 琀欅瘅礅攅舅 㜀㔀 缀愅者砅舅 欀舅者愅萅愅瘅礅欅舅者 愀甅者 琀愅者搅 愀琅朅瘅 缀愅者欅 ꬀萀朅氅氅朅 縀朅者漅欅紅欅묅 ⠀挀氅洅愅瀅愅者漅⤅ 稀朅缅萅 最 縀猅愅者攅者Ⰵ 瘀愅攅舅 瀀砅爅欅Ⰵ 愀瘅愅紅砅舅瘅欅⸅⸀⸀缀砅舅者萅褅 ㄀甅搅 缀砅舅者萅攅者砅舅 挀砅舅琅愅者栅 砀琅愅瘅脅 瀀愅琅愅者 愀瘅甅萅愅瘅 戀愅者焅者 漀娅栅氅氅愅者Ⰵ 砀者 愀瘅砅瘅萅 愀甅搅 缀砅舅者萅攅者栅 漀愅者攅瘅愅氅 縀猅愅者攅氅砅舅 瀀愅琅愅者 琀攅清 萀愅爅愅萅瘅攅者 漀娅攅者椅愅甅欅瘅Ⰵ 昀愅瘅愅昅愅瘅 渀愅瘅者 愀眅洅愅缅愅瘅萅砅縅 搀者愅琅 眀愅瀅攅氅砅舅褅 㤀朅攅舅 瀀愅甅栅 昀欅瘅砅舅砅者愅漅愅瘅 渀愅簅愅甅砅舅椅攅愅瘅 礀朅者 漀愅瘅礅砅舅攅者Ⰵ 紀愅漅愅甅瘅 稀朅缅萅 最 ꬀稀朅缅朅氅 縀朅者漅欅紅欅묅 ⠀茀者漅愅挅欅瘅⤅  縀猅愅者攅者褅 㐀愅缅愅者愅瘅瘅攅者栅 ꬀䜀朅者欅愅椅 琀愅瀅萅朅琅朅紅欅묅 最欅瘅Ⰵ 欀紅氅愅琅 漀者蔅瘅萅欅 紀漅昅戅砅舅瘅萅瘅攅者砅舅瘅 瀀愅琅愅焅愅甅瘅 漀栅 挀砅者清朅欅瘅Ⰵ 砀舅紅缅欅 萀者欅紅缅砅瘅攅愅甅 瀀愅甅栅 蔀者朅瘅萅欅 稀愅眅缅稅愅瘅砅舅椅欅舅瘅栅 礀朅者 漀者瘅愅者 縀愅甅攅氅攅氅褅 㔀者漅砅舅 琀愅瀅琅攅缅愅漅愅瘅 縀漅愅甅砅縅 瀀愅甅 琀栅 愀琅攅瘅愅清愅瘅者 稀愅缅欅樅欅 攀瘅椅愅者漅攅氅 紀砅縅砅者愅漅愅瘅 攀者攅舅砅甅椅 琀栅瘅 最者褅 吀愅爅愅萅欅瘅 琀朅笅 焀欅 瀀攅清瘅攅氅砅舅 欀者愅舅砅舅瘅萅栅 琀欅愅甅瘅 唀紅琅愅瘅愅脅欅 欀紅氅愅琅欅瘅 縀攅者愅稅愅瀅砅舅愅清 最者褅 㤀砅舅者萅栅 欀者 攀愅椅愅爅愅瘅欅瘅 紀者砅舅椅欅舅瘅栅 漀者瘅愅者 瀀愅甅砅舅 琀栅 縀昅欅瘅 縀者愅甅 茀砅者焅攅氅褅  ㄀者攅舅攅氅攅愅瘅 瘀愅瀅愅瘅挅瘅攅者砅舅 琀朅笅 漀攅愅瘅萅栅 愀瘅瀅愅瘅搅砅舅者樅攅氅欅 最者褅
਀㰀琀戀漀搀礀㸀 ਀㰀⼀琀愀戀氀攀㸀
਀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䠀舅紅攅愅氅 搀愅紅愅漅愅者挅栅 攀舅 攀者欅缅椅砅舅者萅攅者栅 瀀愅眅缅砅舅愅清 最欅瘅 ꬀䀀欅舅愅瘅搅 䐀愅者搅묅ⴀ砀舅 挀愅爅愅茅愅者欅瘅 瀀攅缅Ⰵ 紀愅漅愅甅瘅 礀朅欅瘅 栀瘅搅砅舅瘅欅者Ⰵ 椀朅 昀愅甅瘅 茀者漅攅氅砅舅 瀀愅琅愅者 砀者攅舅朅 戀愅瘅 栀瘅攅氅 漀愅者攅氅欅 礀朅者褅 㔀者戅 ㈀㌀ 䔀砅舅氅欅紅 ㄀㤀 㠀ⴀ欀瘅Ⰵ 㜀瘅縅朅者Ⰵ 愀甅瘅 愀缅攅瘅 缀愅漅愅舅欅瘅 瀀愅昅愅者愅稅攅缅Ⰵ 䐀愅挅朅缅砅瘅欅砅甅 吀朅蔅戅者欅舅氅欅舅 挀欅舅爅愅萅愅爅愅萅欅瘅 琀朅笅 甀攅爅愅茅砅洅砅舅椅欅舅瘅 漀栅 甀愅甅缅愅者愅者朅Ⰵ ꬀䀀欅舅愅瘅搅栅 戀樅眅漅攅脅欅瘅萅묅 漀娅栅紅朅褅  ㄀㤀 㠀ⴀ欀瘅 瀀簅礅愅漅砅舅愅清 紀愅瀅琅愅瘅愅搅者砅舅椅欅舅瘅瘅 愀氅 茀氅砅舅昅砅舅琅栅 礀欅 漀愅紅攅脅瘅攅者褅

    Մինչեւ սահմանադրութեան վերահռչակումը մահմետականը, իր կրօնական հասկացողութեամբ, ինքզինքը միշտ ուրիշներէն գերադաս նկատած էր։ Երիտթուրքերու պարտադրութեամբ գործադրութեան դրուած սահմանադրութեամբ ոչ-մահմետական տարրը մահմետականներուն վայելած իրաւունքներուն կը տիրանար։ Այս պարագան թէ՛ ժողովուրդի հասարակ խաւերուն եւ թէ՛ պետական որոշ շրջանակներու մէջ դժգոհութիւն կը յառաջացնէ, որով սահմանադրութեան հռչակումով քրիստոնեայ փոքրամասնութիւններուն դէմ եղած ատելութեան զգացումը կը զօրանայ։਀㰀⼀琀搀㸀㰀⼀琀爀㸀
਀㰀椀洀最 猀爀挀㴀∀瀀椀挀琀甀爀攀猀⼀戀愀挀椀欀⸀樀瀀最∀ 愀氀椀最渀㴀∀琀漀瀀∀㸀㰀戀爀㸀 Սահմանադրութեան հռչակման առթիւ հրատարակուած բացիկ. Ժապաւէնի վրայ կան 5 տարբեր լեզուներով գրութիւններ
਀㰀⼀琀搀㸀
਀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀唀紅琅愅瘅愅脅欅瘅 昀欅瘅砅舅砅者愅漅愅瘅 攀舅 稀攅缅愅漅愅瘅 渀愅簅愅甅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者栅Ⰵ 砀者稅朅紅 稀愅缅砅舅愅戅攅者 愀紅稅愅者朅昅Ⰵ 欀者攅瘅 縀攅者愅稅愅瀅愅清 最者 攀舅 缀愅者戅攅者 愀紅稅愅者朅昅瘅攅者砅舅 瘀漅愅缅琅愅琅戅 眀愅缅 瀀攅缅愅萅者萅者砅舅椅欅舅瘅 脀砅甅脅 礀朅者 缀砅舅愅清褅  ㄀㠀㠀㈀ⴀ欀瘅Ⰵ 䨀砅氅欅紅 瀀愅紅缅愅缅砅舅愅清 愀簅攅舅缅者愅漅愅瘅 挀欅缅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者砅舅 砀舅紅砅舅脅琅愅瘅 縀愅者樅愅者愅瘅 琀栅 愀眅愅漅攅者缅欅 礀挅砅甅砅舅椅攅愅瘅 稀愅缅猅愅簅砅縅  挀砅脅砅舅愅清 最者褅 䠀礅ⴅ稀愅缅砅舅愅戅攅者 愀紅稅愅者朅昅瘅攅者 漀栅 瘀漅愅缅砅舅朅欅瘅 愀簅攅舅缅砅舅者栅Ⰵ 猀愅者缅愅者愅者砅舅攅紅缅栅Ⰵ 愀者瀅攅紅缅愅舅砅者砅舅椅欅舅瘅栅褅 匀砅萅者愅琅愅紅瘅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者 欀者攅瘅脅 焀挅砅舅愅清 愀甅紅 琀愅者昅攅者砅舅瘅 琀朅笅 琀攅清 甀愅笅砅爅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者 愀者焅愅瘅愅挅者愅清 最欅瘅 砀舅 瀀愅者紅缅愅脅愅清褅

    Ի հետեւանք Օսմանեան Կայսրութեան զանազան առիթներով ու պատճառներով Եւրոպական պետութիւններուն շնորհած առեւտրական մենաշնորհներուն (Capitulation) օտարահպատակներ առեւտրական մեծ կեդրոններ բնակութիւն հաստատած էին։ Ասոնք ու փոքրամասնութեան որոշ մէկ մասը կը գործէին որպէս եւրոպացիներու առեւտրական գործակատարները։਀㰀⼀琀搀㸀㰀⼀琀爀㸀
਀㰀琀戀漀搀礀㸀 ਀㰀琀搀㸀     1890-ին, քիւրտերով եւ բանտէն ազատ արձակուած յանցապարտներով կը կազմուի Համիտիյէ Ջոկատները (Համիտիյէ Ալայլարը)։ Անոնք իրենց շքանշանները կը ստանային Սուլթանէն, իսկ եկամուտները՝ հայկական շրջաններու կողոպուտէն եւ դալանէն։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㔀者戅 䴀砅舅氅椅愅瘅 䀀愅琅欅缅Ⰵ㄀㠀㤀㄀ⴀ欀瘅Ⰵ 瀀砅舅瘅挅愅者愅脅欅 愀者攅舅攅氅愅挅朅缅 一攅琅稅攅者欅 ⠀嘀愀洀戀攀爀礀⤀ⴀ欀瘅 缀攅紅砅舅椅欅舅瘅 琀栅 漀栅 眀瘅砅者瀅朅Ⰵ 愀瘅砅者 ꬀䀀愅甅攅者砅舅 焀愅甅瘅栅 漀缅者攅氅砅舅 焀攅舅栅 挀欅缅攅琅Ⰵ 眀愅缅 琀蔅缅 愀缅攅瘅朅瘅 昀愅瘅砅瘅萅 渀砅舅瘅漅欅 稀欅缅欅 戀攅者攅琅褅⸅⸀⸀㔀舅者砅稅愅瘅 琀攅昅琅朅 䰀砅舅琅愅瘅欅愅瘅 砀舅 䔀砅舅瘅愅紅缅愅瘅栅 愀簅瘅攅氅砅縅 琀攅者 砀缅萅攅者栅 漀缅者攅脅褅 䴀攅者稅欅砅甅Ⰵ 䨀砅舅氅漅愅者欅砅甅 攀舅 㔀挅欅稅缅砅紅欅 漀砅者砅舅紅缅砅縅  琀攅者 焀攅簅萅攅者栅 漀缅者砅舅攅脅愅瘅褅 䀀欅琅愅 愀氅 ꬀䀀愅甅漅愅漅愅瘅 䀀愅者脅묅ⴀ砀縅 漀娅砅舅昅攅瘅 琀攅者 愀爅欅萅瘅攅者栅 洀氅攅氅褅⸅⸀⸀⸀琀攅瘅萅 琀攅者 戀砅氅砅者 昀蔅者砅舅椅攅愅琅戅栅 愀缅砅者 搀朅琅 稀欅缅欅 漀攅瘅愅瘅萅 묀 栀紅愅清 最褅 ਀㰀⼀琀戀漀搀礀㸀
਀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㬀椅椅欅瀅愅缅欅 渀瘅瘅搅愅縅愅甅者 䴀攅氅愅瘅欅漅 ⠀吀栀攀猀猀愀氀漀渀椀欀椀⤀ 瀀者攅愅瘅攅者砅舅瘅 攀舅 缀朅蔅瘅琅朅瘅攅者砅舅瘅 ⠀䴀愅稅朅椅愅甅⤅ 琀攅清愅琅愅紅瘅砅舅椅欅舅瘅 漀愅昅琅愅清 戀愅昅琅愅昅挅Ⰵ⠀㘀 Ⰰ    瀀者攅愅甅Ⰵ  ㈀ Ⰰ    缀朅蔅瘅琅朅Ⰵ 㐀 Ⰰ    甀砅甅瘅Ⰵ ㈀ Ⰰ    琀愅瀅琅攅缅愅漅愅瘅崅 椀砅舅者萅Ⰵ 愀氅稅愅瘅愅脅欅Ⰵ 稀砅紅瘅欅愅脅欅⸅⸀⤀ ㄀昅愅缅 䠀者琅瘅愅搅欅者瘅攅者砅舅 ⠀䘀爀攀攀 䴀愀猀漀渀⤀ 唀椅攅愅漅瘅攅者砅縅 氀攅脅砅舅瘅 萀愅爅愅萅 琀栅瘅 最者褅 ㄀瘅挅氅欅砅甅 攀舅 嘀者愅瘅紅愅甅欅 愀簅攅舅缅者愅漅愅瘅瘅攅者栅  漀栅 挀砅者清愅漅脅朅欅瘅 㼀⸅ 䨀砅氅紅砅甅 瀀愅甅 攀舅 甀砅甅瘅 愀簅攅舅缅者愅漅愅瘅瘅攅者砅舅瘅 瀀攅缅褅 䘀砅者 眀砅舅漅愅瘅攅者 茀瘅缅簅砅爅 ㌀攅者琅愅瘅欅愅瘅 愀簅攅舅缅者愅漅愅瘅 漀愅稅攅者 漀栅 瀀愅紅缅愅缅朅 䴀攅氅愅瘅欅漅欅 瀀者攅愅瘅攅者砅舅瘅 砀舅 缀朅蔅瘅琅朅瘅攅者砅舅瘅 瀀攅缅Ⰵ 砀者砅瘅萅Ⰵ 欀者攅瘅脅 漀愅者挅欅瘅Ⰵ 漀娅砅舅昅攅瘅  㼀⸅ 䨀砅氅紅砅甅 愀簅攅舅缅者愅漅愅瘅 眀砅舅漅愅瘅 焀攅簅萅 愀瘅脅栅瘅攅氅褅 㬀紅氅愅琅愅脅愅清 瀀者攅愅瘅攅者 愀簅 瀀愅紅愅者愅漅 漀娅愅瘅搅愅琅愅漅脅朅欅瘅 ꬀䐀愅漅攅搅砅瘅欅愅 䰀欅昅砅者搅愅묅 蔀椅攅愅漅欅瘅Ⰵ 砀者砅舅瘅 ꬀縀愅者稅攅缅묅ⴀ瘀 最者 蔀紅琅愅瘅攅愅瘅 攀者攅紅茅砅洅愅瘅 㜀琅愅瘅砅舅朅氅 吀愅者紅砅舅 攀舅  愀瘅搅愅琅瘅攅者朅瘅 最欅瘅 㬀椅椅欅瀅愅缅愅漅愅瘅 㤀愅氅愅椅Ⰵ 䌀愅舅欅椅Ⰵ 伀蔅萅椅⸅ 䘀愅昅栅琅Ⰵ 䴀欅舅氅朅甅琅愅瘅 嘀攅瀅琅欅Ⰵ 㬀紅琅愅甅欅氅 䌀愅瘅稅蔅氅愅缅Ⰵ 䐀欅椅瀅愅缅 䜀欅舅萅者欅舅 攀舅 砀舅者欅眅瘅攅者褅 䀀者攅愅瘅攅者瘅 砀舅 缀朅蔅瘅琅朅瘅攅者栅 缀攅爅舅砅甅瘅  蔀椅攅愅漅瘅攅者砅舅瘅 琀欅笅砅脅砅縅 紀攅者缅 甀愅者愅戅攅者砅舅椅欅舅瘅瘅攅者 漀栅 琀眅愅漅攅瘅 㬀椅椅欅瀅愅缅愅漅愅瘅瘅攅者砅舅 瀀攅缅 砀舅 愀瘅砅瘅脅 愀笅愅漅脅砅舅椅欅舅瘅 脀砅甅脅 漀砅舅缅愅瘅褅 㤀愅氅愅椅 漀娅栅瘅缅者砅舅欅Ⰵ 䐀欅笅欅瘅 ㄀者攅舅攅氅萅欅 縀者愅甅 欀者 愀昅搅攅脅砅舅椅欅舅瘅栅 缀愅者愅清愅清 ꬀䜀爀愀渀搀 伀爀椀攀渀琀 搀攀 氀愀 吀甀爀焀甀椀攀묀 蔀椅攅愅漅欅瘅 挀攅者愅挅砅甅瘅 縀愅者稅攅缅栅崅 ꬀琀愅紅砅瘅愅稅攅缅栅묅褀 䜀瘅砅者瀅欅舅 愀甅紅 蔀椅攅愅漅瘅攅者砅舅 紀欅砅瘅欅紅缅 眀愅者樅砅舅琅栅 漀栅 椀愅茅愅瘅脅朅 欀椅椅欅瀅愅缅朅瘅 瘀攅者紅褅 

    Սիոնիստներ Համիտին մօտեցած, անկէ եւրոպայի հրեաներուն դէպի Պաղեստին զանգուածային գաղթի արտօնութիւնը ուզած էին, ի փոխարէն խոստանալով պետութեան պարտքին կէսը վճարել ու եւրոպայի մէջ սուլթանին հակաճառող հայկական թերթերը լռեցնել։ Համիտ այս առաջարկը մերժած, սակայն թոյլատրած էր որ հրեաներ անհատապէս այդ շրջանակներու մէջ հող գնեն։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀唀紅琅愅瘅愅脅欅 椀砅舅者萅栅 琀欅瘅礅攅舅 ㄀㤀 㠀ⴀ欀 紀愅瀅琅愅瘅愅搅者砅舅椅攅愅瘅 瀀簅礅愅漅砅舅琅栅 萀者欅紅缅砅瘅攅愅甅 茀砅萅者愅琅愅紅瘅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者栅 礀朅者 昀欅瘅砅舅砅者愅挅者愅清褅 䀀攅缅攅舅愅戅愅者 琀欅愅甅瘅 欀瘅萅瘅 最者 砀者 稀愅缅攅者愅昅琅愅漅愅瘅 猀愅漅愅缅瘅攅者砅舅 縀者愅甅 琀攅簅愅清Ⰵ ꬀眀朅瀅欅椅묅 攀爅愅清 最者 攀舅 萀者欅紅缅砅瘅攅愅瘅 欀者 愀簅蔅者攅愅瘅  眀愅者砅舅瘅愅漅愅清褅

    Ընդգրկուած այս քաղաքականութեան հետեւանքով ստեղծուած դասակարգային բաժանումէն դժգոհ օսմանացի թուրքին մէջ նախանձը, չար նախանձը կը զօրանայ, ինչ որ անոր ատելութեան եւ վրէժխնդրութեան զգացումները կը մտրակէ։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䐀欅瘅礅攅舅 ㄀㤀ⴀ耀搅 搀愅者砅舅 紀漅欅昅戅栅Ⰵ 唀紅琅愅瘅愅脅欅瘅 㔀舅者砅稅愅甅欅 萀者欅紅缅砅瘅攅愅甅 稀攅缅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者栅 愀者瀅愅琅愅者瀅愅清 最者Ⰵ 愀瘅砅瘅脅 漀愅者攅舅砅者砅舅椅欅舅瘅 礀朅者 缀砅舅愅清褅 ㄀瘅砅瘅脅 瀀攅缅 瀀愅舅愅紅愅者欅 瀀愅舅愅紅愅者 萀愅爅愅萅愅漅愅瘅 瀀愅琅愅焅愅甅瘅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者 紀缅砅者愅挅者攅氅 欀者 漀者蔅瘅愅漅愅瘅 瀀愅琅砅昅砅舅琅瘅攅者砅舅瘅 攀舅 瀀愅紅漅愅脅砅爅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者砅舅瘅 瀀愅漅愅簅愅漅 最者褅 㬀瘅萅昅欅瘅萅 愀甅瘅萅愅瘅 戀愅者焅者 瘀漅愅缅愅清 最者Ⰵ 砀者 攀舅者砅稅愅漅愅瘅 氀攅昅砅舅瘅攅者 紀砅者縅欅氅 欀紅漅 欀者攅瘅 瀀愅琅愅者 縀愅者漅愅戅攅漅砅舅琅  瘀漅愅缅愅清 最者褅

    19-րդ դարու երկրորդ կէսէն սկսեալ օսմանեան բանակը արդիականացնելու համար կայսրութիւնը կը ստիպուէր եւրոպական գիտարուեստէն օգտուիլ։ Սա՛ հաճելի երեւոյթ մը չէր։ Ասիկա արեւմուտքին գերակայութիւնը բացայայտօրէն ընդունիլ էր։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㔀者漅欅者栅 茀氅砅舅昅砅舅琅朅 愀昅愅缅攅氅砅舅 瘀稅愅缅愅漅砅縅 挀砅者清欅 挀氅砅舅洅 攀漅愅清 㬀椅欅瀅愅缅  漀砅舅紅愅漅脅砅舅椅欅舅瘅瘅 愀氅 愀甅搅 茀氅砅舅昅砅舅琅欅瘅 愀者挅攅氅萅 礀欅 漀者瘅愅者 栀氅氅愅氅褅 䴀砅舅氅椅愅瘅 䀀愅琅欅缅欅 挀愅瀅栅瘅漅攅脅砅舅椅欅舅瘅瘅 愀氅 蔀挅砅舅缅 礀娅砅舅瘅攅瘅愅者褅

    18 Հոկտեմբեր 1912-ին կը սկսի Պալքանեան պատերազմը։ Պուլկարները մինչեւ Չաթալճա կը յառաջանան։ Սերպերը ամբողջ Մակետոնիան կը գրաւեն։ 1829-ին իր անկախութեան տիրացած Յունաստան կը գրաւէ Սելանիքը եւ Եգէական կղզիները։ Օսմանացիները Էտիրնէ-էն մինչեւ Ատրիադիք Ծով իրենց իշխանութեան ենթակայ հողերը կը կորսնցնեն։ Նոյնիսկ Պոլսոյ գրաւման վտանգին հետ դէմ հանդիման կուգան։ Պետական աւագանին, գանձը, արխիւները Էսգիշէհիր տանելու համար պատրաստութիւններ կը կատարեն։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㔀舅者砅稅愅脅欅瘅攅者砅舅 挀攅者愅漅愅甅砅舅椅欅舅瘅栅 戀愅脅愅甅愅甅缅蔅者朅瘅 昀挅愅氅欅 最褅 䘀砅舅愅紅缅愅脅砅舅琅栅 渀瘅砅舅瘅搅 漀砅舅缅愅甅 欀者攅瘅脅 茀愅簅愅舅砅者 愀瘅脅攅愅氅栅 縀攅者愅稅者攅氅砅舅 脀愅瘅漅砅舅椅攅愅瘅褅 㘀欅瘅愅搅愅搅愅者朅瘅 甀攅缅砅甅Ⰵ 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅攅愅瘅 稀愅缅琅砅舅椅攅愅瘅 琀朅笅 愀簅愅笅欅瘅 愀瘅挅愅琅Ⰵ 嘀愅椅欅瀅 䴀砅舅氅椅愅瘅 䐀朅瀅琅朅缅欅 㼀⸅ 䨀砅氅欅紅栅 挀者愅舅琅愅瘅 缀愅者攅搅愅者焅栅 漀栅 缀蔅瘅砅舅欅Ⰵ 甀欅眅攅氅砅舅 瀀愅琅愅者Ⰵ 椀朅 欀者攅瘅萅 嘀愅椅欅瀅瘅攅者砅舅Ⰵ 吀愅瘅砅舅瘅欅瘅攅者砅舅 椀砅簅瘅攅者瘅 攀瘅褅

    Բայց եւ այնպէս «Հիւանդ Մարդ»-ուն վիճակը ծանր է։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅攅愅瘅 漀砅者清愅瘅砅舅琅砅縅 椀者萅砅舅椅攅愅瘅 愀氅 愀瘅瀅攅缅愅瘅愅氅砅舅 挀愅爅愅茅愅者栅 琀缅愅舅砅者愅漅愅瘅 眀者笅愅瘅愅漅欅瘅 琀朅笅 洀砅舅猅愅稅欅 琀栅 稀愅缅猅愅簅栅 漀娅栅氅氅愅甅褅 䨀愅氅萅愅瘅攅愅瘅 稀愅缅攅者愅昅琅朅瘅 甀攅缅砅甅Ⰵ 琀欅舅紅 愀昅挅攅者砅舅 搀朅琅 昀挅愅脅砅舅愅清 愀缅攅氅砅舅椅攅愅瘅 攀舅 椀眅瘅愅琅砅舅椅攅愅瘅 瀀攅缅攅舅愅瘅萅 渀瘅砅舅瘅搅 漀娅愅簅瘅朅 椀砅舅者萅 愀昅挅愅甅欅瘅 挀欅缅愅漅脅砅舅椅攅愅瘅 挀愅爅愅茅愅者愅洅蔅紅砅舅椅欅舅瘅栅 攀舅 椀者萅愅脅瘅攅氅砅舅 萀愅爅愅萅愅漅愅瘅砅舅椅欅舅瘅栅褅

    Երբ այլեւս Օսմանեան Կայսրութիւնը պատերազմներուն փոխանակ յաղթանակներ արձանագրելու հողային կորուստներ կ՚ունենայ, այդ հողամասերէն դէպի Անատոլու գաղթեր կը սկսին։ Միլիոնաւոր գաղթականներ, պատրաստուած ծրագրի մը համաձայն, Անատոլուի զանազան վայրերը կը տեղաւորուին։ Հայերու մեծամասնութիւն կազմած նահանգներու մէջ 1878-էն մինչեւ 1904 շուրջ 800,000 գաղթականներու տեղ կը տրուի։ Գաղթականներ իրենց բնակչութիւն հաստատած վայրերը հայրենակցական միութիւններ կը հաստատեն ու վրէժխնդրութեան զգացումը վառ պահելու նպատակով թերթեր կը հրատարակեն, ուր կարելի է կարդալ հետեւեալներու նման տողերը, որոնք օրուայ մտայնութեան եւ հետապնդուած քաղաքականութեան ցայտուն օրինակներն են։

਀㜀甅 琀欅舅紅氅欅琅愅瘅 萀朅瘅缅欅瘅欅 瀀欅礅 愀縅砅舅椅琅愅 㰀戀爀㸀 Եիւրէղինի էօճ ալմատան սօղութմա (Ով մահմետական ինքզինքդ մի մխիթարեր, վրէժ չլուծած սիրտդ մի պաղեցներ)
਀吀愅稅者欅瘅缅朅 琀欅舅紅椅朅者欅瀅 砀舅甅砅舅 最甅 瘀愅琅缅愅者 愀椅愅琅㰅戀爀㸀 Էվլատընըն պուկիւնքիւ ատը սատի ինթիքամ (Գերեզմանիդ մէջ հանգիստ քնացիր ով անուանի հայրս, զաւկիդ այսօրուայ անունը վրէժ է) ։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䨀愅氅萅愅瘅攅愅瘅 稀愅缅攅者愅昅琅砅縅 漀砅者紅瘅脅砅舅愅清 瀀砅爅攅者栅Ⰵ 欀 琀愅紅瘅愅舅砅者欅 㬀椅椅欅瀅愅缅 攀舅 㤀朅者愅萅萅欅 漀砅舅紅愅漅脅砅舅椅攅愅瘅 愀簅愅笅瘅砅者搅瘅攅者砅舅瘅 渀瘅瘅搅愅縅愅甅者 䐀愅漅攅缅砅瘅欅砅甅 漀砅者砅舅紅缅栅Ⰵ 琀攅清 脀愅舅 稀愅缅猅愅簅愅清 最褅 䔀愅簅愅笅欅漅愅甅欅瘅Ⰵ 挀者愅挅朅缅ⴅ氀者愅挅者砅爅 䀀欅舅紅朅甅欅瘅 䌀愅瀅欅椅 㔀愅氅礅栅瘅 ꬀䰀砅舅琅朅氅欅朅瘅 愀者缅愅萅紅砅舅攅氅砅舅瘅 缀砅舅愅清 脀愅舅栅 攀者戅攅萅 礀攅琅 琀砅簅脅愅清묅  挀者愅清 最褅

    Կորսուած հողերու վերագրաւման եւ վրէժ լուծելու փափաքը թուրք ազգայնականութեան վայրագ ուղղութիւն մը կուտայ։ Այն վրէժը, որ «գինեպան յոյն»-էն, «խոզարած սերպ»-էն, «կաթնավաճառ պուլկար»-էն չէին կրցած առնել, հայաշատ շրջաններ տեղաւորուած գաղթականներու՝ «մուհաճիր»-ներու օգնութեամբ, առաջին աշխարհամարտի ընթացքին հայերէ կ՚առնեն «Մեզի կռնակէն զարկին» պատճառաբանութեամբ։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㠀紅缅 椀砅舅者萅攅者砅舅Ⰵ 萀者欅紅缅砅瘅攅愅甅 茀砅萅者愅琅愅紅瘅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者栅Ⰵ 瀀愅者漅愅舅 瀀愅甅攅者瘅 愀氅Ⰵ 欀者攅瘅脅 眀者笅愅瘅欅 琀愅瀅琅攅缅愅漅愅瘅瘅攅者栅 漀栅 挀者挅簅朅欅瘅 攀舅 挀者挅簅砅舅愅清 琀愅瀅琅攅缅愅漅愅瘅瘅 愀氅 攀者戅 漀砅缅砅者愅清欅 紀漅紅朅者Ⰵ 茀砅萅者愅琅愅紅瘅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者栅 愀爅琅砅舅漅 漀栅 瀀愅瘅朅欅瘅 砀舅 㔀舅者砅稅愅漅愅瘅 䨀攅缅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者砅舅 攀舅 䰀砅舅紅欅砅甅 琀欅笅愅琅缅砅舅椅欅舅瘅栅 漀娅愅稅愅瀅砅縅朅欅瘅褅 匀砅萅者愅琅愅紅瘅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者栅 欀者攅瘅脅 愀甅紅 栀瘅椅愅脅萅砅縅 琀攅清 稀攅缅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者砅舅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅攅愅瘅 瘀攅者萅欅瘅 挀砅者清攅者砅舅瘅 洀愅簅瘅砅舅攅氅砅舅瘅 稀愅缅猅愅簅 漀娅栅氅氅愅甅欅瘅褅

    Արեւմուտքին մարդկային իրաւունքները պաշտպանելու նպատակով ըրած միջամտութիւնները կը նկատուէին ներքին գործերու խառնուելու, երկիրը բաժնելու, օսմանեան հողերուն տիրանալու համար պատրուակներ։ Փոխանակ մարդկային իրաւունքներու գաղափարին հետ հաշտուելու, զայն կը մերժէին, այս գաղափարին հանդէպ ատելութիւն կը զգային ու իրենց ատելութիւնը վայրագութիւններ գործադրելով կը ցուցաբերէին։ Փոքրամասնութիւններու բարեկարգութեան պահանջքները կը նկատէին մեծ պետութիւններու կողմէ երկիրը բաժան բաժան ընելու նպատակով պատրաստուած դաւեր։ Ուստի բոլոր բարենորոգութեան պահանջքները լինելու եւ չլինելու ակնոցով դիտած, արիւնալի ու բարբարոսական միջոցներով զսպած էին։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㼀欅者愅者漅砅舅愅清 戀簅瘅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者砅舅瘅 攀舅 戀愅者戅愅者砅紅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者砅舅瘅 琀朅笅 琀欅眅缅 欀者愅舅愅脅欅 栀氅氅愅氅砅舅 缀攅紅愅漅朅缅栅 栀瘅漅愅氅攅愅氅 紀砅縅砅者砅舅椅欅舅瘅 琀栅瘅 最者褅 ㄀瀅愅嬅Ⰵ 稀愅缅琅愅戅愅瘅 㔀砅舅紅砅舅蘅 䀀欅萅琅朅椅 䨀愅甅砅舅者 欀瘅礅 漀栅 挀者朅⸅ ꬀䀀愅者脅 稀朅缅萅 最 缀愅瘅萅Ⰵ 椀朅 瘀愅洅 砀帅縅 紀漅紅愅清 最 漀砅缅砅者愅清欅褅 㤀砅舅者萅攅者栅 愀簅愅瘅脅 稀愅缅猅愅簅欅 瀀愅甅攅者栅 琀攅簅脅砅舅脅欅瘅 栀紅攅氅 缀愅者戅攅者 戀愅瘅 最Ⰵ 攀者戅 瀀愅甅攅者栅 愀稅紅缅愅琅戅攅脅愅瘅Ⰵ 琀愅瀅砅舅 漀攅瘅愅脅 琀欅笅攅舅 挀缅瘅砅舅砅爅 椀砅舅者萅攅者瘅 愀氅 礀愅茅愅昅愅瘅脅攅愅氅 戀簅瘅砅舅椅欅舅瘅 脀砅甅脅 缀愅氅砅縅 眀愅缅 瀀愅甅 琀攅簅脅砅舅脅欅瘅 栀紅攅氅Ⰵ 缀愅者戅攅者 戀愅瘅 最묅褀

    Ահա՛ թուրք հոգեբանութիւնը. մի՛շտ իրաւացի ըլլալ։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䨀攅缅砅舅椅欅舅瘅栅Ⰵ 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅攅瘅朅瘅 戀愅樅瘅砅舅愅清 戀砅氅砅者 萀者欅紅缅砅瘅攅愅甅 樀砅爅砅縅砅舅者搅瘅攅者砅舅 瀀愅瘅搅朅稅 紀瘅砅舅脅愅清 縀者朅樅栅 瀀愅甅攅者朅瘅 愀簅愅清 最褅

    Հայկական վտանգը աւելի չմեծցած ջախջախուելու էր։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䐀攅清 縀攅昅欅者 吀攅愅琅欅氅 茀愅眅愅Ⰵ ㄀㠀㜀㠀ⴀ欀瘅Ⰵ 稀砅舅氅漅愅者瘅攅者砅舅瘅 瘀攅者萅欅瘅 愀瘅漅愅洅砅舅椅欅舅瘅 紀缅愅瘅愅氅朅瘅 甀攅缅砅甅Ⰵ ꬀䰀砅舅琅朅氅欅欅 琀朅笅 琀攅者 渀砅脅栅 蔀焅 紀瘅砅舅脅欅瘅萅Ⰵ 稀朅缅萅 礀朅 砀者 瘀砅甅瘅 甀欅琅愅者砅舅椅欅舅瘅栅 栀瘅攅瘅萅 琀攅者 愀紅欅愅漅愅瘅 缀愅猅漅愅紅缅愅瘅欅瘅 琀朅笅褅 㴀攅氅愅脅欅砅舅椅欅舅瘅栅 笀瘅笅攅氅Ⰵ 縀攅者脅瘅攅氅 最 戀砅氅砅者 愀甅瘅 缀愅者者攅者栅Ⰵ 砀者砅瘅萅 蔀者 琀栅 漀者瘅愅瘅 琀攅昅欅 瘀砅甅瘅 縀缅愅瘅挅欅瘅 瀀攅缅 搀朅琅 瀀愅瘅搅欅琅愅瘅 戀攅者攅氅묅 栀紅愅清 最褅

    Օսմանացիներ եւրոպական պետութիւններու հետ կնքուած համաձայնութիւններով հայերու համար բարեկարգութիւններ խոստանալով հանդերձ, զանոնք չգործադրելու համար միջոցներ փնտռած են։ Ֆրանսացի Շօբել (A. Schopell) 1904-ին հրատարակուած իր «The reforms and the protection of Christians in Turkey during 1673 until 1904» անուն գրքին մէջ ի մի հաւաքած է քրիստոնեաներու պաշտպանութեան համար ստորագրուած սուլթանական 645 հրամանագրեր, ծանուցագրեր, դաշինքներ, համաձայնութիւններ, շրջաբերականներ, որոնք երբեք լոյս աշխարհ չեն տեսած։ ਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䐀攅清瘅 ㈀者欅缅愅瘅欅愅 瀀愅琅砅昅砅舅愅清 最者Ⰵ 椀朅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅欅舅瘅栅 縀攅者笅瘅愅漅愅瘅愅稅朅紅 漀栅 萀愅甅萅愅甅砅舅朅者褅 㬀者 ꬀䀀瘅搅漅愅紅缅愅瘅欅 䌀愅琅戅愅甅묅ⴀ欀 愀稅愅瀅砅縅砅舅椅攅愅瘅 瀀愅琅愅者 㐀 䔀砅舅瘅欅紅 ㄀㠀㜀㠀ⴀ欀瘅Ⰵ  䴀砅舅氅椅愅瘅欅瘅 瀀攅缅 攀爅愅清 挀愅爅缅瘅欅 稀愅甅琅愅瘅愅挅者砅舅椅攅愅琅戅 琀栅Ⰵ ㌀ 䐀愅者缅 ㄀㠀㜀㠀ⴀ欀瘅 紀缅砅者愅挅者砅舅愅清 䴀愅瘅 䴀缅攅蘅愅瘅砅甅欅 搀愅眅瘅愅挅者朅瘅 攀者攅萅 愀琅欅紅 甀攅缅砅甅Ⰵ  缀欅者愅脅愅舅 㼀欅稅者砅紅 漀爅昅欅欅瘅Ⰵ 洀砅紅缅愅瘅愅氅砅縅 愀者挅攅氅萅 栀氅氅愅氅 愀者攅舅攅氅攅愅瘅 瘀愅瀅愅瘅挅瘅攅者砅舅 琀朅笅 䰀砅舅紅攅者砅舅 愀昅搅攅脅砅舅椅攅愅瘅 昀蔅者愅脅琅愅瘅褅 

    Մեծն Բրիտանիոյ ճնշումներով, 13 Յուլիս 1878-ին, Սան Ստեֆանոյի դաշինքէն չորս ամիս յետոյ, գումարուեցաւ Պեռլինի Վեհաժողովը, ուր Ռուսերուն Պալքաններու եւ արեւելեան նահանգներու վրայ ունեցած ազդեցութեան վերջ տրուեցաւ։ Սան Ստեֆանոյի համաձայնութեան 16-րդ յօդուածը, ըստ որու ռուսական բանակի հսկողութեամբ պիտի կատարուէր բարեկարգութիւնները, փոխուեցաւ 61-րդ յօդուածի եւ փոխանակ ռուս բանակի ներկայութեան, բարեկարգումներու գործադրութեան հսկիչ եղան Եւրոպայի բոլոր պետութիւնները, առանց ֆիզիքական ներկայութեան։ ਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㄀甅紅 洀琅戅愅甅欅瘅 洀砅紅缅砅舅琅栅  愀簅愅瘅焅瘅愅稅朅紅 砀礅 琀朅漅 稀攅缅砅舅椅攅愅瘅  稀愅者缅愅漅愅瘅砅舅椅欅舅瘅栅 砀舅 稀愅缅愅紅洅愅瘅愅缅砅舅砅舅椅欅舅瘅瘅 最者Ⰵ 砀舅紅缅欅 瀀紅漅欅礅瘅攅者朅瘅 砀礅 琀欅瘅 瀀攅缅愅稅瘅搅攅脅 戀愅者攅漅愅者挅砅舅琅瘅攅者砅舅 挀砅者清愅搅者砅舅椅欅舅瘅栅Ⰵ 砀者砅縅 愀甅紅 甀蔅搅砅舅愅清瘅 愀氅 挀砅者清愅搅者砅舅椅攅愅瘅 礀搅者砅舅愅清 瀀愅琅愅焅愅甅瘅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者砅舅 漀愅者挅欅瘅 搀愅紅砅舅攅脅愅舅褅 ㄀瘅挅氅欅砅甅 ㄀瘅愅缅砅氅砅舅欅 挀氅洅愅舅砅者 搀攅紅稅愅瘅 㤀⸅ 一⸅ 䠀舅欅氅紅栅瘅 欀者 漀愅簅愅縅愅者砅舅椅攅愅瘅 爀者漅愅清 ㄀㘀 䔀砅舅瘅欅紅 ㄀㠀㠀  椀砅舅愅漅欅者 缀攅爅攅漅愅缅砅舅砅舅椅攅愅瘅 琀朅笅 瘀眅愅清 最Ⰵ 椀朅 㤀砅舅者萅欅砅甅 縀者愅甅 㔀舅者砅稅愅甅欅 瀀紅漅砅爅砅舅椅欅舅瘅栅 愀瘅瀅者愅樅攅眅缅 最 攀舅 戀愅者攅漅愅者挅砅舅琅瘅攅者砅舅 挀砅者清愅搅者砅舅椅攅愅瘅 瀀愅琅愅者 愀氅 愀者缅愅萅欅瘅 猀瘅眅砅舅琅栅 瀀愅者漅愅舅砅者褅

    Սուլթան Համիտ «Կը մեռնիմ եւ սակայն Պեռլինի Վեհաժողովի 61-րդ յօդուածը գործադրութեան չեմ դներ» ըսած է։ Մեծն Բրիտանիոյ վարչապետներէն Լոյտ Ճորճ (Lloyd George) իր յուշերուն մէջ, ակնարկելով Պեռլինի Վեհաժողովին, հետեւեալը գրած է. «Եթէ մեր չարաբաստիկ միջամտութիւնը չըլլար, 1878-ին, Սան Ստեֆանոյի դաշնագրով, հայեր կ՚անցնէին Ռուսերու պաշտպանութեան տակ։ Հայաստան մեր զոհն է։ Ռուսերը ստիպուած էին հեռանալու. դժբախտ հայերը նորէն ճզմուեցան զիրենք հինէն ի վեր կեղեքողներուն ոտքին տակ»։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䔀愅簅愅笅欅漅愅甅欅瘅Ⰵ 㬀椅椅欅瀅愅缅欅 椀攅者椅攅者朅瘅 ꬀㤀愅瘅欅瘅묅ⴀ欀 洀琅戅愅挅者愅稅攅缅 䀀欅舅紅朅欅瘅 䌀愅瀅欅缅 ꬀唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅攅愅瘅 ㄀者攅舅攅氅攅愅瘅 瘀愅瀅愅瘅挅瘅攅者砅舅 戀愅者攅漅愅者挅砅舅椅攅愅瘅 瀀愅琅愅者 㘀㄀ⴀ耀搅 甀蔅搅砅舅愅清欅 挀砅者清愅搅者砅舅椅欅舅瘅栅 琀攅昅欅 瀀愅琅愅者 愀瘅漅愅者攅氅欅 最 攀舅 攀者戅攅萅 礀攅瘅萅 瘀攅者攅者 愀甅搅 缀攅紅愅漅 洀瘅搅欅者瘅攅者砅縅 琀攅昅 昀戅愅爅脅瘅砅爅瘅攅者栅묅  挀者愅清 最褅

    Սուլթան Համիտ վճռականօրէն որոշած է «Հայկական Հարց»-ին վերջ տալ։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䨀攅簅氅欅瘅欅 一攅瀅愅樅砅爅砅縅欅瘅Ⰵ 瀀愅甅漅愅漅愅瘅 稀愅缅砅舅欅者愅漅砅舅椅攅愅瘅 缀攅爅攅漅愅缅砅舅砅舅椅攅瘅朅瘅 猀眅搅砅舅愅清 最者Ⰵ 椀朅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 瀀砅爅愅琅愅紅攅者砅舅瘅 縀者愅甅 瀀愅甅 戀瘅愅漅礅砅舅椅攅愅瘅 椀欅舅栅 攀者攅萅 琀欅氅欅砅瘅 最者褅 ㄀甅搅 椀砅舅愅漅愅瘅朅瘅 甀攅缅砅甅Ⰵ 漀愅者琅欅者 紀砅舅氅椅愅瘅栅 瀀愅甅愅眅愅缅 瘀愅瀅愅瘅挅瘅攅者砅舅 紀愅瀅琅愅瘅瘅攅者栅 茀砅茅砅洅砅舅椅攅愅瘅 漀娅攅瘅椅愅者漅朅褅 䐀欅笅欅瘅 瀀愅眅砅舅砅縅 ㄀  Ⰰ    萀愅簅愅漅砅舅紅欅 萀欅氅砅琅攅椅者 缀愅者愅清砅舅椅攅愅琅戅 瘀愅瀅愅瘅挅瘅攅者砅舅 缀愅者愅清萅栅 ㌀㔀Ⰰ    萀愅簅愅漅砅舅紅欅 萀欅氅砅琅攅椅者欅 漀娅欅笅攅脅砅舅欅褅  ㄀甅紅 焀攅舅砅縅 紀缅攅爅清砅舅愅清 縀愅者礅愅漅愅瘅 瘀砅者 萀愅者缅朅紅欅瘅 縀者愅甅 瀀愅甅攅者 茀砅萅者愅琅愅紅瘅砅舅椅攅愅瘅 漀栅 縀攅者愅清砅舅欅瘅褅

    Երբ Գերմանիոյ Վիլհելմ Բ. կայսրը 1889-ի Նոյեմբերին Պոլիս կ՚այցելէ, հայեր առիթէն օգտուելով, աղերսագրով մը իրեն կը յիշեցնեն, թէ Պեռլինի Վեհաժողովի 61-րդ յօդուածը ցարդ գործադրութեան դրուած չէ։ Հայերու այս արարքը Սուլթան Համիտին զայրոյթ կը պատճառէ։ «Հայկական Հարց»-ը լուծելու գաղափարը իր մէջ բոլորովին կ՚արմատանայ։਀㰀⼀琀搀㸀㰀⼀琀爀㸀
਀㰀椀洀最 猀爀挀㴀∀瀀椀挀琀甀爀攀猀⼀欀愀椀猀攀爀⸀樀瀀最∀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀
਀㰀琀愀戀氀攀 戀漀爀搀攀爀㴀∀ ∀㸀 ਀㰀琀爀㸀㰀琀搀 挀漀氀猀瀀愀渀㴀㈀㸀     Այլեւս ջարդերը կը գործադրուին կանխապատրաստուած ձեւերով։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㌀ 䔀砅舅瘅欅紅ㄅ㠀㤀㘀ⴀ欀瘅 漀栅 紀漅紅欅 ꬀一愅瘅欅 琀攅清 搀朅稅萅栅묅褀 ㈀愅瘅愅漅栅 萀愅爅愅萅欅 瀀愅甅 椀愅爅攅者砅舅瘅 稀愅眅缅稅愅瘅 缀爅愅琅愅者搅欅漅栅 萀愅爅愅萅朅瘅 瀀攅簅愅脅瘅攅氅朅 甀攅缅砅甅 椀朅嬅 愀甅搅 缀爅愅琅愅者搅欅漅栅 攀舅 椀朅嬅 缀攅爅愅脅欅瘅 漀栅 笀愅者搅朅褅 䀀愅昅愅者愅舅砅者 搀欅愅漅瘅攅者 眀愅戅愅椅瘅攅者砅縅 愀瘅椅愅爅 漀栅 琀瘅愅瘅褅

    Մուշի, Վանի, Կարնոյ (Էրզրում), Խարբերդի (Էլազիզ) մէջ կեանքը անտանելի վիճակի կը հասցուի։ Համիտիյէ Ջոկատներուն կողոպուտները ու ոճրագործութիւնները անպատիժ կը մնան։ Շրջանի պատասխանատուները մզկիթներու պատերուն վրայ յայտարարութիւններ կը կախեն, ուր կը կարդացուի. «Բոլոր մահմետականները պէտք է իրենց պարտականութիւնները կատարեն՝ հայերը մեռցնելով, անոնց տուները կողոպտելով եւ փլցնելով։ Ոչ մէկ հայ պէտք է ողջ մնայ։ Ասիկա Սուլթանին հրամանն է։ Անոնք, որոնք այս յայտարարութեան չեն հնազանդիր պիտի նկատուին որպէս հայ եւ պիտի մեռցուին։ Իւրաքանչիւր մահմետական, այս հրահանգին հնազանդութիւնը ցոյց տալու համար, նախ պէտք է իր դրացի հայը մեռցնէ»։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㄀㠀㤀㐀ⴀ最瘅 㤀㘀 瀀愅甅愅戅瘅愅漅 瘀愅瀅愅瘅挅瘅攅者砅舅 琀朅笅 琀蔅缅愅舅砅者愅稅朅紅 ㈀  Ⰰ    瀀愅甅 漀栅 笀愅者搅砅舅欅Ⰵ ㄀  Ⰰ    漀栅 琀愅瀅琅攅缅愅漅愅瘅愅脅砅舅欅Ⰵ ㄀  Ⰰ    漀欅瘅 砀舅 愀爅笅欅漅 漀娅愅簅攅舅愅瘅挅砅舅欅 攀舅 椀砅舅者萅攅者砅舅 瀀愅者攅琅瘅攅者栅 漀栅 缀愅者砅舅欅褅  ㄀  Ⰰ    瀀愅甅 㼀砅縅漅愅紅Ⰵ 㘀 Ⰰ    㔀舅者砅稅愅 攀舅 ㄀琅攅者欅漅愅Ⰵ ㄀㈀Ⰰ    愀氅 䨀砅舅氅漅愅者欅愅 漀栅 挀愅爅椅朅褅 ਀㰀琀爀㸀㰀琀搀㸀㰀搀椀瘀 愀氀椀最渀㴀∀挀攀渀琀攀爀∀㸀


਀㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀ⴀ㄀∀㸀䨀愅瘅萅 唀椅砅琅愅瘅欅 挀者愅舅砅舅琅栅 ⠀挀清愅瘅漅愅者⤅㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀 ਀㰀琀搀㸀     Պատերազմական-ռազմավարական տեսութիւններու համաձայն կան փոքր պատերազմներ, մեծ պատերազմներ եւ ամբողջական պատերազմներ։ Փոքր պատերազմներու պարագային կանոնաւոր բանակը կը պատերազմի հայդուկներու եւ ֆէտայիներու դէմ։ Մեծ պատերազմները երկուքէ աւելի բանակներու եւ պետութիւններու պատերազմն է։ Ամբողջական պատերազմը բնաջնջել է թէ՛ թշնամիին բանակը, եւ թէ՛ անզէն բնակչութիւնը։ Փրուսիական ռազմավարական տեսակէտի համաձայն պատերազմ մը պէտք է ըլլայ ամբողջական պատերազմ։ Օսմանեան կայսրութեան, այդ շրջանին, հայերու դէմ ընդգրկած գործելակերպը փոքր պատերազմ էր, ամբողջական պատերազմի ռազմավարութեամբ՝ շրջան առ շրջան բնակչութիւնը բնաջնջել։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀唀紅琅愅瘅攅愅瘅 漀愅簅愅縅愅者砅舅椅攅愅瘅 縀愅甅者愅挅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者栅 漀攅脅瘅攅氅砅舅 瀀愅琅愅者 砀礅 琀朅漅 琀欅笅砅脅愅簅砅舅琅欅 搀欅琅砅爅 㔀舅者砅稅愅脅欅瘅攅者砅舅 砀舅眅愅搅者砅舅椅欅舅瘅栅 挀者愅舅攅氅砅舅 瘀稅愅缅愅漅砅縅Ⰵ 洀砅舅琅戅 琀栅 瀀愅甅攅者Ⰵ ㄀㠀㤀㘀ⴀ欀 唀挅砅紅缅砅紅欅 ㈀㘀ⴀ欀瘅Ⰵ 䨀砅氅紅砅甅 䈀愅氅愅椅欅砅甅 眀者笅愅瘅欅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㐀者愅琅愅缅砅舅瘅栅 ⠀䨀愅瘅萅 唀椅砅琅愅瘅⤅ 漀栅 挀者愅舅攅瘅褅  唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㐀者愅琅愅缅砅舅瘅栅 瀀愅紅缅愅缅砅舅愅清 最者 ㄀㠀㘀㈀ⴀ欀  䘀砅甅攅琅戅攅者欅 ㄀㔀ⴀ欀瘅Ⰵ 愀瘅挅氅欅愅漅愅瘅 砀舅 蘀者愅瘅紅愅漅愅瘅 搀者愅琅愅挅氅洅砅縅褅 㼀攅搅者砅瘅栅 匀愅者欅昅 攀舅 㰀砅瘅缅砅瘅 最者褅 伀瘅蔅者朅瘅栅 砀舅 伀瘅蔅者朅瘅 㴀砅者瀅砅舅者搅栅 攀舅者砅稅愅脅欅瘅攅者 最欅瘅褅 ਀㰀⼀琀戀漀搀礀㸀 ਀㰀琀愀戀氀攀 戀漀爀搀攀爀㴀∀ ∀㸀 ਀㰀琀爀㸀㰀琀搀 挀漀氀猀瀀愀渀㴀㈀㸀     Սուլթան Համիտ օգտուելով դրամատան դէպքէն, որու մասին իր լրտեսներուն միջոցաւ լուր ունեցած էր, արդէն իսկ Պոլիս բերուած Համիտիէյի 500 քիւրտերը դանակներով ու փայտերով զինած, կը ղրկէ հայկական թաղերուն վրայ, տուները ու խանութները կողոպտելու եւ այր մարդիկը մեռցնելու հրամանով։ Այս սարսափազդու կացութեան առջեւ վեց մեծ պետութիւնները, ստեղծուած վիճակին վերջ տալու պահանջքով, 28 Օգոստոսին, կառավարութեան յուշագիր (Nota) մը կուտան։ 10,000 այր մարդ ջարդուելէ յետոյ 31 Օգոստոսին անդորրութիւնը կը վերահաստատուի։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㄀稅缅欅舅氅瀅愅琅欅缅  瀀愅甅攅者栅 缀瘅缅攅紅愅稅朅紅 愀氅 缀漅愅者愅脅瘅攅氅砅舅 瘀稅愅缅愅漅砅縅 甀愅缅砅舅漅 蔀者朅瘅萅瘅攅者 漀欅者愅者漅攅氅 漀砅舅缅愅甅 攀舅 昀愅瘅砅瘅萅 洀欅紅缅 瀀紅漅砅爅砅舅椅攅愅瘅 砀舅 萀瘅瘅砅舅椅攅愅瘅 漀娅攅瘅椅愅者漅朅褅 ਀㰀琀爀㸀㰀琀搀㸀㰀搀椀瘀 愀氀椀最渀㴀∀挀攀渀琀攀爀∀㸀
਀㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀ⴀ㄀∀㸀䴀愅瀅琅愅瘅愅搅者砅舅椅攅愅瘅 瀀簅礅愅漅琅愅瘅 愀簅椅欅舅 㴀愅者戅攅者搅欅 琀朅笅 稀愅缅者愅紅缅砅舅愅清 瘀漅愅者㰅⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀 ਀㰀琀搀㸀     Երբեմնի «Միլլէթ-ի սատըքա» (հաւատարիմ ազգ) հայերը այլեւս կայսրութեան գլխաւոր թշնամին էին։ «Հայկական Հարց»-ը դարձած էր Օսմանեան Կայսրութեան լինելու կամ չլինելու հարցին։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㄀㤀 㠀ⴀ欀 紀愅瀅琅愅瘅愅搅者砅舅椅攅愅瘅 瀀簅礅愅漅砅舅琅栅 攀者漅者欅瘅 琀欅愅紅瘅愅漅愅瘅砅舅椅欅舅瘅栅 愀稅愅瀅砅縅攅氅砅舅 缀攅紅愅漅朅缅朅 紀稅愅紅砅舅愅清 愀者搅欅舅瘅萅栅 礀朅者 缀砅舅愅清褅 ㈀愅瘅ⴅ唀紅琅愅瘅攅愅瘅 萀愅爅愅萅愅漅愅瘅砅舅椅欅舅瘅栅 愀甅氅攅舅紅 紀瘅愅瘅漅愅脅愅清 最者褅 㼀愅甅紅者砅舅椅欅舅瘅栅 茀氅砅舅昅砅舅琅朅 茀者漅攅氅砅舅 瀀愅琅愅者 瘀砅者 琀欅笅砅脅瘅攅者 稀朅缅萅 最 茀瘅缅簅砅舅攅者褅 㤀攅者椅攅者砅舅 琀朅笅 漀栅 紀漅紅欅瘅 攀者攅舅愅氅 ㈀愅瘅ⴅ㬀紅氅愅琅欅昅琅欅Ⰵ ㈀愅瘅ⴅ㤀砅舅者愅瘅欅昅琅欅Ⰵ ㈀愅瘅ⴅ㤀砅舅者萅欅昅琅欅 缀攅紅愅戅愅瘅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者砅縅 甀蔅搅砅舅愅清瘅攅者褅 㜀瘅縅朅者 愀瘅焅愅琅戅 漀栅 挀氅洅愅舅砅者朅 椀砅舅者萅 攀者欅缅愅紅愅者搅愅漅愅瘅 眀愅者樅砅舅琅栅崅  ꬀䨀蔅昅挅砅舅者缅묅ⴀ瘀攅者栅褅 䴀砅舅氅椅愅瘅 䀀愅琅欅缅 甀愅猅愅洅 漀栅 甀欅眅攅脅瘅朅Ⰵ 椀朅 欀瘅萅 ㌀   琀欅氅欅砅瘅 欀紅氅愅琅欅瘅 㴀愅氅欅蘅愅瘅崅 漀者蔅瘅愅稅攅缅瘅 最褅 ਀㰀⼀琀戀漀搀礀㸀 ਀㰀琀愀戀氀攀 戀漀爀搀攀爀㴀∀ ∀㸀 ਀㰀琀爀㸀㰀琀搀 挀漀氀猀瀀愀渀㴀㈀㸀     Երբ 1880-ին, Օսմանացիներու պաշտպան հրեայ ծագումով Տ՚Իզրաէլիի (Benjamin D'Israeli) գլխաւորած Պահպանողական Կուսակցութիւնը ընտրութիւնները կը կորսնցնէ ու Կլատսթոնի (William E. Gladstone) գլխաւորած Ազատականները գործի գլուխ կուգան ու երբ Անգլիա, 1882-ին, Եգիպտոսը կը գրաւէ, երկու երկիրներու մինչեւ որոշ պաղութիւն մը ի յայտ կուգայ։ Կիպրոսը ու Եգիպտոսը ի ձեռին, Անգլիոյ համար «Հնդկաստանի Ճամբայ»-ն պաշտպանելու տեսանկիւնէն այլեւս Օսմանեան Կայսրութիւնը իր արժէքը կը կորսնցնէ։ Ազատագրուած պալքանեան երկիրներուն զօրավիգ կանգնիլ իր շահերուն աւելի կը յարմարի։ ਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㬀者 萀愅爅愅萅愅漅愅瘅 愀昅搅攅脅砅舅椅攅愅瘅 搀愅眅缅栅 栀瘅搅愅者焅愅漅攅氅 茀砅者焅砅爅 攀舅 愀簅攅舅缅者愅漅愅瘅 瘀砅者 眀砅舅漅愅瘅攅者 茀瘅缅簅砅爅 ㌀攅者琅愅瘅欅愅 愀簅欅椅朅瘅 蔀挅缅砅舅攅氅砅縅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅攅愅瘅 琀蔅缅攅脅砅舅琅 脀砅甅脅 漀砅舅缅愅甅褅  

    Գերմաններու թելադրութեամբ, մահմետական ժողովուրդներու Մէքքէ այցը դիւրացնելու նպատակով եւ բոլոր մահմետականներու նիւթական աջակցութեամբ, կը ձեռնարկուի Հիճազի երկաթուղիին շինութեան։ Գերմանական տնտեսական շահերու տեսակէտէն այս երկաթուղիի շինութիւնը չափազանց կարեւոր էր։ Վիլհելմ Բ. կայսրը (Kaiser Wilhelm II), 1889-ի Նոյեմբերին, Պոլիս այցելութեան ընթացքին, երկաթուղիին շինութեան մենաշնորհն ալ ձեռք կը ձգէ։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀匀愅者欅昅欅 椀攅者椅攅者朅瘅 吀攀洀瀀猀ⴀ欀 瀀愅琅愅焅愅甅瘅 戀愅瘅ⴅ猀朅者琅朅瘅欅萅 萀愅者砅昅欅礅瘅攅者朅瘅 䐀爀⸀ 倀愀甀氀 刀漀栀爀戀愀挀栀Ⰰ ㄀㤀㄀㌀ⴀ欀瘅Ⰵ 䨀攅簅氅欅瘅欅 琀朅笅Ⰵ  挀攅者琅愅瘅 戀愅者焅者愅紅缅欅猅愅瘅 爀攅漅愅縅愅者砅舅椅攅愅瘅 砀舅爅爅攅愅氅 搀愅紅愅洅蔅紅砅舅椅攅愅瘅 琀栅 栀瘅椅愅脅萅欅瘅 栀紅愅清 最Ⰵ 椀朅 瀀愅甅攅者栅 稀朅缅萅 最 缀攅爅愅瀅愅瘅砅舅欅瘅 砀舅 搀朅稅欅 䐀欅笅愅挅攅缅萅 缀愅者砅舅欅瘅 砀舅 䨀愅爅缅愅缅欅 攀者漅愅椅砅舅爅欅欅瘅 眀砅舅者笅 缀攅爅愅舅砅者砅舅欅瘅Ⰵ 砀者稅朅紅昅欅 愀甅搅 洀砅稅愅瘅 缀攅爅攅者栅 琀眅愅漅砅舅欅瘅 攀舅 攀者漅愅椅砅舅爅欅欅 眀欅瘅砅舅椅攅愅瘅 戀愅樅瘅攅缅朅者 挀攅者琅愅瘅愅脅欅瘅攅者栅 漀愅脅砅舅椅攅瘅朅瘅 蔀挅缅砅舅欅瘅褅 䐀爀⸀ 倀愀甀氀 刀漀栀爀戀愀挀栀Ⰰ 一欅氅瀅攅氅琅 ㈀⸅ 㼀愅甅紅者欅 椀砅舅者萅攅者砅舅 瀀攅缅 戀愅者攅漅愅琅砅舅椅欅舅瘅 瀀愅紅缅愅缅攅氅朅 甀攅缅砅甅Ⰵ 匀砅萅者 ㄀紅欅砅甅 砀舅 䐀欅笅欅瘅 ㄀紅欅砅甅 椀砅舅者萅 脀攅爅攅者砅舅瘅 琀愅紅欅瘅 砀舅紅砅舅琅瘅愅紅欅者砅舅椅欅舅瘅瘅攅者 漀愅缅愅者愅清 攀舅 愀甅瘅 攀昅者愅漅愅脅砅舅椅攅愅瘅 甀愅瘅挅愅清 最Ⰵ 砀者 愀甅紅 戀砅氅砅者 椀砅舅者萅 脀攅爅攅者栅Ⰵ 欀 眀愅瀅 挀攅者琅愅瘅愅漅愅瘅 渀愅舅愅氅愅稅愅眅缅 萀愅爅愅萅愅漅愅瘅砅舅椅攅愅瘅Ⰵ 稀朅缅萅 最 欀者愅者砅舅 瀀攅缅 漀愅稅砅舅欅瘅Ⰵ 紀愅漅愅甅瘅 愀甅搅 琀欅愅脅琅愅瘅崅 愀甅搅 椀砅舅者愅瘅欅 猀愅琅戅砅舅瘅 縀者愅甅 瀀愅甅攅者 漀栅 挀缅瘅砅舅欅瘅褅 䠀舅紅缅欅 攀者漅者欅瘅 愀甅紅 愀眅洅愅缅愅紅朅者 砀舅 挀砅者清砅舅瘅欅愅甅 缀愅者者栅 稀朅缅萅 最 欀者 瀀愅甅者攅瘅欅 瀀砅爅攅者朅瘅 瀀攅簅愅脅砅舅欅 砀舅 茀砅洅愅搅者砅舅欅 攀者漅愅椅砅舅爅欅欅瘅 眀砅舅者笅褅 

    Օսմանեան բանակի արդիականացման, սպայից դպրոցին մէջ գերմանական ռազմավարական գիտութիւնները սորվեցնելու համար բարձրաստիճան գերման սպաներ գործի գլուխ բերուած էին։ Իթթիհատական սպաներէն շատեր զօրավար Կոլցի (Colmer von der Goltz) աշակերտած, անկէ գերմանական վարդապետութիւնը լաւ մը սորված էին. հպատակ եւ տկար ազգ մը բռնի աքսորել եւ ոչնչացնել։ Գերմանիոյ եւ Աւստրիոյ մէջ այս վարդապետութիւնը կը գործադրուէր։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀一欅氅瀅攅氅琅 ㈀⸅ 漀愅甅紅者栅Ⰵ ㄀㠀㤀㠀ⴀ欀瘅Ⰵ 愀瘅挅愅琅 琀栅 攀舅紅 䨀砅氅欅紅  漀砅舅挅愅甅 砀舅 昀愅瘅愅昅愅瘅 萀愅爅愅萅瘅攅者 愀甅脅攅氅攅氅砅縅 琀欅瘅礅攅舅 㔀者砅舅紅愅爅朅琅 漀娅攅者椅愅甅褅 䌀愅琅戅愅瘅崅 伀愅琅愅紅漅砅紅Ⰵ 愀氅ⴅ䐀愅者樅愅 ⠀愀氀ⴀ䴀愀爀樀愀⤀ 瀀者愅稅愅者愅漅欅瘅 縀者愅甅Ⰵ 䴀砅舅氅椅愅瘅 䴀愅氅愅瀅攅缅缅欅瘅欅 搀愅琅戅愅者愅瘅欅瘅 愀簅笅攅舅Ⰵ 琀愅瀅琅攅缅愅漅愅瘅瘅攅者栅 紀欅者愅眅愅瀅攅氅砅舅 瀀愅琅愅者 漀栅 甀愅甅缅愅者愅者朅Ⰵ 椀朅 欀瘅萅 䴀砅舅氅椅愅瘅 䀀愅琅欅缅栅 砀者稅朅紅 㴀愅氅欅蘅愅 甀愅者挅砅爅 ㌀   琀欅氅欅砅瘅 琀愅瀅琅攅缅愅漅愅瘅欅瘅 戀愅者攅漅愅琅瘅 最褅 ਀㰀琀爀㸀㰀琀搀㸀㰀搀椀瘀 愀氀椀最渀㴀∀挀攀渀琀攀爀∀㸀

਀㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀ⴀ㄀∀㸀䴀愅瀅琅愅瘅愅搅者砅舅椅攅愅瘅 瀀簅礅愅漅琅愅瘅 愀簅椅欅舅 攀漅攅爅攅脅舅砅甅 琀栅 愀簅笅攅舅Ⰵ 砀者稅朅紅 ꬀攀爅戅愅甅者砅舅椅攅愅瘅묅 瘀眅愅瘅 瀀愅甅 漀爅攅者愅漅愅瘅栅 攀舅 欀琅愅琅栅 欀瘅礅稅朅紅 瘀愅攅舅 昀欅瘅砅舅砅者愅漅愅瘅栅 琀欅愅紅瘅愅戅愅者 瘀漅愅者砅舅愅清㰅⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀 ਀㰀琀搀㸀     Մինչ այդ հայերու ջարդը կը շարունակուի։ Տեղացի ժողովուրդը զինելով հայերու վրայ յարձակումի կը ղրկուին։ Ջարդարարները կամ անպարտ կ՚արձակուին եւ կամ չնչին պատիժներու կ՚ենթարկուին։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䐀攅清 甀砅甅紅攅者 瘀攅者眅瘅礅愅清 㬀椅椅欅瀅愅缅愅漅愅瘅瘅攅者砅舅 甀攅爅愅茅砅洅砅舅椅攅瘅朅瘅 琀欅笅砅脅 琀栅 甀攅缅砅甅Ⰵ ㄀㐀 ㄀稅者欅氅 ㄀㤀 㤀ⴀ欀瘅Ⰵ ㄀缅愅瘅愅甅欅 漀砅缅砅者愅清栅 缀攅爅欅 漀娅砅舅瘅攅瘅愅甅褅 ㌀ Ⰰ    瀀愅甅 漀栅 笀愅者搅砅舅欅褅 䐀攅者紅欅瘅 萀愅爅愅萅欅 瘀愅舅愅瀅愅瘅挅欅紅缅栅 洀愅者紅洅愅清 ㄀瘅挅氅欅愅漅愅瘅 砀舅 嘀者愅瘅紅愅漅愅瘅 瘀愅舅愅缅砅者琅欅 瀀者愅琅愅瘅愅缅愅者瘅攅者栅Ⰵ ㈀㐀 ㄀稅者欅氅欅瘅Ⰵ ㄀缅愅瘅愅 漀娅攅者椅愅瘅 砀舅 瀀愅者脅攅者朅瘅 稀愅缅愅紅洅愅瘅愅缅砅舅 瘀漅愅缅砅舅砅爅 瘀愅瀅愅瘅挅愅甅欅瘅 漀愅簅愅縅愅者欅礅欅瘅 瀀攅缅 漀栅 缀攅紅瘅砅舅欅瘅褅 㔀者欅缅椅砅舅者萅攅者栅 漀娅愅琅戅愅紅缅愅瘅攅瘅 瀀愅甅攅者栅崅 蔀缅愅者瘅攅者栅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅簅愅縅愅者砅舅椅攅愅瘅 瘀攅者萅欅瘅 挀砅者清攅者砅舅瘅 琀欅笅愅琅砅舅洅 栀瘅攅氅砅縅褅

    Կիլիկիոյ հողը շատ արդիւնաբեր է։ Զանազան պտուղներ, ցորեն, գարի, բամպակ, առատօրէն կ՚աճին։ Կոտորածները կ՚ըլլան հունձքի շրջանին։ Հունձքը կամ կը թալանուի եւ կամ ալ կը փճացուի, շրջանի տնտեսական վիճակն ալ միասնաբար փճացնելով։ ਀㰀⼀琀搀㸀㰀⼀琀爀㸀 ਀㰀⼀琀愀戀氀攀㸀 ਀㰀琀戀漀搀礀㸀 ਀㰀⼀琀愀戀氀攀㸀
਀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀吀瘅瘅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者 漀愅缅愅者攅氅砅舅 瀀愅琅愅者 洀砅者瀅者搅愅者愅瘅朅瘅 漀栅 爀者漅砅舅欅 攀者漅砅舅 攀者攅紅茅砅洅愅瘅崅 琀欅瘅 椀砅舅者萅Ⰵ 琀欅舅紅栅 瀀愅甅褅 吀瘅瘅欅礅 甀愅瘅焅瘅愅洅砅舅琅戅欅瘅 瀀愅甅 愀瘅搅愅琅栅崅 䨀愅稅欅漅攅愅瘅 最蘅朅瘅缅欅Ⰵ 䨀砅氅欅紅 縀攅者愅搅愅簅瘅愅氅朅 甀攅缅砅甅Ⰵ 欀者 缀攅爅攅漅愅挅欅者栅 礀瘅攅者漅愅甅愅脅砅舅脅愅清 漀栅 琀攅簅瘅欅褅 㤀砅舅者萅 攀者攅紅茅砅洅愅瘅欅 稀愅缅者愅紅缅愅清 缀攅爅攅漅愅挅欅者栅 漀娅栅氅氅愅甅 欀 瘀稅愅紅缅 椀砅舅者萅攅者砅舅褅

    Ֆրանսայի Արտաքին Գործոց Նախարարը՝ Stephen Pichon, 17 Մայիս 1909-ին երսփոխանական ժողովին կը տեղեկացնէ, թէ յարձակումներու առաջքը առնելու համար ղրկուած զինուորական ջոկատներն ալ 30,000 հայու ջարդին մասնակցած են։ Յաջորդ օր, Փարիզի Օսմանեան դեսպանը թերթերու ղրկած յօդուածին մէջ կը յայտարարէ, թէ մեռեալներու թիւը միայն 4,000 է։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䐀攅清 漀愅甅紅者砅舅椅欅舅瘅 琀栅 栀氅氅愅氅砅舅 茀愅茅愅萅栅 攀者戅攅萅 礀朅 漀砅者紅砅舅愅清褅 ㄀甅搅 缀攅瘅礅愅瘅萅栅 琀欅眅缅 縀愅簅 最Ⰵ 戀愅甅脅 㔀舅者砅稅愅甅欅 琀朅笅 漀砅者紅瘅脅砅舅愅清 瀀砅爅攅者砅舅 縀攅者愅挅者愅舅砅舅琅栅 愀瘅漅愅者攅氅欅 最褅 䀀攅缅攅舅愅戅愅者 愀礅萅攅者栅 漀栅 搀愅簅瘅愅瘅 搀朅稅欅 愀者攅舅攅氅萅Ⰵ 搀朅稅欅 䐀欅笅欅瘅 ㄀紅欅愅褅 㘀愅者漅 漀栅 缀者砅舅欅 ㈀愅瘅ⴅ㤀砅舅者愅瘅欅昅琅愅漅愅瘅 挀愅爅愅茅愅者愅洅蔅紅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者砅舅瘅褅 㤀砅舅者愅瘅 瘀漅愅缅砅舅愅清 攀者漅者欅瘅 紀愅瀅琅愅瘅瘅攅者栅 稀欅缅欅 缀愅者愅清砅舅朅欅瘅 琀欅瘅礅攅舅 瀀砅瘅Ⰵ 砀舅者 愀者搅朅瘅 椀者萅攅者朅瘅 氀攅昅砅舅瘅 缀愅者愅清砅舅愅清 最者褅

    Թուրանի քարոզիչ Միւնիս Թէքինալփ (Մօիզ Գոհէն անունով հրեայ մը), թուրանի իրականացման համար երկու ծրագիր կը ներկայացնէ։ Առաջինը իրականացումը աւելի դիւրին «Փոքր Թուրան»-ն է, որուն սահմաններն են արեւմուտքէն՝ Պոլիսը, արեւելքէն՝ Պայգալ Լիճը, հիւսիսէն՝ Միջին Ասիոյ Քազան քաղաքը եւ հարաւէն՝ Մոնկոլիան։ «Փոքր Թուրան»-ին պիտի յաջորդէ «Մեծ Թուրան»-ը, Ճաբոնէն մինչեւ Սքանտինաւեան լեռները, Հիւսիսային Ովկեանոսէն մինչեւ Թիպեդի բարձրունքները։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䀀愅甅攅者栅 椀砅舅者愅瘅欅 猀愅琅戅砅舅瘅 縀者愅甅 最欅瘅褅

    Իթթիհատ եւ Թէրաքքի կուսակցութիւնը, 1910-ին, Սելանիկի մէջ կայացած համագումարին կ՚ընդունի գաղտնի բանաձեւ մը, ըստ որու կայսրութիւնը պէտք է դառնայ զուտ թրքական պետութիւն մը՝ քրիստոնեայ եւ ոչ-թուրք տարրերու ոչնչացման միջոցաւ։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㄀㤀㄀㌀ⴀ最瘅 ㄀㤀㄀㘀 ㄀琅攅者欅漅愅甅欅 䐀欅愅脅攅愅氅 䘀愅瀅愅瘅挅瘅攅者砅舅 搀攅紅稅愅瘅栅崅 䀀朅瘅者欅 䐀砅者漅栅瘅椅愅砅舅 ⠀䠀攀渀爀礀 䴀漀爀最攀渀琀栀愀甀⤀Ⰰ 欀者 甀砅舅眅攅者砅舅瘅 琀朅笅 漀栅 挀者朅⸅ ꬀㠀紅缅 㔀者欅缅椅者萅攅者砅舅Ⰵ 攀椅朅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅攅愅瘅 爀攅漅愅縅愅者砅舅椅欅舅瘅栅 欀者 挀者愅舅愅清 攀者漅欅者瘅攅者砅舅 萀者欅紅缅砅瘅攅愅瘅攅者栅 笀愅者搅愅清 砀舅 愀甅搅 缀攅爅攅者栅 琀攅清 椀欅舅砅縅 椀砅舅者萅攅者 缀攅爅愅舅砅者愅清 栀氅氅愅者 䨀砅舅氅漅愅者欅愅Ⰵ 䴀攅者稅欅愅Ⰵ 䰀砅舅琅愅瘅欅愅 愀甅紅蔅者 焀攅簅萅朅 攀氅愅清 稀欅缅欅 礀栅氅氅愅者묅褀

    Եւրոպայի Համաձայնական Պետութիւններուն դէմ կայսրութեան մահմետական ժողովուրդներուն միասնականութիւնը ապահովելու նպատակով ալ կը դիմուի Բան-Իսլամիզմի։ ਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㈀愅瘅ⴅ㬀紅氅愅琅欅昅琅栅 挀攅者琅愅瘅 渀愅舅愅氅愅稅愅眅缅愅漅愅瘅 萀愅爅愅萅愅漅愅瘅砅舅椅攅愅瘅 瀀愅琅愅者 眀愅缅 甀愅者琅愅者 琀欅笅砅脅 琀栅瘅 最者褅  䐀愅瀅琅攅缅愅漅愅瘅瘅攅者砅舅 琀欅愅紅瘅愅漅愅瘅砅舅椅欅舅瘅栅 愀簅欅椅 稀欅缅欅 缀愅者Ⰵ 砀者 䀀愅琅愅焅愅甅瘅愅漅愅瘅 䨀攅缅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者砅舅 挀愅爅椅愅縅愅甅者攅者砅舅 琀愅瀅琅攅缅愅漅愅瘅瘅攅者栅 愀瘅砅瘅脅 搀朅琅 愀稅紅缅愅琅戅朅欅瘅 砀舅 稀攅缅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者栅  愀稅紅缅愅琅戅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者栅 昀紅稅攅氅砅舅 瀀愅琅愅者 愀甅搅 縀愅甅者攅者栅 甀愅舅攅氅攅愅氅 戀愅瘅愅漅瘅攅者 稀愅瀅朅欅瘅Ⰵ 缀漅愅者愅脅瘅攅氅砅縅 欀者攅瘅脅 㔀舅者砅稅愅漅愅瘅 戀愅瘅愅漅瘅攅者砅舅瘅 砀舅樅栅褅 ㌀攅者琅愅瘅欅愅Ⰵ 砀者稅朅紅 欀紅氅愅琅瘅攅者砅舅 稀愅眅缅稅愅瘅Ⰵ ㈀愅瘅ⴅ㬀紅氅愅琅欅昅琅朅瘅 缀瘅缅攅紅愅稅朅紅 愀氅 稀欅缅欅 蔀挅缅砅舅朅者褅 㬀者 愀者缅愅清砅舅琅栅 搀朅稅欅 愀甅紅 攀者漅欅者瘅攅者 稀欅缅欅 愀舅攅氅瘅愅者褅

    Իթթիհատ վէ Թէրաքքին իրենց գաղափարախօսութիւնը պատրաստող Զիյա Կէօքալփի եւ անոր գաղափարակից ընկերներուն օգնութեամբ կը հաստատէ զանազան թրքական միութիւններ՝ Թիւրք Տէրնէղի, Թիւրք Եուրտու, Թիւրք Օճաղը, որոնց հրատարակած պարբերաթերթերուն մէջ կը քարոզուի թրքացում, մահմետականացում եւ օտարներու խանութներէն առեւտուր չկատարել։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㈀㌀ 䔀砅舅瘅砅舅愅者 ㄀㤀㄀㌀ⴀ欀瘅 㬀椅椅欅瀅愅缅 縀朅 㤀朅者愅萅萅欅 漀砅舅紅愅漅脅砅舅椅欅舅瘅栅 䨀愅稅栅 ㄀氅欅瘅  ⠀㈀愅者焅者 㐀砅舅簅栅⤅ 漀栅 稀愅眅愅者朅 砀舅 漀愅簅愅縅愅者砅舅椅欅舅瘅栅 瀀者愅樅愅者攅氅砅舅 漀栅 紀缅欅稅朅褅  䘀砅甅瘅 蔀者栅Ⰵ 漀砅舅紅愅漅脅砅舅椅攅愅瘅 攀瘅椅愅漅愅甅 瘀砅者 漀愅簅愅縅愅者砅舅椅欅舅瘅 琀栅 漀栅 漀愅昅琅砅舅欅⸅ 䐀愅瀅琅砅舅椅 䜀朅蘅萅朅椅 茀愅眅愅崅 䴀愅缅者愅昅愅琅 ⠀縀愅者礅愅稅攅缅⤅Ⰰ 㤀愅氅愅椅崅 瘀攅者萅欅瘅 挀砅者清砅脅 瘀愅洅愅者愅者褅

    Երիտթուրքերը մինչեւ այդ թուական ազատութիւն, ժողովուրդներու եղբայրութիւն, հաւասարութիւն, ժողովրդավարութիւն կը քարոզէին։ Իշխանութեան տիրանալէ յետոյ դարձան սանձարձակ բռնակալներ եւ ջարդարարներ։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㄀㤀㄀㌀ⴀ欀 ㄀稅者欅氅朅瘅 紀漅紅攅愅氅 萀欅舅者缅 脀攅爅愅洅砅舅琅戅攅者 瀀愅甅攅者栅 琀攅簅脅瘅攅氅砅舅Ⰵ 愀瘅砅瘅脅 砀舅瘅攅脅愅清栅 椀愅氅愅瘅攅氅砅舅Ⰵ 瀀砅爅攅者栅 挀者愅舅攅氅砅舅 礀愅者愅挅砅者清砅舅椅攅愅瘅 瘀砅者 椀愅茅 琀栅 漀砅舅缅愅瘅褅

    Եւրոպայի քաղաքական վիճակը հասած էր աշխարհամարտի մը նախօրեակին։ Որեւէ պատճառ կրնար պատերազմի տեղի տալ։ Այդպէս ալ կ՚ըլլայ։ Աւստրահունգարական Կայսրութեան գահաժառանգ Archduke Franz Ferdinand-ին 28 Յունիս 1914-ին, Պոսնիոյ մէջ սերպերու կողմէ սպաննութիւնը կ՚ըլլայ դրդապատճառը։਀㰀⼀琀搀㸀㰀⼀琀爀㸀
਀㰀椀洀最 猀爀挀㴀∀瀀椀挀琀甀爀攀猀⼀栀洀漀爀最攀渀琀栀愀甀⸀樀瀀最∀ 愀氀椀最渀㴀∀琀漀瀀∀㸀㰀戀爀㸀 Դեսպան Հէնրի Մորկընթաու
਀㰀⼀琀搀㸀
਀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㬀椅椅欅瀅愅缅愅漅愅瘅瘅攅者砅舅 瀀愅琅愅者 ㌀攅者琅愅瘅愅脅欅瘅攅者砅舅 漀砅爅萅欅瘅Ⰵ 䀀愅琅愅焅愅甅瘅愅漅愅瘅瘅攅者砅舅 搀朅琅 稀愅缅攅者愅昅琅欅 琀愅紅瘅愅漅脅欅氅 瀀欅瘅 瀀愅眅欅舅瘅攅者栅 琀愅萅者攅氅砅舅Ⰵ 缀者砅舅愅清 琀攅瘅愅眅瘅砅者瀅瘅攅者朅瘅 ⠀䌀愀瀀椀琀甀氀愀琀椀漀渀⤀ 攀舅 欀者攅瘅脅 嘀者愅瘅紅愅甅欅 砀舅瘅攅脅愅清 稀愅者缅萅攅者朅瘅 愀昅愅缅攅氅砅舅 氀愅舅愅挅砅甅瘅 琀欅笅砅脅瘅 最者褅 䨀愅缅攅者愅昅琅栅 ㈀愅瘅ⴅ㤀砅舅者愅瘅欅昅琅栅 漀愅琅 ㈀愅瘅ⴅ㬀紅氅愅琅欅昅琅栅 欀者愅漅愅瘅愅脅瘅攅氅砅舅 愀琅攅瘅愅甅愅者琅愅者 愀簅欅椅瘅 最者褅 䨀愅缅攅者愅昅琅栅 ꬀䀀愅甅漅愅漅愅瘅 䀀愅者脅묅ⴀ栀 縀攅者笅瘅愅漅愅瘅愅稅朅紅 氀砅舅清攅氅砅舅 氀愅舅愅挅砅甅瘅 稀愅缅攅瀅砅舅椅欅舅瘅瘅 最者褅

    Թէեւ հայեր Օսմանեան Կայսրութեան բնակչութեան միայն 10 տոկոսը կը կազմէին, սակայն ներածման 60 առ հարիւրը, արտածման 40 առ հարիւրը եւ ներքին առեւտուրի ալ 80 առ հարիւրը իրենց ձառքն էր։ Ջարդերու ընթացքին Ամերիկեան դեսպանը՝ Հէնրի Մորկընթաու Թալաթի հետ տեսակցութեան մը ընթացքին կ՚ըսէ. «Եթէ մարդասիրական նկատումներ չունիս, մտածէ ձեր նիւթական կորուստին մասին։ Այս մարդիկը ձեր առեւտրականներն են, ձեր ճարտարարուեստին մեծագոյն մասը անոնց ձեռքն է։ Անոնք ամենաբարձր տուրքերը կը վճարեն։ Առանց անոնց ձեր տնտեսական վիճակը ի՞նչ պիտի ըլլայ»։ Թալաթի պատասխանը կ՚ըլլայ. «Մենք տնտեսական կորուստի կարեւորութիւն չենք տար, հաշուած ենք եւ գիտենք, թէ այդ կորուստը հինգ միլիոն բաունտը պիտի չանցնի։ Ատոր ալ կարեւորութիւն չենք տար»։਀㰀⼀琀搀㸀㰀⼀琀爀㸀
਀㰀琀戀漀搀礀㸀 ਀㰀琀爀㸀㰀琀搀㸀㰀搀椀瘀 愀氀椀最渀㴀∀挀攀渀琀攀爀∀㸀

਀㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀ⴀ㄀∀㸀䀀愅甅砅脅 缀砅舅瘅攅者砅舅 ꬀洀砅舅昅愅者漅砅舅椅欅舅瘅묅瘀攅者砅舅 栀瘅椅愅脅萅欅瘅 ꬀挀缅瘅砅舅愅清묅 昀朅瘅萅攅者褅 䘀琅愅瘅 瘀漅愅者瘅攅者 漀栅 挀砅者清愅清砅舅欅瘅 脀砅甅脅 缀愅氅砅舅Ⰵ 椀朅 瀀愅甅攅者 愀稅紅缅愅琅戅砅舅椅攅愅瘅 漀栅 稀愅缅者愅紅缅砅舅朅欅瘅褅㰅⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀 ਀㰀琀搀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䘀砅甅瘅 椀砅舅愅漅愅瘅瘅攅者砅舅瘅Ⰵ 愀簅愅瘅脅 稀愅缅猅愅簅愅戅愅瘅砅舅椅攅愅瘅Ⰵ 稀攅缅愅漅愅瘅 稀愅眅缅蔅瘅攅愅甅 瀀愅甅攅者砅舅瘅 挀砅者清攅者砅舅瘅 縀攅者笅 漀栅 缀者砅舅欅 攀舅 瀀愅甅攅者砅舅 漀愅甅紅者砅舅椅攅愅瘅 紀愅瀅琅愅瘅瘅攅者砅舅瘅 琀朅笅 猀愅琅戅砅者搅攅氅砅舅 攀舅 椀爅椅愅漅脅攅氅砅舅 愀昅愅缅砅舅椅欅舅瘅栅 漀栅 漀愅眅漅愅瘅搅砅舅欅Ⰵ 漀娅愅者挅欅氅砅舅欅褅 㤀朅眅萅欅氅愅椅栅 䐀愅瀅紅砅舅紅愅甅欅 琀欅笅砅脅愅舅 瀀愅甅攅者砅舅 昀朅瘅萅攅者栅 漀栅 瀀愅舅愅萅砅舅欅褅 ㄀瘅砅瘅萅Ⰵ 稀愅瀅砅舅愅清 昀朅瘅萅 茀瘅缅簅攅氅砅舅 稀愅缅者砅舅愅漅砅縅 漀栅 漀砅爅砅稅缅攅瘅 攀漅攅爅攅脅欅瘅攅者栅Ⰵ 漀栅 紀者戅愅稅爅清攅瘅 洀砅者愅瘅瘅攅者栅Ⰵ 漀栅 渀攅清攅瘅 漀爅攅者愅漅愅瘅瘅攅者栅Ⰵ 漀欅瘅攅者栅Ⰵ 瘀砅甅瘅 欀紅漅 甀爅欅瘅攅者栅 攀舅 昀愅瘅砅瘅萅 漀栅 戀簅瘅愅戅愅者攅瘅褅 ㄀琅攅者欅漅攅愅瘅 搀攅紅稅愅瘅 䀀朅瘅者欅 䐀砅者漅栅瘅椅愅砅舅 欀者 甀砅舅眅攅者砅舅瘅 琀朅笅 挀者愅清 最Ⰵ 椀朅 一愅瘅欅 漀砅舅紅愅漅愅氅 䌀攅縅缅朅椅 礀愅者礅愅者愅瘅萅欅 琀愅紅瘅愅挅朅缅 漀砅礅砅舅愅清 最 瀀愅甅砅脅 砀缅萅攅者砅舅瘅 稀愅甅缅 挀愅琅攅氅砅縅褅   

    1908-ի սահմանադրութեամբ հայեր ալ զէնք ունենալու իրաւունքին տիրացած էին։ Տեղահանումի, աքսորի նախօրեակին հայկական համայնքներէն կը պահանջուի յանձնել որոշ թիւով զէնք, որ առ հասարակ այդ համայնքին ունեցած զէնքի թիւէն շատ բարձր է։ Երբ յանձնուած զէնքերու թիւը պահանջուած քանակութեան չի համապատասխաներ, այր մարդիկ կը բանտարկուին ու չարչարանքներու կ՚ենթարկուին։ Նման կացութիւններու չենթարկուելու համար շատեր իրենց թուրք դրացիներէն բարձր գիներով զէնք կը գնեն ու իշխանութիւններուն կը յանձնեն։ Պատասխանատուներ հաւաքուած զէնքերը կը նկարեն եւ կը յայտարարեն, թէ հայեր ապստամբութեան կը պատրաստուէին։਀㰀⼀琀搀㸀㰀⼀琀爀㸀 ਀㰀⼀琀愀戀氀攀㸀
਀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㜀瘅縅朅者Ⰵ 砀者 䴀砅舅氅椅愅瘅 倀朅眅愅缅欅 攀爅戅蔅者崅 欀眅洅愅瘅 䴀欅舅氅朅甅琅愅瘅欅 愀爅笅漅愅瘅崅 欀眅洅愅瘅砅舅瀅欅 䘀愅猅欅甅朅欅 瀀攅缅 愀琅砅舅紅瘅愅脅愅清 砀舅 茀愅眅愅甅欅 愀紅缅欅猅愅瘅欅 戀愅者焅者愅脅砅舅愅清 最者Ⰵ ㌀ 䔀砅舅瘅砅舅愅者 ㄀㤀㄀㐀ⴀ欀瘅Ⰵ 欀瘅萅昅欅瘅萅栅 漀栅 稀愅者缅愅搅者朅 砀舅 漀栅 紀缅愅瘅愅甅 䨀愅缅攅者愅昅琅愅漅愅瘅 䘀愅洅愅者愅者欅 攀舅 瘀愅攅舅  茀砅洅 栀瘅搅瀅愅瘅砅舅者 瀀者愅琅愅瘅愅缅愅者欅 稀愅眅缅蔅瘅瘅攅者栅Ⰵ 䴀砅舅氅椅愅瘅栅 琀瘅愅氅砅縅 栀瘅搅瀅愅瘅砅舅者 瀀者愅琅愅瘅愅缅愅者褅 ㄀瘅Ⰵ 䨀愅缅攅者愅昅琅愅漅愅瘅 䘀愅洅愅者愅者 栀氅氅愅氅朅 愀簅愅笅Ⰵ 挀愅爅缅瘅欅 琀欅砅舅椅欅舅瘅 琀栅 漀愅昅琅愅清 最者Ⰵ 砀者 欀者 瘀愅洅愅者愅者砅舅椅攅愅瘅 眀者笅愅瘅欅瘅 漀砅礅砅舅攅脅愅舅 㤀朅眅萅欅氅愅椅栅 䐀愅瀅紅砅舅紅愅褅 ㄀甅紅 漀愅昅琅愅漅攅者稅砅舅椅欅舅瘅栅 琀瘅愅脅 眀愅缅 挀愅爅缅瘅欅Ⰵ 琀欅愅甅瘅 萀欅礅攅者砅舅 甀愅甅缅瘅欅 攀舅 琀欅愅甅瘅 㜀瘅縅朅者欅瘅 瀀愅眅砅舅攅缅砅舅褅 㼀愅昅琅愅漅攅者稅砅舅椅攅愅瘅 瘀欅舅椅愅漅愅瘅栅 漀栅 瀀愅甅椅愅甅椅砅舅朅者 䨀愅缅攅者愅昅琅愅漅愅瘅 䘀愅洅愅者愅者砅舅椅攅愅瘅 渀愅清砅舅漅 甀愅缅漅愅脅砅舅琅瘅攅者朅瘅 攀舅 挀攅者琅愅瘅愅漅愅瘅 昀欅瘅砅舅砅者愅漅愅瘅 蔀挅瘅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者朅瘅褅 㼀愅昅琅愅漅攅者稅砅舅椅攅愅瘅 琀愅紅 漀栅 漀愅昅琅朅欅瘅 戀樅欅眅漅瘅攅者Ⰵ 攀者漅者愅礅愅茅攅者Ⰵ 氀者愅挅者砅爅瘅攅者Ⰵ 漀砅舅紅愅漅脅愅漅愅瘅瘅攅者Ⰵ 瘀愅洅漅欅瘅 茀砅者焅愅簅砅舅 昀欅瘅砅舅砅者愅漅愅瘅瘅攅者Ⰵ 砀猅者愅挅砅者清愅漅愅瘅 甀愅瘅脅愅瘅萅砅縅 戀愅瘅缅愅者漅砅舅愅清瘅攅者Ⰵ 愀舅愅昅愅漅瘅攅者Ⰵ 䰀砅舅琅朅氅欅朅瘅 攀漅愅清 挀愅爅椅愅漅愅瘅瘅攅者褅 䀀愅甅攅者砅舅 搀朅琅 搀愅舅攅者 稀愅缅者愅紅缅攅氅 砀舅 䀀愅琅愅焅愅甅瘅愅漅愅瘅瘅攅者砅舅 挀愅爅椅愅縅愅甅者攅者砅舅 琀愅瀅琅攅缅愅漅愅瘅瘅攅者栅 愀稅紅缅愅琅戅砅舅椅攅愅瘅 稀愅缅者愅紅缅攅氅 㤀朅眅萅欅氅愅椅栅 䐀愅瀅紅砅舅紅愅ⴅ欀瘅 稀愅者缅愅漅愅瘅砅舅椅欅舅瘅瘅 最者褅

    Էնվէր փաշա կրակոտ, արկածախնդիր բնաւորութեամբ, այդ շրջանին 33 տարու անձ մըն էր, իսկ 40 տարու Թալաթը աւելի լուրջ էր ու խոհեմ։ Օսմանեան Կայսրութեան եւ յատկապէս հայերուն ապագան այս անձերուն ձեռքն էր։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㜀瘅縅朅者Ⰵ ㄀㤀 㤀ⴀ欀瘅Ⰵ 䨀攅簅氅欅瘅欅 琀朅笅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅攅愅瘅 昀欅瘅砅舅砅者愅漅愅瘅 瘀攅者漅愅甅愅脅砅舅脅礅砅舅椅攅愅瘅 眀者笅愅瘅欅瘅 一欅氅瀅朅氅琅 ㈀⸅ 㼀愅甅紅者欅 戀愅者攅漅愅琅砅舅椅欅舅瘅栅 縀愅紅缅漅愅清 最者褅 ㌀攅者琅愅瘅愅脅欅瘅攅者砅舅 瀀愅瘅搅朅稅 琀攅清 瀀愅琅愅漅者愅瘅萅 砀舅瘅朅者褅 ㄀瘅砅瘅脅 昀欅瘅砅舅砅者愅漅愅瘅 漀愅者挅愅稅愅瀅砅舅椅攅愅瘅 攀舅 漀愅昅琅愅漅攅者稅砅舅椅攅愅瘅 眀愅缅 漀栅 瀀欅愅瘅愅者褅 㤀愅氅愅椅欅 砀舅 䴀愅缅者愅昅愅琅 䴀愅欅椅 䀀愅氅欅琅 茀愅眅愅甅欅 挀欅缅砅舅椅攅愅琅戅Ⰵ ㌀攅者琅愅瘅瘅攅者砅舅 瀀攅缅 挀愅爅缅瘅愅稅朅紅 瀀愅琅愅焅愅甅瘅攅氅砅縅Ⰵ 愀簅愅瘅脅 攀者攅紅茅砅洅愅瘅愅漅愅瘅 樀砅爅砅縅欅 挀欅缅愅漅脅砅舅椅攅愅瘅Ⰵ 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅欅舅瘅栅 ㌀攅者琅愅瘅瘅攅者砅舅 漀砅爅萅欅瘅 稀愅缅攅者愅昅琅欅瘅 琀愅紅瘅愅漅欅脅 漀栅 搀愅者焅瘅朅褅

    1914-ի Փետրուարի 8-ին, Մեծ Վեզիր Սալիթ Հալիմ փաշայի ու Ռուսաստանի Պոլսոյ դեսպան Գուլկեւիչի եւ միւս դեսպաններու ալ մասնակցութեամբ կը ստորագրուի բարեկարգումներու ծրագիր մը։ Գերմանիա կը մերժէ ստորագրել այս համաձայնութիւնը, ըստ որու հայկական վեց վիլայէթներուն պիտի կցուէր Տրապիզոնի նահանգը ու այս ամբողջ շրջանը պիտի բաժնուէր երկու ընդհանուր քննիչութեան՝ մարզպանութեան։ Առաջին շրջանը պիտի պարփակէր Կարին (Էրզուրում), Տիրապիզոն եւ Սեբաստիա (Սիվաս) նահանգները, իսկ երկրորդը՝ Վան, Բիթլիս, Խարբերդ (Էլազիզ) եւ Տիգրանակերտ (Տիարպագըր) նահանգները։ Մարզերու ընդհանուր քննիչները պիտի ըլլային Եւրոպացիներ, որոնց նշանակումը պիտի կատարէր Սուլթանը, մեծ պետութիւններու առաջարկած թեկնածուներէն։ Ընդհանուր քննիչը իրեն ենթակայ պաշտօնեաները նշանակելու, պաշտօնազրկելու եւ դատի տալու իրաւունք պիտի ունենար։ Հողային վէճերը պիտի լուծուէին քննիչի անմիջական հսկողութեամբ։ Օրէնքները ու կառավարական հաղորդագրութիւնները պիտի հրատարակուէին տեղական լեզուներով։ Ազգաբնակչութիւնը պիտի կարենար գործածել իր լեզուն վարչութեան ու դատարանի մէջ։ Իւրաքանչիւր ազգ կրթական գործի համար պետական պիւթճէէն պիտի ստանար որոշ գումար՝ համեմատ իր վճարած տուրքին, նաեւ իրաւունք պիտի ունենար նոյն նպատակի համար նշանակել ազգային տուրք։ Այր մարդիկ իրենց զինուորական ծառայութիւնը պիտի կատարէին իրենց բնակչութեան շրջանին մէջ։ Համիտիէի Ջոկատները պիտի ջնջուէին։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䘀砅甅瘅 搀者砅舅椅欅舅瘅栅 漀栅 挀砅者清愅搅者砅舅朅者 㰀欅戅愅瘅愅瘅欅 琀朅笅褅 䀀砅瘅 栀瘅搅瀅愅瘅砅舅者 萀瘅瘅欅礅栅 蔀紅琅愅瘅愅脅欅 琀栅瘅 最者Ⰵ 瀀愅甅砅脅 稀愅者愅挅愅甅欅瘅崅 㔀舅者砅稅愅脅欅 琀栅 稀欅缅欅 栀氅氅愅者褅 䀀愅甅攅者 瀀砅爅愅缅愅者愅清萅欅瘅 攀者漅砅舅萅欅 戀愅樅愅瘅砅舅琅朅瘅 眀愅缅 挀砅瀅 礀朅欅瘅 琀瘅愅脅愅清褅 䰀砅舅紅 搀攅紅稅愅瘅欅瘅 缀攅爅攅漅愅缅砅舅砅舅椅攅瘅朅瘅 欀 甀愅甅缅 漀砅舅挅愅甅Ⰵ 椀朅 瘀砅甅瘅欅紅漅 愀甅紅萅愅瘅栅 ㈀愅者焅者 㐀者愅瘅 ⠀䨀愅稅ⴅ栀 ㄀氅欅⤅ 栀瘅搅砅舅瘅欅氅 缀愅氅 搀樅砅舅愅者 攀爅愅清 最者褅

    Ներկայացուած թեկնածուներու ցանկէն ընդհանուր քննիչ կ՚ընտրուին Արեւելեան Հնդկաստանի կառավարիչ հոլանտացի Վեստենենկը (Westenenk) եւ նորվեկիոյ բանակի հազարապետներէն Հօֆ (Hoff) եւ 23 Մայիս 1914-ին, անոնց հետ տասնական տարուայ պայմանագրեր կը ստորագրուին։ Hoff կը մեկնի իր պաշտօնատեղին՝ Վան, ուր թուրք իշխանութիւնները թշնամանքով կ՚ընդունին զինք եւ թուրք պաշտօնեաներ կ՚ընդիմանան իրեն ենթարկուելու։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅攅愅瘅 㔀舅者砅稅愅漅愅瘅 瀀砅爅愅缅愅者愅清萅栅 稀昅缅欅漅脅愅清 最者褅 ㄀者攅舅琅缅攅愅瘅 紀愅瀅琅愅瘅瘅攅者栅 瀀欅琅愅甅 ㄀缅者欅愅瘅愅稅砅氅紅朅瘅 ⠀㜀缅欅者瘅朅⤅ 漀栅 紀漅紅朅者褅 ㄀者攅舅攅氅萅瘅 愀氅 漀娅攅者椅愅者褅 㤀砅舅者愅瘅欅 猀愅琅戅愅瘅 漀栅 挀砅脅砅舅朅者褅 䀀愅甅攅者栅 瘀攅者萅欅瘅 椀眅瘅愅琅欅瘅 最欅瘅褅 䨀朅缅萅 最 砀礅瘅礅愅脅砅舅朅欅瘅 砀舅 愀瘅砅瘅脅 瀀愅者紅缅砅舅椅攅愅瘅 缀欅者愅脅砅舅朅者褅

    1914-ի Օգոստոսի 2-14 թուականներուն Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւնը Կարին (Էրզուրում) գումարած իր 8-րդ պատգամաւորական ժողովին բարեկարգութիւններու ծրագիրը անբաւարար կը նկատէ ու օգտակար չի գտներ, բայց կառավարութեան կողմէ ծրագրի իրականացման դէմ հանուած դժուարութիւններու դէմ պայքարելու որոշումը կ՚առնէ։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㬀椅椅欅瀅愅缅 縀朅 㤀朅者愅萅萅欅 漀砅舅紅愅漅脅砅舅椅欅舅瘅栅 伀蔅萅椅⸅ 䨀愅瀅愅椅椅欅瘅 䜀愅挅欅者欅 攀舅 䘀愅猅欅 䨀朅甅欅 挀氅洅愅舅砅者砅舅椅攅愅琅戅 䀀⸅䔀⸅㐀⸅ⴀ欀 樀砅爅砅縅欅瘅 稀愅缅砅舅欅者愅漅砅舅椅欅舅瘅 琀栅 漀栅 爀者漅朅Ⰵ ㄀者攅舅攅氅愅瀅愅甅愅紅缅愅瘅欅 ⠀䰀砅舅紅愅紅缅愅瘅欅⤅ 瀀愅甅攅者栅 䰀砅舅紅欅砅甅 搀朅琅 愀稅紅缅愅琅戅攅脅瘅攅氅砅舅Ⰵ 挀者愅舅砅舅愅清 瀀砅爅攅者砅舅 縀者愅甅 欀瘅萅瘅愅縅愅者 琀愅者昅 琀栅 瀀愅紅缅愅缅攅氅砅舅Ⰵ 漀砅縅漅愅紅攅愅瘅 椀砅舅者萅攅者栅 匀砅萅者 ㄀紅欅愅 攀舅 椀者萅愅瀅愅甅攅者瘅 愀氅 㼀砅縅漅愅紅 缀攅爅愅茅砅洅攅氅砅舅 愀簅愅笅愅者漅砅縅褅 ㄀簅愅笅愅者漅栅 漀栅 琀攅者樅砅舅欅 愀甅瘅 戀愅脅愅缅者砅舅椅攅愅琅戅Ⰵ 椀朅 椀者萅愅瀅愅甅攅者栅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅攅愅瘅 瀀愅舅愅缅愅者欅琅 瀀稅愅缅愅漅瘅攅者瘅 攀瘅Ⰵ 稀愅缅攅者愅昅琅欅 栀瘅椅愅脅萅欅瘅 戀愅瘅愅漅欅 琀朅笅 椀眅瘅愅琅欅欅瘅 搀朅琅 稀欅缅欅 漀簅砅舅欅瘅 攀舅 蔀缅愅者 攀者漅者欅 琀栅 琀朅笅 挀砅者清砅舅瘅朅砅舅椅欅舅瘅 脀砅甅脅 礀攅瘅 漀者瘅愅者 缀愅氅褅 伀蔅萅椅⸅ 䨀愅瀅愅椅椅欅瘅 䜀愅挅欅者 愀甅紅 戀愅脅愅缅者砅舅椅欅舅瘅栅 搀愅舅愅猅愅瘅砅舅椅欅舅瘅 漀栅 瘀漅愅缅朅 攀舅 漀娅栅紅朅Ⰵ 椀朅 愀甅紅 砀者砅眅砅舅琅砅縅 瀀愅甅攅者栅 䰀砅舅紅愅紅缅愅瘅欅 瀀攅缅 漀砅爅琅瘅砅者砅眅砅舅愅清 漀娅栅氅氅愅瘅 攀舅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅欅舅瘅栅 稀愅眅缅稅愅瘅攅氅朅 瀀者愅樅愅者愅清褅

    Պատերազմի նախօրեակին Երիտթուրքերու կեդրոնական կոմիտէի անդամ Էօմէր Նաճի Պէյն ալ օսմանեան երեսփոխան Վահան Փափազեանին կ՚ըսէ, թէ հայերու Ռուսաստանի նկատմամբ չէզոքութիւնը բաւարար չէ, ընդհակառակը հայերը ռուսերու դէմ պայքարելու համար կամաւորական խումբեր պէտք է կազմեն ու նիւթական մեծ օժանդակութիւններ ընեն։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㌀攅者琅愅瘅欅愅 ㄀㤀㄀㐀ⴀ欀 唀挅砅紅缅砅紅欅 ㄀ⴀ欀瘅 䰀砅舅紅欅砅甅 搀朅琅Ⰵ 唀挅砅紅缅砅紅欅 ㌀ⴀ欀瘅 愀氅 嘀者愅瘅紅愅甅欅 搀朅琅 稀愅缅攅者愅昅琅 漀栅 瀀簅礅愅漅朅褅 唀挅砅紅缅砅紅欅 㐀ⴀ欀 挀欅眅攅者瘅 愀氅 ㄀瘅挅氅欅愅 ㌀攅者琅愅瘅欅砅甅 搀朅琅 稀愅缅攅者愅昅琅 漀栅 甀愅甅缅愅者愅者朅褅

    Առաջին Աշխարհամարտը սկսած էր։ Երիտթուրքերու՝ Իթթիհատ վէ Թէրաքքի կուսակցութեան սպասած օրը հասած էր։ 6 Սեպտեմբերին կայսրութեան հայաշատ քաղաքներու կառավարիչներուն հեռագիրներ կը ղրկուի պահանջելով հայ կուսակցութիւններու՝ Դաշնակ եւ Հնչակ ու երեւելի ազգայիններու շարժումները հսկողութեան տակ առնել։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㄀㄀ 䘀砅甅攅琅戅攅者欅瘅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅欅舅瘅栅 稀愅眅缅蔅瘅愅稅朅紅 ㄀⸅ ㄀眅洅愅者瀅愅琅愅者缅欅瘅 漀栅 琀愅紅瘅愅漅脅欅 䀀愅琅愅焅愅甅瘅愅漅愅瘅瘅攅者砅舅 搀朅琅Ⰵ ㌀攅者琅愅瘅欅砅甅 漀砅爅萅欅瘅 稀愅缅攅者愅昅琅攅氅砅縅褅

    Հին փառաւոր օրերու վերահաստատման ցանկութեամբ ապրող երիտթուրքերու երազը այլեւս պիտի իրականանար։ Ահա՛, Զիյա Կէօքալփի բանաստեղծութիւններէն երկու տող.਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀吀蔅眅Ⰵ 匀氅攅舅瘅朅 甀欅瘅朅 愀氅 稀愅甅者愅挅 椀愅挅紅栅瘅
    Կէճէ կիւնտիւզ Թունա սույու քան աքսըն਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀⠀一愅昅朅Ⰵ 椀砅爅 匀氅攅舅瘅朅欅 縀者愅甅 搀愅者焅攅愅氅 漀愅者琅欅者 搀者蔅眅愅漅 渀愅清愅瘅欅Ⰵ 伀愅瘅砅舅稅欅 笀砅舅者栅 挀欅眅攅者 脀砅者攅漅 愀者欅舅瘅 縀愅昅朅⤅褀

    13 Նոյեմբերին, Սուլթանը, Թօբքաբը Պալատին Մարգարէ Մուհամմէտի հագուստները պահուած սենեակին մէջ Ճիհատ (սրբազան պատերազմ) յայտարարող Ֆէթվա-ն կը կարդայ։ Աշխարհի բոլոր մահմետականները Խալիֆային (մահմետականներու կրօնապետը-Մուհամմէտի ներկայացուցիչը) դէմ պատերազմի ելած քրիստոնեաներուն դէմ պատերազմելու կը հրաւիրէ։ ਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㄀㘀 㐀攅漅缅攅琅戅攅者欅瘅Ⰵ 㠀 匀攅缅者砅舅愅者欅瘅 紀缅砅者愅挅者砅舅愅清Ⰵ 戀愅者攅漅愅者挅砅舅琅瘅攅者砅舅 瀀愅琅愅焅愅甅瘅砅舅椅欅舅瘅栅 礀攅爅攅愅氅 漀栅 甀愅甅缅愅者愅者砅舅欅褅 ㌀㄀ 㐀攅漅缅攅琅戅攅者欅瘅Ⰵ 瀀愅爅砅者搅愅挅者砅舅椅攅愅琅戅 琀栅Ⰵ 瘀愅瀅愅瘅挅愅甅欅瘅 萀瘅瘅欅礅瘅攅者砅舅瘅 稀愅眅缅蔅瘅瘅攅者砅舅瘅 縀攅者笅 漀栅 缀者砅舅欅褅 ㈀愅者攅漅愅者挅砅舅琅瘅攅者栅 愀瘅琅欅笅愅稅朅紅 漀栅 搀愅搅者攅脅砅舅欅瘅褅 㠀瘅搅瀅愅瘅砅舅者 萀瘅瘅欅礅瘅攅者朅瘅 䀀蔅蘅 ⠀䠀漀昀昀⤀ 一愅瘅朅瘅 漀栅 瀀攅簅愅瘅愅甅褅 一攅紅缅攅瘅攅瘅漅 ⠀圀攀猀琀攀渀攀渀欀⤀ 愀甅搅 蔀者攅者砅舅瘅 缀愅漅愅舅欅瘅 欀者 稀愅眅缅蔅瘅愅缅攅爅欅瘅崅 㼀愅者欅瘅 ⠀㜀者昅砅舅者砅舅琅⤅ 欀紅漅 礀朅者 瀀愅紅愅清褅

    Թէշքիլաթը Մահսուսան, Միջին Ասիոյ մահմետական ցեղերը Ռուսիոյ դէմ ապստամբեցնելու, խափանարարութիւններ կազմակերպելու, անկախ Հայաստանի մը կազմութեան Ռուս-Հայկական ծրագիրը ձախողեցնելու նպատակով, 2,000 անձերէ բաղկացեալ աւազակախումբ մը Տօքթ. Պահաթթին Շաքիրի գլխաւորութեամբ եւ ընկերակցութեամբ բնիկ Պոլսեցի, զինուորական (Քուլէլի Ասքէրի Մէքթէպի) եւ Պատերազմական (Հարպիյէ) վարժարանները աւարտած, իր արկածախնդրութիւններով նշանաւոր սպայի մը՝ Եագուբ Ճէմիլ Պէյի, Կովկաս կը ղրկէ։ Երբ Իթթիհատականները 23 Յունուար 1913-ին Պապը Ալի-ն պաշարած ու ներս խուժած էին. Եագուբ Ճէմիլ Պէյ օրուայ Պատերազմական Նախարար Նազըմ Փաշան տեղւոյն վրայ գնդակահարած էր։ ਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀伀蔅萅椅⸅ 䨀愅瀅愅椅椅欅瘅 䜀愅萅欅者 欀者 愀簅愅萅攅氅砅舅椅攅瘅朅瘅 礀愅茅愅昅愅瘅脅 洀愅瘅搅愅縅愅簅Ⰵ 㼀⸅ 䨀砅氅紅朅瘅 琀欅瘅礅攅舅 㼀愅者欅瘅 ⠀㜀者昅砅舅者砅舅琅⤅Ⰰ 猀愅琅戅砅舅 洀愅礅琅攅者砅舅漅瘅攅者砅舅瘅 ꬀㤀砅舅者愅瘅欅瘅 猀愅琅戅愅瘅 愀紅漅朅 漀娅愅瘅脅瘅欅묅 挀者砅舅椅攅愅琅戅 脀砅舅脅愅缅愅洅缅愅漅瘅攅者 搀瘅攅氅 漀砅舅缅愅甅褅

    Թէշքիլաթը Մահսուսան, հրոսակներու ուրիշ խումբ մըն ալ, Մակեդոնիոյ մէջ Իթթիհատ վէ Թէրաքքի հիմնադիրներէ միուն՝ Էօմէր Նաճի Պէյի գլխաւորութեամբ դարձեալ Կովկաս կը ղրկէ, դէպի Հնդկաստան երթալու նպատակով։ ਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䨀愅缅攅者愅昅琅愅漅愅瘅 茀砅者焅愅簅砅舅椅攅瘅朅 昀砅舅者漅Ⰵ 瘀愅戅砅氅欅砅瘅愅漅愅瘅 琀攅清愅琅缅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者砅舅 缀朅者 㜀瘅縅朅者 茀愅眅愅Ⰵ 㤀 ⠀㈀㈀⤀ 㐀攅漅缅攅琅戅攅者 ㄀㤀㄀㐀ⴀ欀瘅Ⰵ 椀砅舅者愅瘅欅 搀簅瘅攅者栅 戀愅瘅愅氅砅舅 瘀稅愅缅愅漅砅縅 㼀砅縅漅愅紅攅愅瘅 猀愅漅愅缅欅 縀者愅甅Ⰵ 甀砅挅瘅愅清 戀愅瘅愅漅欅瘅 昀欅瘅愅琅椅攅者萅欅 砀舅 稀愅者攅瘅愅舅砅者琅愅瘅 愀瘅戅愅舅愅者愅者砅舅椅欅舅瘅栅 愀簅愅瘅脅 瘀漅愅缅欅 愀簅瘅攅氅砅舅 甀愅者焅愅漅琅愅瘅 漀娅愅瘅脅瘅欅褅 ㄀㐀 ⠀㈀㜀⤀ 㐀攅漅缅攅琅戅攅者欅瘅 䰀砅舅紅愅漅愅瘅 戀愅瘅愅漅栅Ⰵ 砀者砅舅 眀愅者萅攅者砅舅瘅 琀朅笅 瀀愅甅 漀愅琅愅舅砅者瘅攅者 愀氅 漀愅甅欅瘅Ⰵ 砀者栅 椀砅舅者萅攅者砅舅瘅 礀愅茅愅昅愅瘅脅 昀愅甅者砅甅椅 稀愅缅猅愅簅愅清 最Ⰵ 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 戀愅瘅愅漅欅 甀愅簅愅笅愅脅砅舅琅栅 漀栅 漀攅脅瘅朅 砀舅 漀娅愅瘅脅瘅欅 甀愅者焅愅漅砅舅琅欅褅 䴀愅者栅萅愅琅栅眅 漀娅栅氅氅愅甅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 ㌀ⴀ耀搅 昀蔅者愅戅愅樅瘅欅瘅 挀攅者攅昅琅愅瘅栅褅  ㄀㄀ Ⰰ    昀欅瘅砅舅砅者朅瘅 琀欅愅甅瘅 ㄀㔀Ⰰ   ⴀ栀 砀爅笅 漀栅 琀瘅愅甅Ⰵ ㄀㈀Ⰰ   ⴀ瘀 愀氅 挀攅者欅 漀娅欅甅瘅愅甅褅 㜀瘅縅朅者Ⰵ 眀瘅砅者瀅欅舅 䔀砅縅瀅愅瘅瘅朅紅 䤀愅縅砅舅眅欅 琀栅Ⰵ 紀缅砅甅萅 琀愅瀅朅 漀娅愅昅愅缅欅褅 㜀⠀㈀ ⤀ 䔀砅舅瘅砅舅愅者 ㄀㤀㄀㔀ⴀ欀瘅 䨀砅氅欅紅 漀栅 縀攅者愅搅愅簅瘅愅甅褅 䌀愅琅戅砅舅 缀攅舅砅爅砅舅椅攅愅瘅 欀者 瀀愅甅 昀欅瘅砅舅砅者瘅攅者砅舅瘅 萀愅笅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者砅舅瘅 攀舅 䔀砅縅瀅愅瘅瘅朅紅 䤀愅縅砅舅眅欅 琀愅紅欅瘅  漀栅 稀愅缅琅朅褅 㜀瘅縅攅者欅瘅 愀甅紅 愀者缅愅甅愅甅缅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者栅 挀攅者琅愅瘅愅漅愅瘅 ꬀伀猀洀愀渀椀猀挀栀攀渀 䰀氀漀礀搀묀 椀攅者椅欅瘅 ㄀㌀ ⠀㈀㘀⤀ 䔀砅舅瘅砅舅愅者 ㄀㤀㄀㔀 椀欅舅欅瘅 琀朅笅 漀栅 瀀者愅缅愅者愅漅砅舅欅瘅褅 䨀愅缅攅者愅昅琅欅 瀀攅缅攅舅愅瘅萅  㜀 Ⰰ    瀀愅甅 紀缅欅稅砅爅愅戅愅者 㔀者攅舅愅瘅 砀舅 㤀欅蘅氅欅紅 漀栅 挀愅爅椅朅褅 

    Թէեւ բանակը Էնվէրի մեծամտութեան պատճառով հայկական բարձրաւանդակին վրայ կը ջարդուի ու այս աղէտալի արկածախնդրութիւնը Իթթիհատին «թուրան»-ի երազին հարուած մը կուտայ, սակայն այս պարտութիւնը իրենց համար անընդունելի է։ «Հայերը օսմանեան բանակը կռնակէն դաշունահարեցին» կարգախօսը ամենուր լսելի կը դառնայ։ «Պատերազմի սկզբնաւորութեան հայեր բանակէն փախան, հայդուկախումբեր կազմեցին, լեռ բարձրացան ու բանակի ապահովութիւնը վտանգեցին» կարգախօսն ալ տեղահանութեան, աքսորի ու ջարդի համար որպէս արդարացուցիչ պատճառ կը գործածուի։ ਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀唀紅琅愅瘅攅愅瘅 戀愅瘅愅漅欅 栀瘅搅瀅愅瘅砅舅者 瀀者愅琅愅瘅愅缅愅者 㰀欅琅愅瘅 縀蔅瘅 䴀愅瘅缅朅者紅 ⠀䰀椀洀愀渀 瘀漀渀 匀愀渀搀攀爀猀⤀ 欀者 甀砅舅眅攅者砅舅瘅 琀朅笅 挀者愅清 最Ⰵ 椀朅 戀愅瘅愅漅朅瘅 茀愅洅砅舅紅缅 缀愅氅 眀愅缅 戀瘅愅漅愅瘅 攀者攅舅砅甅椅 琀栅瘅 最者 攀舅 愀甅搅 蔀者攅者砅舅瘅 琀蔅缅愅舅砅者愅稅朅紅 ㌀  Ⰰ    茀愅洅紅缅愅漅愅瘅 蔀紅琅愅瘅脅欅 昀欅瘅砅舅砅者 漀愅者褅

    Թէշքիլաթը Մահսուսա եւ Համիտիէյի ջոկատները փախստական փնտռելու, պատերազմական տուրք գանձելու պատրուակներով գիւղերը կը խուզարկեն, թալանի կուտան, գիւղացիները կը մեռցնեն։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㄀㤀㄀㔀ⴀ欀 匀攅缅者砅舅愅者欅瘅 缀者砅舅愅清 瀀者愅琅愅瘅砅縅 漀栅 瀀愅舅愅萅砅舅欅 瀀愅甅 昀欅瘅砅舅砅者瘅攅者砅舅瘅 昀朅瘅萅攅者栅Ⰵ 愀瘅砅瘅脅琅砅縅 漀栅 漀愅昅琅砅舅欅瘅 渀愅瘅者 愀眅洅愅缅愅瘅萅欅 笀砅漅愅缅瘅攅者 ⠀愀琅攅氅朅 椀愅稅砅舅者砅舅⤅褀 ㄀瘅砅瘅萅Ⰵ 昀愅瘅愅昅愅瘅 縀愅甅者攅者 欀者攅瘅脅 缀者砅舅愅清 挀砅者清攅者栅 漀愅缅愅者攅氅朅 砀舅 欀者攅瘅脅 挀攅者攅昅琅愅瘅瘅攅者栅 茀砅者攅氅朅 甀攅缅砅甅Ⰵ 漀栅 挀瘅搅愅漅愅瀅愅者砅舅欅瘅褅
਀㰀琀戀漀搀礀㸀 ਀㰀⼀琀愀戀氀攀㸀
਀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㐀愅者焅攅愅氅 匀攅缅者砅舅愅者欅瘅 㤀朅眅萅欅氅愅椅栅 䐀愅瀅紅砅舅紅愅甅欅瘅 洀砅舅琅戅攅者栅 䴀攅戅愅紅缅欅砅甅 琀朅笅 ㌀   栀瘅缅愅瘅欅萅朅 戀愅爅漅愅脅攅愅氅 挀欅舅爅欅 琀栅 縀者愅甅 漀栅 甀愅者焅愅漅欅瘅 攀舅 漀欅瘅攅者栅 漀栅 戀簅瘅愅戅愅者攅瘅褅 㔀者戅 愀甅者 琀愅者搅欅漅 欀者攅瘅脅 漀欅瘅攅者栅 漀栅 稀愅眅缅稅愅瘅攅瘅Ⰵ 椀砅舅者萅攅者栅 愀甅紅 稀愅眅缅稅愅瘅砅舅椅欅舅瘅栅 愀稅紅缅愅琅戅砅舅椅欅舅瘅 漀栅 漀砅礅攅瘅褅

    6 Ապրիլին, Սեբաստիոյ Թէշքիլաթը Մահսուսայի ղեկավարին Պոլիս ղրկած տեղեկութեան համաձայն, քաղաքին մէջ 30,000 զինեալ հայ կամաւորներ կային։ Անոնցմէ 15,000 արդէն իսկ Ռուսիա մեկնած էր եւ մնացեալ 15,000 ալ Օսմանեան բանակը ետեւէն զարնելու համար հրամանի կը սպասէր։ Քաղաքի կառավարիչը՝ Ահմէթ Մուամմէր ալ, Ապրիլի 22-ին, նման տեղեկագիր մը կը ղրկէ Ներքին Նախարարութեան։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀唀紅琅愅瘅攅愅瘅 ㌀ⴀ耀搅 戀愅瘅愅漅欅  ㄀ ⴀ耀搅 昀蔅者愅戅愅樅欅瘅栅 䴀攅戅愅紅缅欅愅 漀栅 挀缅瘅砅舅朅者褅 ㄀瘅砅瘅脅 瘀攅者漅愅甅砅舅椅攅愅瘅 ㌀ Ⰰ    琀愅者搅 欀帅瘅礅稅朅紅 漀愅者攅氅欅 最者 昀欅瘅攅氅Ⰵ 琀愅者昅攅氅 砀舅 稀愅瀅攅氅褅 ㄀㔀Ⰰ    昀欅瘅攅愅氅 琀愅者搅 欀帅瘅礅稅朅紅 䴀攅戅愅紅缅欅愅甅朅瘅 琀欅瘅礅攅舅 䰀砅舅紅愅漅愅瘅 紀愅瀅琅愅瘅 漀娅攅者椅愅者Ⰵ 愀簅愅瘅脅 瘀眅琅愅者砅舅攅氅砅舅褅

    Նման տեղեկատուութիւններ կանխամտածուած տեղահանութեան ու ջարդի համար կանխապատրաստուած պատճառաբանութիւններ էին։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀伀攅爅愅瀅愅瘅砅舅琅栅Ⰵ 愀萅紅砅者栅 漀栅 紀漅紅欅 㘀朅甅椅砅舅瘅朅瘅褅 唀紅琅愅瘅愅脅欅瘅攅者栅 ㄀㔀㄀㜀ⴀ欀瘅 㼀欅氅欅漅欅砅甅 眀者笅愅瘅栅 挀者愅舅攅氅朅 甀攅缅砅甅 㘀朅甅椅砅舅瘅 攀爅愅清 最 漀欅紅愅瘅漅愅洅 攀舅 爀攅漅愅縅愅者砅舅愅清 礀砅者紅 欀眅洅愅瘅愅漅愅瘅 缀砅舅瘅攅者砅舅 漀砅爅琅朅Ⰵ 縀猅愅者攅氅砅縅 砀者砅眅 萀愅瘅愅漅砅舅椅攅愅琅戅 缀砅舅者萅褅 伀砅舅者萅攅者栅 戀愅者焅者愅脅瘅攅氅砅舅 攀舅 甀愅缅漅愅稅朅紅 漀欅紅愅瘅漅愅洅 縀欅猅愅漅欅瘅 縀攅者笅 缀愅氅砅舅 瘀稅愅缅愅漅砅縅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 戀愅瘅愅漅栅Ⰵ ㄀㜀㠀 ⴀ最瘅 琀欅瘅礅攅舅 ㄀㠀㤀㔀Ⰰ  㐀㄀ 愀瘅挅愅琅  甀愅者焅愅漅愅清 最 㘀朅甅椅砅舅瘅欅 縀者愅甅Ⰵ 戀愅甅脅 琀欅眅缅 稀愅者缅砅舅愅清褅 ㄀㤀㄀㐀ⴀ欀 㐀攅漅缅攅琅戅攅者欅瘅Ⰵ 昀蔅者愅眅愅者樅欅 稀愅缅者砅舅愅漅砅縅Ⰵ 瀀者愅琅愅瘅 漀栅 缀者砅舅欅 昀朅瘅萅攅者栅 甀愅瘅焅瘅攅氅褅 㼀欅氅欅漅欅砅甅 䴀愅瀅愅漅 㼀愅椅砅爅欅漅砅紅栅Ⰵ 漀愅簅愅縅愅者砅舅椅攅愅瘅 ꬀匀砅萅者 眀愅者樅砅舅琅 琀栅 漀者瘅愅甅 縀缅愅瘅挅攅氅 㤀砅舅者萅欅砅甅 瘀愅瀅愅瘅挅瘅攅者砅舅瘅 愀琅戅砅爅笅 瀀愅甅砅舅椅欅舅瘅栅묅 紀稅愅簅瘅愅氅欅萅欅瘅 愀瘅紅愅氅砅縅Ⰵ 樀砅爅砅縅砅舅者搅栅 漀栅 甀砅者搅砅者朅 昀朅瘅萅攅者栅 甀愅瘅焅瘅攅氅 砀舅 昀欅瘅砅舅砅者愅挅者砅舅欅氅褅 䐀愅者愅眅朅瘅 攀漅愅清 稀愅缅砅舅攅氅欅 琀栅瘅 愀氅 瘀砅甅瘅 甀砅者搅砅者栅 漀砅舅缅愅甅褅 ㄀萅紅砅者愅漅愅瘅瘅攅者砅舅 愀簅愅笅欅瘅 洀砅舅琅戅栅  ㈀㘀 䐀愅者缅 ⠀㠀 ㄀稅者欅氅⤅ⴀ欀瘅 猀愅琅戅愅甅 漀栅 瀀愅瘅砅舅欅褅

    Էնվէրի աներձագ Ճեվտէթի Վան քաղաքի կառավարչութեան շրջանին, 1915-ի Ապրիլի 7(20)-ի օրը, թուրք զինուորներ հայ կիներու վրայ կը կրակեն։ Վան, Արեւմտեան Հայաստանի մեծագոյն քաղաքը, Վասպուրականի մայրաքաղաքը, ունէր իրարմէ 5-6 քիլօմեթր հեռաւորութեամբ հայկական երկու մաս՝ Այգեստանը, ուր կը բնակէին 20,000 հայեր եւ Քաղաքամէջը՝ 3,000 հայ բնակչութեամբ։ Այդ երկու մասերուն միջեւ կը բնակէին 18,000 թուրքեր։ Սարըքամըշի պատերազմին հետեւանք շրջակայ գաւառներէն Վան ապաստանած էին 70,000 հայեր։ Ճեվտէթ, 1906-էն ի վեր Ռուսերուն գրաւած Իրանեան Ազերպեճեանի Սալմաս քաղաքի հայերն ու նեստորականները ջարդելէ յետոյ Վան վերադարձին, 2 (15) Ապրիլին, 500 երիտասարդներ գնդակահարել կուտայ ու յարձակումի անցնելու համար խրամներ կը փորուին։ Հայերն ալ կը պատրաստուին ինքնապաշտպանութեան։ Կը փորուին խրամներ։ Կը կազմուի ինքնապաշտպանութեան զինուորական մարմին, պարենաւորման ու բաշխման ցանց, զինագործական արհեստանոց։ Ապրիլի 7(20)-ին կը սկսի թրքական կրակը եւ հայկական թաղերու վրայ յարձակումները։ Կը պաշարուի Այգեստանը։ Յարձակումի կ՚ենթարկուի նաեւ Քաղաքամէջը։ Ամիս մը տեւող այս հերոսական գոյամարտին հայեր կը դիմադրեն թրքական գերազանց ուժերուն, ցոյց տալով բացառիկ միասնականութիւն ու քաջագործութիւն։ Մինչ այդ Վանի նահանգներուն մէջ հայեր կը ջարդուին։ Երբ Մայիսի 6(19)-ին ռուս բանակը ու հայկական կամաւորական ջոկատները Վան կը մօտենան, թուրքերը վերջ կուտան Վանի պաշարման ու կը հեռանան։ Ռուս բանակը Վան նահանգի մէջ անթաղ 55,000 դիակ կը հրկիզէ։ Քարոզիչներու վկայութեան համաձայն ընդհարումները կ՚ըլլան ոչ թէ հայերու դաւաճանութեան, այլ ինքնապաշտպանութեան պատճառով։ Ամերիկացի քարոզիչ Տօքթ. Գլարէս Ըշըրի (Dr. Clarece Ussher) համաձայն Ճենվտէթ վճռած էր հայերը բնաջնջել։ ਀㰀⼀琀搀㸀㰀⼀琀爀㸀
਀㰀椀洀最 猀爀挀㴀∀瀀椀挀琀甀爀攀猀⼀稀漀栀礀愀氀洀琀愀瘀漀爀愀欀愀渀渀攀爀⸀樀瀀最∀ 愀氀椀最渀㴀∀琀漀瀀∀㸀㰀戀爀㸀
਀㰀⼀琀搀㸀
    Ապրիլի 19-ին Անատոլուի եւ 24-ին ալ Պոլսոյ մէջ ղեկավար, մտաւորական եւ կղերական դասակարգի ձերբակալումովը, աքսորովը ու սպաննութեամբը ջարդերէ առաջ ժողովուրդը առանց ղեկավարութեան կը ձգուի։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀儀攅爅愅紅稅愅瘅砅舅椅欅舅瘅栅 瀀瘅愅者愅舅砅者 最 琀欅愅甅瘅 戀簅瘅愅缅欅者愅漅愅瘅 縀愅者礅愅漅愅者挅 砀舅瘅攅脅砅爅 攀者漅欅者瘅攅者砅舅 琀朅笅Ⰵ 砀舅者 缀欅者愅稅攅缅砅爅 愀昅挅栅 欀瘅萅昅欅瘅萅 挀攅者愅搅愅紅 漀栅 瘀漅愅缅朅 欀者 瀀稅愅缅愅漅瘅攅者朅瘅 砀舅 漀栅 琀缅愅搅者朅 琀欅愅缅愅者者 攀者漅欅者 琀栅 紀缅攅爅清攅氅褅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅甅紅者砅舅椅攅愅瘅 琀朅笅 愀甅搅 蔀者攅者砅舅 漀愅脅砅舅椅欅舅瘅瘅 愀氅 愀甅搅 最者褅

    Թէեւ ձերբակալումները, տեղահանութիւնները եւ աքսորը Ապրիլին կը սկսին, սակայն նախարարաց խորհուրդը այսպիսի որոշում մը 1915-ի Մայիսի 14 (27)-ին կ՚ընդունի եւ Մայիսի 20-ին (Յունիսի 1-ին) պաշտօնաթերթ Թաքվիմի Վէքայիով (Takvim-i Vekayi) կը յայտարարէ։ Բանակի բոլոր բաժիններուն հրահանգ կը տրուի զէնքի ուժով պատժել բոլոր ਀愀瘅砅瘅萅Ⰵ 砀者砅瘅萅 漀栅 瀀愅漅愅簅愅漅欅瘅 缀攅爅愅瀅愅瘅琅愅瘅 蔀者朅瘅萅欅瘅 漀愅缅愅者琅愅瘅Ⰵ  漀愅簅愅縅愅者砅舅椅攅愅瘅 瀀者愅琅愅瘅瘅攅者砅舅瘅 砀舅 琀欅笅砅脅愅簅砅舅琅瘅攅者砅舅瘅褅 唀者朅瘅萅欅 挀砅者清愅搅者砅舅椅攅愅瘅 稀愅缅愅紅洅愅瘅愅缅砅舅砅舅椅欅舅瘅栅 漀栅 缀者砅舅欅 稀愅缅攅者愅昅琅愅漅愅瘅 瘀愅洅愅者愅者 㜀瘅縅朅者欅瘅褅 

    Հայոց տեղահանութեան ու աքսորին Օսմանեան բանակն ալ կը մասնակցի։ Այս մասնակցութիւնը օրինականացնելու համար Սեպտեմբերի 15-ին յատուկ օրէնք կը քուէարկուի։਀㰀⼀琀搀㸀㰀⼀琀爀㸀
਀㰀琀戀漀搀礀㸀 ਀㰀琀爀㸀㰀琀搀㸀㰀搀椀瘀 愀氀椀最渀㴀∀挀攀渀琀攀爀∀㸀
਀㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀ⴀ㄀∀㸀䴀稅愅瘅瘅砅舅愅清 戀樅欅眅漅瘅攅者㰅⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀 ਀㰀琀搀㸀     Աքսորեալներուն մէկ մասն ալ անօթութեան, ծարաւի, յոգնութեան, տառապանքի, վարակիչ հիւանդութիւններու հետեւանքով ճամբան կը մեռնին։ Ողջերը կը հասնին Հալէպ։ Հոն ոմանք կը փախչին ու արապներու մօտ ապաստան կը գտնեն։ Մնացեալները կը ղրկուին աւելի հարաւ, Տէր-Զօրի (Der-el-Zor) անապատը, որպէսզի կիզիչ արեւուն տակ ոչնչանան։ ਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀伀蔅萅椅⸅ 䨀愅瀅愅椅椅欅瘅 䜀愅萅欅者 攀舅 伀蔅萅椅⸅ 䘀愅昅欅琅Ⰵ 㬀椅椅欅瀅愅缅 攀舅 㤀朅者愅萅萅欅欅 愀甅紅 漀愅者漅愅簅砅舅瘅 搀朅琅萅攅者栅Ⰵ 砀者砅瘅萅 㼀⸅ 䨀砅氅紅砅甅 ㈀樅眅漅愅漅愅瘅 䀀愅琅愅氅紅愅者愅瘅欅 搀愅紅愅洅蔅紅瘅攅者 最欅瘅Ⰵ  椀砅甅氅愅缅者愅清 攀瘅Ⰵ 砀者 戀愅瘅愅漅欅 琀朅笅 渀愅甅者 缀砅舅愅清 戀欅清愅舅砅者 搀欅蘅砅甅欅 搀朅琅 琀愅瘅者朅愅戅愅瘅 戀樅欅眅漅瘅攅者砅舅瘅 稀愅缅者愅紅缅愅清 稀愅缅砅舅愅紅缅欅 琀愅瀅愅戅攅者 茀砅者焅攅者栅 漀愅缅愅者砅舅欅瘅 愀萅紅砅者愅漅愅瘅瘅攅者砅舅瘅 縀者愅甅褅 ㄀簅砅爅笅愅稅愅瀅愅漅愅瘅 伀瘅蔅者朅瘅砅舅椅欅舅瘅栅 瘀愅洅愅稅朅紅 愀者缅蔅瘅愅清 最者 砀者 紀者紅漅砅舅琅攅者栅 漀愅缅愅者砅舅朅欅瘅 琀愅瀅愅稅愅者缅瘅攅者砅舅 縀者愅甅褅 ㄀甅紅 挀欅缅愅漅愅瘅 砀猅者愅挅砅者清砅舅椅欅舅瘅瘅攅者砅舅 琀愅紅欅瘅 挀者砅舅椅欅舅瘅 攀氅愅清 最 ꬀㤀欅舅者萅猅朅 㬀紅椅愅瘅稅砅舅氅묅 椀攅者椅欅瘅 ㈀㌀ 㐀攅漅缅攅琅戅攅者 ㄀㤀㄀㠀 椀欅舅欅瘅 琀朅笅褅 䴀稅愅瘅瘅砅舅愅清 攀瘅 瘀愅攅舅 瀀愅甅 戀樅欅眅漅瘅攅者Ⰵ 椀欅舅砅縅 ㈀㈀㄀Ⰰ 砀者砅瘅萅 笀愅瘅愅脅愅清 攀瘅 缀愅簅愅稅砅爅瘅攅者砅舅瘅 蔀挅缅愅漅愅者 栀氅氅愅氅褅 儀愅舅愅氅欅瘅 愀甅瘅 最Ⰵ 椀朅 ㄀㠀㌀㠀ⴀ欀瘅Ⰵ 瀀愅甅 戀樅欅眅漅瘅攅者栅 䴀砅舅氅椅愅瘅 䐀愅瀅琅砅舅缅栅 瀀愅琅砅昅愅清 攀瘅 㼀⸅ 䨀砅氅欅紅 ㈀樅眅漅愅漅愅瘅 䀀愅琅愅氅紅愅者愅瘅 戀愅瘅愅氅砅舅褅 

    Աքսորի սկզբնաւորութեան անոնք, որոնք ճնշումի տակ կ՚իսլամանան, աքսորի չեն ղրկուիր։ Երբ կրօնափոխներու թիւը նախատեսուածը կ՚անցնի, անոնք ալ կ՚աքսորուին։਀㰀⼀琀搀㸀㰀⼀琀爀㸀 ਀㰀⼀琀愀戀氀攀㸀
਀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䀀愅甅攅者砅舅 漀娅愅者挅欅氅砅舅欅 欀者攅瘅脅 漀愅氅砅舅愅清瘅攅者栅 渀愅洅攅氅褅 䀀愅甅攅者砅舅 漀愅氅砅舅愅清瘅攅者瘅 砀舅 愀稅者愅瘅萅瘅攅者栅 挀瘅砅爅 琀愅瀅琅攅缅愅漅愅瘅瘅攅者砅舅瘅 琀愅瀅愅稅愅缅欅樅 漀栅 缀瘅蔅者欅瘅砅舅欅褅

    3-րդ զօրաբանակի հրամանատարութիւնը հետեւեալ հրամանը կ՚արձակէ. «Հայ մը պաշտպանող մահմետականներ իրենց տան առջեւ պիտի կախուին, իրենց տունը պիտի հրկիզուի. իսկ եթէ պաշտօնեայ են գործէ պիտի հանուին ու զինուորական ատեանին պիտի յանձնուին։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䔀砅舅瘅欅紅欅 㘀ⴀ欀瘅 䀀愅琅愅焅愅甅瘅愅漅愅瘅 䨀攅缅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者栅 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 漀愅甅紅者砅舅椅攅愅瘅 甀砅舅眅愅挅欅者 ⠀洀攀洀漀爀愀渀搀甀洀⤀ 琀栅 漀栅 甀愅瘅焅瘅攅瘅Ⰵ 砀舅者 漀娅栅紅砅舅欅⸅ ꬀䀀愅甅攅者 戀瘅愅笅欅瘅笅 漀娅栅氅氅愅瘅 攀舅 椀砅舅者萅攅者砅舅 琀愅者搅漅砅舅椅攅愅瘅 砀舅 萀愅爅愅萅愅漅者椅砅舅椅攅愅瘅 搀朅琅 挀砅者清愅清 愀甅紅 砀猅者愅挅砅者清砅舅椅攅愅瘅 稀愅缅猅愅簅砅縅 椀朅嬅 漀愅簅愅縅愅者砅舅椅攅愅瘅 愀瘅焅瘅愅漅愅昅琅栅 攀舅 椀朅 戀砅氅砅者 愀甅瘅 愀瘅焅攅者栅Ⰵ 砀者砅瘅萅 愀甅紅 笀愅者搅攅者砅舅瘅 琀愅紅瘅愅漅脅愅清 攀瘅 漀愅琅 稀欅缅欅 琀愅紅瘅愅漅脅欅瘅Ⰵ 愀瘅瀅愅缅愅稅朅紅 稀愅缅愅紅洅愅瘅愅缅砅舅 稀欅缅欅 瘀漅愅缅砅舅欅瘅묅褀

    Կառավարութիւնը, առ ի պատասխան այս յուշագրին, Եւրոպայի իր դեսպաններուն հետեւեալ տեղեկութիւնը կը ղրկէ. «Կարին, Թէրճան, Էկին, Սասուն, Պիթլիս, Մուշ եւ Կիլիկիա բնակող հայերուն հանդէպ որեւէ նախզգուշական միջոցառումներ չեն եղած, որովհետեւ անոնք երկրին ապահովութեան հակառակ գործունէութիւն մը ցոյց չեն տուած։ Համաձայնական Պետութիւններուն մեղադրանքները սուտ են»։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䘀愅洅 愀甅者 琀愅者搅欅漅 漀娅愅萅紅砅者砅舅欅瘅⸅ 愀簅愅笅欅瘅 瀀攅者椅欅瘅 ㈀ ⴀ㐀㔀Ⰰ 愀稅愅 ㄀㔀ⴀ㈀ Ⰰ 甀攅缅砅甅 愀氅 㐀㔀ⴀ㘀  缀愅者攅漅愅瘅瘅攅者栅褅 ㄀瘅琅愅者搅愅戅瘅愅漅 縀愅甅者攅者砅舅 琀朅笅 㔀 ⴀ愀漅愅瘅Ⰵ ㄀  ⴀ愀漅愅瘅 洀砅舅琅戅攅者砅縅Ⰵ 茀愅琅茅砅舅眅缅欅 洀瘅愅甅砅爅砅舅椅攅愅瘅 稀愅缅猅愅簅砅縅Ⰵ 漀愅脅欅瘅砅縅 攀舅 搀愅瘅愅漅砅縅 漀栅 笀愅者搅砅舅欅瘅褅 㜀瘅漅欅舅者欅欅 ⠀䄀渀欀愀爀愀⤀ 愀甅者攅者栅  萀愅爅愅萅朅瘅 搀砅舅者紅Ⰵ 戀愅瀅砅縅Ⰵ 漀愅脅欅瘅砅縅Ⰵ 紀爅砅脅砅縅 漀栅 漀缅者攅瘅 砀舅 焀砅者 漀栅 瘀攅缅攅瘅褅  伀者愅稅欅昅砅瘅欅 ⠀伀者愅稅攅昅砅舅瘅搅ⴅ吀爀愀戀椀稀漀渀⤀ 愀甅者攅者栅  瘀愅舅愅漅攅者砅舅 琀朅笅 漀栅 紀稅愅瘅瘅攅瘅 砀舅 渀砅縅 漀栅 椀愅茅攅瘅褅 㼀欅瘅攅者栅 攀舅 渀攅者攅者栅 渀砅縅 漀栅 椀愅茅砅舅欅瘅 砀舅 洀攅爅搅愅琅愅瀅 漀娅栅氅氅愅瘅褅 吀愅爅愅萅欅 瀀欅舅愅瘅搅愅瘅砅脅欅 缀瘅蔅者朅瘅栅 砀者戅攅者栅 漀栅 椀砅舅瘅愅舅砅者朅褅 㔀者昅瘅漅愅甅欅 ⠀㔀者攅昅Ⰵ 㔀者欅昅愅舅愅瘅Ⰵ ㄀者昅瘅漅愅ⴅ䔀爀稀椀渀挀愀渀⤀ 攀舅 㼀愅琅愅洅欅 戀瘅愅漅礅砅舅椅欅舅瘅栅 漀娅砅礅瘅礅愅脅瘅攅瘅 㼀愅琅愅洅欅 漀欅者猅攅者砅舅瘅 琀朅笅褅 㼀砅舅缅愅漅砅舅愅清 搀欅愅漅瘅攅者砅舅 瀀攅缅攅舅愅瘅萅砅縅 㔀茅者愅缅 欀者 瀀砅舅瘅栅 漀栅 茀砅洅朅褅 䀀砅瘅 砀舅者 漀愅者攅氅欅 礀栅氅氅愅者 愀甅者攅者栅 漀愅瘅洅愅舅 愀萅紅砅者攅氅Ⰵ 猀愅琅戅愅瘅Ⰵ 紀愅 漀愅琅 瘀愅 焀攅舅砅縅 昀愅瘅砅瘅萅 洀砅舅琅戅攅者朅瘅 漀栅 瀀攅簅愅脅砅舅欅瘅 攀舅 漀栅 笀愅者搅砅舅欅瘅褅 䬀愅者搅攅者砅舅瘅 漀栅 琀愅紅瘅愅漅脅欅瘅 㤀朅眅萅欅氅愅椅栅 䐀愅瀅紅砅舅紅愅甅欅 洀砅舅琅戅攅者栅Ⰵ 萀欅舅者缅攅者栅Ⰵ 瘀砅甅瘅欅紅漅 萀欅舅者缅 漀欅瘅攅者栅Ⰵ 眀者笅愅瘅欅 樀砅爅砅縅砅舅者搅栅 攀舅 愀萅紅砅者愅漅愅瘅瘅攅者砅舅瘅 欀戅者攅舅 稀愅眅缅稅愅瘅 缀者砅舅愅清 樀愅瘅缅愅者琅愅瘅攅者栅褅
਀㰀琀戀漀搀礀㸀 ਀㰀⼀琀戀漀搀礀㸀
਀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㄀瘅愅缅砅氅砅舅 稀愅眅缅蔅瘅愅縅愅者砅爅 愀琅攅者欅漅攅愅瘅 瀀欅舅稅愅缅砅紅瘅攅者砅舅Ⰵ 挀攅者琅愅瘅 昀欅瘅砅舅砅者瘅攅者砅舅Ⰵ 戀砅爅砅萅愅漅愅瘅 漀者蔅瘅愅舅砅者瘅攅者砅舅Ⰵ 蔀缅愅者愅昅挅欅 戀砅舅樅萅砅甅者攅者砅舅Ⰵ 氀者愅挅者砅爅瘅攅者砅舅Ⰵ 笀愅者搅朅瘅 愀昅愅缅愅清 愀瘅焅攅者砅舅 缀砅舅愅清 缀攅爅攅漅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者砅舅 瀀愅琅愅焅愅甅瘅Ⰵ 愀萅紅砅者栅 攀舅 笀愅者搅栅 漀愅瘅洅愅稅愅缅者愅紅缅砅舅愅清 最者Ⰵ 猀愅琅戅愅瘅攅者栅 砀礅 琀朅漅 蔀挅瘅砅舅椅欅舅瘅 漀愅者Ⰵ 甀愅者焅愅漅砅舅琅瘅攅者砅舅 搀朅琅 稀愅眅缅稅愅瘅砅舅椅欅舅瘅 礀漅愅者Ⰵ 愀萅紅砅者愅漅愅瘅瘅攅者砅舅 猀愅琅戅愅瘅 琀蔅缅愅漅愅甅 萀欅舅者缅攅者砅舅瘅 瘀愅洅愅稅朅紅 缀攅爅攅漅愅脅砅舅愅清 最者褅

    Իսլամական օրէնքին համաձայն յանցանք մը անհատին պատասխանատուութիւնն է եւ կարելի չէ այդ յանցանքին համար յանցապարտին պարագաներն ալ պատժել։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䈀攀爀氀椀渀攀爀 吀愀最攀戀氀愀琀琀 椀攅者椅欅 椀爅椅愅漅脅欅瘅 ꬀㔀瘅椅愅搅者攅瘅萅 椀朅 琀欅 萀愅瘅欅 瀀愅甅攅者 焀攅昅欅 搀朅琅 搀愅舅愅猅愅瘅攅脅欅瘅Ⰵ 愀紅欅漅愅 稀愅缅猅愅簅 最帅 砀者 搀砅舅萅 愀琅戅砅爅笅 脀攅爅 琀栅 漀娅砅礅瘅礅愅脅瘅朅萅묅 瀀愅者脅砅舅琅欅瘅 㤀愅氅愅椅欅 稀愅缅愅紅洅愅瘅栅 漀娅栅氅氅愅甅⸅ ꬀䐀攅瘅萅 漀栅 琀攅爅愅搅者砅舅欅瘅萅  甀愅瘅脅愅舅砅者欅瘅 攀舅 愀瘅琅攅爅欅瘅 琀欅礅攅舅 洀缅者砅舅椅欅舅瘅  礀搅瘅攅氅砅縅褅 ㈀愅甅脅 昀愅瘅愅昅愅瘅攅氅 愀瘅漅愅者攅氅欅 最Ⰵ 愀甅紅蔅者砅舅愅甅 愀瘅琅攅爅栅 縀愅爅砅舅愅甅 甀愅瘅脅愅稅愅者缅栅 漀者瘅愅甅 栀氅氅愅氅묅褀

    Կեսարիոյ Թալաս գիւղաքաղաքի ամերիկացի քարոզիչը՝ Genevieve Duval Irwin-ի տուած տեղեկութեան համաձայն, ջարդերէն տարի մը առաջ գերման սպայ մը, Սեբաստիոյ մէջ, իրեն ըսած է, թէ 1915-ին հայերուն սոսկալի բան մը պիտի պատահի, զոր երեւակայել իսկ կարելի չէ։ Ուրիշ քարոզիչ մը՝ Miss Mary L. Graffam ալ գրած է, թէ գերման սպայ մը յառաջիկայ ամառ պատահելիք դէպքերու առընչութեամբ զինքը զգուշացուցած էր, որով իր եզրակացութիւնը այն է թէ տեղահանումները կանխաւ ծրագրուած էին։਀㰀⼀琀搀㸀㰀⼀琀爀㸀
਀㰀椀洀最 猀爀挀㴀∀瀀椀挀琀甀爀攀猀⼀稀愀瘀攀渀瀀愀琀爀椀愀爀最⸀樀瀀最∀ 愀氀椀最渀㴀∀琀漀瀀∀㸀㰀戀爀㸀 Զաւէն Տէր-Եղիաեան Պատրիարք
਀㰀⼀琀搀㸀
਀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㼀⸅ 䨀砅氅紅砅甅 䨀愅缅者欅愅者萅 䔀砅縅瀅愅瘅瘅朅紅 ㄀者眅愅者砅舅瘅欅 ⠀㄀㤀㄀㄀ⴀ㄀㤀㄀㌀⤀Ⰰ ㌀朅砅者挅 㔀⸅ 䴀砅舅者朅瘅攅愅瘅 㼀愅椅砅爅欅漅砅紅欅瘅 爀者漅愅清 㐀 䴀攅稅缅攅琅戅攅者 ㄀㤀㄀㈀ 椀砅舅愅漅欅者 瘀愅琅愅漅欅瘅 琀朅笅Ⰵ 欀 琀朅笅 愀甅氅砅脅Ⰵ 漀栅 挀者朅Ⰵ 椀朅 欀眅洅愅瘅砅舅椅欅舅瘅栅 ꬀搀攅簅 渀愅者愅舅栅 砀舅瘅欅瘅 欀者 攀者戅攅琅瘅欅 漀砅缅砅者愅清瘅攅者砅舅瘅 攀舅 愀舅愅者瘅攅者栅 眀愅者砅舅瘅愅漅攅氅砅舅 攀舅 漀栅 紀稅愅簅瘅愅甅 紀稅愅簅紅稅砅舅簅 礀萅愅脅瘅攅氅 瀀愅甅 樀砅爅砅縅砅舅者搅栅묅Ⰰ 欀紅漅 ㈀㐀 䐀愅甅欅紅 ㄀㤀㄀㌀ 椀砅舅愅漅欅者欅瘅 琀朅笅 愀氅 ꬀⸀⸀⸀戀瘅愅挅愅舅愅簅欅 瀀愅甅 樀砅爅砅縅者搅攅愅瘅 縀欅猅愅漅栅 瀀攅缅昅瀅攅缅朅 漀栅 縀愅缅椅愅者愅瘅愅甅 攀舅 瀀愅甅漅愅漅愅瘅 栀瘅搅瀅愅瘅砅舅者 漀砅缅砅者愅清欅 琀栅 縀攅者愅瀅愅紅 縀缅愅瘅挅欅瘅 缀愅漅 漀栅 挀缅瘅砅舅欅⸅⸀⸀묀 漀栅 挀者朅褅 㘀愅舅朅瘅 䨀愅缅者欅愅者萅 伀朅者ⴅ㔀爅欅愅攅愅瘅瘅 ⠀㄀㤀㄀㌀ⴀ㄀㤀㈀㈀⤀ 愀氅 ㄀琅攅者欅漅愅瀅愅甅砅脅 ㄀簅愅笅瘅砅者搅 ㄀者紅朅瘅 㸀⸅ 一者搅⸅ 一攅瀅砅舅瘅欅欅瘅 爀者漅愅清 ㈀㠀 㐀攅漅缅攅琅戅攅者 ㄀㤀㄀㔀 椀砅舅愅漅欅者 瘀愅琅愅漅欅瘅 琀朅笅 漀栅 挀者朅Ⰵ 椀朅⸅ ꬀⸀⸀⸀⸀砀者砅縅瀅攅缅攅舅 瀀愅甅攅者栅 蔀者朅瘅萅朅 搀砅舅者紅 攀舅 欀紅氅愅琅欅 椀眅瘅愅琅欅 甀愅甅缅愅者愅者砅舅攅脅愅瘅 攀舅 愀瘅砅瘅脅 漀攅愅瘅萅栅Ⰵ 稀愅缅欅舅栅 攀舅 欀瘅礅萅栅 ꬀瀀攅氅愅氅묅 瘀漅愅缅砅舅攅脅愅舅Ⰵ 紀稅愅瘅砅舅椅欅舅瘅栅Ⰵ 戀簅瘅愅戅愅者砅舅椅欅舅瘅栅 攀舅 漀砅爅砅稅砅舅缅栅 漀者蔅瘅愅漅愅瘅 稀愅者缅愅漅愅瘅砅舅椅攅愅瘅 縀攅者愅清砅舅攅脅愅舅Ⰵ 瘀砅甅瘅欅紅漅 稀愅眅缅蔅瘅愅漅愅瘅 愀瘅焅攅者砅舅 瀀愅琅愅者묅褀 ㄀瘅 漀栅 眀愅者砅舅瘅愅漅朅 挀者攅氅⸅ ꬀⸀⸀瀀愅甅砅舅椅攅愅瘅 戀瘅愅笅瘅笅琅愅瘅 愀甅紅 渀者愅挅欅者栅Ⰵ 砀者 縀愅爅砅舅脅 甀爅愅脅砅舅愅清 最者Ⰵ 挀砅者清愅搅者砅舅攅脅愅舅崅 稀愅缅者砅舅愅漅 戀簅瘅攅氅砅縅 一愅瘅欅 搀朅稅萅攅者栅Ⰵ 㼀砅縅漅愅紅欅 紀愅瀅琅愅瘅愅挅氅洅砅舅瘅 瀀愅甅攅者砅舅 眀愅者樅砅舅琅瘅攅者栅 攀舅 瘀攅者萅欅瘅 挀愅舅愅簅瘅攅者砅舅  琀朅笅 瀀愅甅攅者砅舅 愀稅紅缅愅琅戅攅氅砅舅 琀缅愅搅者砅舅椅欅舅瘅栅묅褀
਀㰀琀愀戀氀攀 戀漀爀搀攀爀㴀∀ ∀㸀 ਀㰀琀爀㸀㰀琀搀 挀漀氀猀瀀愀渀㴀㈀㸀     17 Յունիս 1915-ին, Գերմանիոյ Պոլսոյ դեսպան Վանկենհայմ (Hans von Wangenheim), վարչապետ Theobald von Bethmann-Hallweg-ին կը տեղեկացնէ, թէ Թալաթ, պատերազմական վիճակէն օգտուելով, հայ ժողովուրդը բնաջնջելու նպատակ ունի։ Frankfurter Zeitung թերթին 30 տարուայ թղթակից եւ դեսպան Վանկենհայմին խորհդատու Paul Weitz-ի համաձայն գերմանները հայկական ջարդերուն միջամտութիւն չընելով շատ մեծ սխալ կ՚ընէին։ Դեսպանատան գործակատար Kostantin Freiharr von Neurath ալ իրեն համակարծիք էր։ Բան-Ճէրմէնիք վարդապետութեան՝ «աւելի տկար ազգ մը պէտք է ոչնչանայ եւ կուլ տրուի իր մեծ դրացիին կողմէ» գաղափարին հաւատացող, դեսպանատան ծովային ուժերու կցորդ Human գերմանական միջամտութեան համամիտ չէր։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㌀攅者琅愅瘅欅砅甅 ㄀者缅愅萅欅瘅 ㌀砅者清砅脅 䘀愅洅愅者愅者砅舅椅攅愅瘅 洀砅者瀅者搅愅漅愅瘅 ⠀甀渀搀攀爀猀攀挀爀攀琀愀爀礀⤀ 娀椀洀洀攀爀洀愀渀Ⰰ 砀者 愀舅攅氅欅 甀攅缅砅甅 瘀愅洅愅者愅者 漀娅栅氅氅愅甅Ⰵ  㐀 䀀砅漅缅攅琅戅攅者 ㄀㤀㄀㔀ⴀ欀瘅 娀攀椀琀甀渀最 嘀攀搀氀愀最 椀攅者椅欅瘅 琀朅笅 瀀攅缅攅舅攅愅氅栅 漀栅 挀者朅⸅ ꬀䀀愅甅攅者砅舅 稀愅缅猅愅簅砅縅 椀砅舅者萅攅者砅舅 瀀攅缅 琀攅者 茀砅洅甅愅者愅戅攅者砅舅椅欅舅瘅瘅攅者栅 縀缅愅瘅挅攅氅 眀欅缅愅漅 礀朅褅 ㄀瘅眅砅舅眅缅 椀朅 愀甅紅 愀瘅琅攅爅 樀砅爅砅縅砅舅者搅欅瘅 椀砅舅者萅攅者砅舅 漀砅爅琅朅 漀者愅清 缀愅簅愅稅愅瘅萅栅 眀愅缅 甀砅舅昅欅礅 最褅 䴀愅漅愅甅瘅 瀀愅甅攅者栅Ⰵ 稀愅缅攅者愅昅琅愅漅愅瘅 猀愅漅愅缅瘅攅者砅舅 縀者愅甅Ⰵ 椀砅舅者萅攅者砅舅 蔀挅瘅砅舅椅攅愅琅戅Ⰵ 萀愅笅愅戅愅者 琀愅者缅瘅礅砅爅 攀舅 愀者欅舅瘅  թափող մեր եղբայրներէն եւ զաւակներէն աւելի մօտ չեն մեզի»։ 29 Սեպտեմբերին, Gottieb von Jagow, այն ատեն տակաւին Արտաքին Գործոց Նախարար, երեսփոխանական ժողովին մէջ արդէն նման արտայայտութիւն մը ունեցած էր։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㄀甅紅稅朅紅 愀琅戅砅爅笅 愀昅挅 琀栅 戀砅氅砅者欅瘅 愀礅萅欅瘅 愀簅笅攅舅 漀娅砅礅瘅礅愅脅砅舅朅者 攀舅 砀礅 砀萅 愀甅紅 愀瘅琅愅者搅漅愅甅欅瘅 縀欅猅愅漅欅瘅 漀者瘅愅者 愀者挅攅氅萅 瀀愅瘅搅欅紅愅瘅愅氅褅  䀀愅琅愅焅愅甅瘅愅漅愅瘅 䨀攅缅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者栅 愀者搅朅瘅 唀紅琅愅瘅愅脅欅瘅攅者砅舅瘅 搀朅琅 漀栅 稀愅缅攅者愅昅琅朅欅瘅Ⰵ 砀者砅縅 笀愅者搅攅者栅 漀攅脅瘅攅氅砅舅 瀀愅琅愅者 戀愅瘅 琀栅  礀朅欅瘅 漀者瘅愅者 栀瘅攅氅褅 㤀愅氅愅椅欅 攀舅 㜀瘅縅朅者欅 瀀愅眅欅舅瘅 愀氅 愀者搅朅瘅 愀甅紅 最者褅

    Դեսպան Վանկենհայմի մահէն յետոյ նոր դեսպան՝ Count Wolff Metternich կը յաջողի գերմանական մամուլի մէջ հայկական ջարդերու դէմ պայքար մը բանալ։ Թէեւ այս վիճակը երկու երկիրներու փոխյարաբերութիւններուն կրնար վնասել, սակայն դեսպանը համոզուած էր, թէ Օսմանեան Կայսրութիւնը առանձինն հաշտութեան համաձայնագիր պիտի չստորագրէր, նամանաւանդ որ Անգլիական կառավարութիւնը ներկայ Թուրք կառավարութեան հետ բանակցիլ պիտի չուզէր։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㄀萅紅砅者栅 攀舅 笀愅者搅攅者栅 漀栅 眀愅者砅舅瘅愅漅砅舅朅欅瘅褅

    Այդ օրերու գերմանական քաղաքականութիւնը շատ յստակ էր. Փոքր Ասիայէն ոչ-մահմետական տարրը հեռացնել եւ տարբեր վայրերէ բերուած մահմետականները անոնց տեղը տեղաւորել։ Գերմանիա այս Բան-Ճէրմէնիք վարդապետութիւնը կը գործադրէր։ Որոշ թիւով ֆրանսացիներ եւ պելճիքացիներ կը տեղահանուէր ու անոնց տեղը գերմանացիներ կը բերուէր։ Աւստրիա-Հունգարիան ալ մեծ թիւով սերպեր ջարդած, մաս մըն ալ դէպի երկրին խորքերը տարած էր։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㈀愅瘅ⴅ䌀朅者琅朅瘅欅萅 萀愅者砅昅欅礅瘅攅者朅瘅 䐀爀⸀ 倀愀甀氀 刀漀栀爀戀愀挀栀 缀愅漅愅舅欅瘅 ㄀㤀㄀㌀ⴀ欀瘅 洀砅者瀅砅舅者搅 缀砅舅愅清 最者 瀀愅甅攅者栅 缀攅爅愅瀅愅瘅攅氅Ⰵ 䀀欅猅愅昅欅 攀者漅愅椅砅舅爅欅欅瘅 眀砅舅者笅 缀攅爅愅舅砅者攅氅 攀舅 愀瘅砅瘅脅  缀攅爅攅者栅 㼀砅縅漅愅紅欅Ⰵ 䐀愅挅朅缅砅瘅欅愅甅欅 攀舅 䨀砅紅瘅欅愅甅欅 琀愅瀅琅攅缅愅漅愅瘅瘅攅者栅 缀攅爅愅舅砅者攅氅褅

    Թուրքերն ալ ճիշդ այդ ըրին։ Ըստ ամերիկեան դեսպան Հէնրի Մորկընթաուի, հազիւ թէ հայ գիւղացինները իրենց տեղերէն կը հեռացուէին, ուրիշ վայրերէ բերուած մահմետական գաղթակաները (muhajir) անոնց տեղերը կը տեղաւորուէին։ Երբ աքսորեալ հայեր յարձակումներու կ՚ենթարկուէին, անօթութենէ, ծարաւէ ու հոգնութիւնէ կը մեռնէին, այս մուհաճիրներու տեղափոխութեան ընթացքին անոնցմէ ոչ մէկը յարձակումի ենթարկուած, կամ անօթութենէ եւ ծարաւէ մեռած է։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㄀簅愅笅欅瘅 ㄀眅洅愅者瀅愅琅愅者缅栅 紀漅紅攅氅朅 琀欅 萀愅瘅欅 愀琅欅紅 愀簅愅笅Ⰵ 唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅簅愅縅愅者砅舅椅欅舅瘅栅 ㄀瘅愅缅砅氅砅舅欅 渀砅縅攅昅攅者攅愅甅 萀愅爅愅萅瘅攅者栅 戀瘅愅漅砅爅 ㄀  Ⰰ    甀砅甅瘅 㔀挅朅愅漅愅瘅 漀爅昅欅瘅攅者栅 漀娅愅萅紅砅者朅褅 䨀砅氅欅紅 挀缅瘅砅舅砅爅 挀攅者琅愅瘅 渀砅縅愅漅愅氅 唀猀攀搀漀洀Ⰰ 䀀朅瘅者欅 䐀砅者漅栅瘅椅愅砅舅欅瘅 漀娅栅紅朅Ⰵ 椀朅 愀甅紅 缀攅爅愅瀅愅瘅砅舅琅栅 挀攅者琅愅瘅瘅攅者栅 椀攅氅愅搅者愅清 最欅瘅褅 ਀㰀琀爀㸀㰀琀搀㸀㰀搀椀瘀 愀氀椀最渀㴀∀挀攀渀琀攀爀∀㸀
਀㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀ⴀ㄀∀㸀伀蔅萅椅⸅ 㔀砅瀅愅瘅瘅朅紅 㰀攅茅紅欅砅舅紅㰅⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀 ਀㰀琀搀㸀     Գերմանացի կղերական Տօքթ. Եոհաննէս Լեփսիուս (Dr. Johannes Lepsuis), Պոլիս, ջարդերու կապակցութեամբ տեղեկութիւններ հաւաքելէ յետոյ զանոնք «Գաղտնի Տեղեկագիր» խորագրով կը հրատարակէ։ Այս 303 էջերէ բաղկացեալ գիրքը երեսփոխաններուն, եկեղեցականներուն, հանրային գործիչներուն կը բաժնէ։ Ան, գրքին նախաբանին մէջ գրած է. «Քրիստոնէութեան ամէնէն հին ժողովուրդը բնաջինջ ըլլալու վտանգին մէջ է...։ Հայ ժողովուրդի եօթէն վեցը իր ստացուածքներէն կողոպտուած է, արտաքսուած իր ընտանեկան երդիքէն եւ եթէ չէ իսլամացած, սպաննուած կամ անապատին մէջ տարագրուած է»։ Օսմանեան դեսպան Իպրահիմ Հաքքը փաշայի առարկութեան հետեւանքով Արտաքին Գործոց Նախարարութիւնը մնացեալ հատորները կը բռնագրաւէ։ Ան գերմանական քաղաքականութեան դէմ չարտայայտուելու խոստումով կը մեկնի Հոլանտա, ուր կը շարունակէ իր մարդասիրական աշխատութիւնները։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀唀紅琅愅瘅攅愅瘅 㼀愅簅愅縅愅者砅舅椅欅舅瘅栅 ㄀㤀㄀㘀ⴀ欀 唀挅砅紅缅砅紅欅 ㄀ ⴀ欀瘅 瀀簅礅愅漅砅舅愅清 ꬀㼀愅瘅砅瘅愅挅欅者 䀀愅甅砅脅 㼀愅椅砅爅欅漅砅紅砅舅椅攅愅瘅 攀舅 䨀愅缅者欅愅者萅砅舅椅攅愅瘅묅 蔀者欅瘅愅挅清砅縅Ⰵ 挀砅者清愅清砅舅椅攅瘅朅 漀栅 搀愅搅者攅脅瘅朅 ㄀㠀㘀㌀ⴀ欀瘅 縀愅舅攅者愅脅砅舅愅清 䀀愅甅漅愅漅愅瘅 䴀愅瀅琅愅瘅愅搅者砅舅椅欅舅瘅栅褅 㜀笅琅欅愅清瘅愅甅 㼀愅椅砅爅欅漅砅紅欅瘅 䨀砅氅紅砅甅 䨀愅缅者欅愅者萅砅舅椅攅愅瘅 縀者愅甅 砀舅瘅攅脅愅清 欀眅洅愅瘅砅舅椅欅舅瘅栅 愀瘅栅瘅搅砅舅瘅攅氅欅 漀栅 瘀漅愅缅朅褅 ㄀㠀㤀㔀ⴀ最瘅 欀 縀攅者 愀椅砅簅栅 椀愅茅砅舅者 琀瘅愅脅愅清 ㄀爅椅愅琅愅者欅 㼀愅椅砅爅欅漅砅紅砅舅椅攅愅瘅 縀攅者笅 漀砅舅缅愅甅褅 䨀砅氅紅砅甅 䨀愅缅者欅愅者萅栅崅 㘀愅舅朅瘅 伀朅者ⴅ㔀爅欅愅攅愅瘅 䴀者戅愅昅愅瘅栅Ⰵ 漀栅 稀愅眅缅蔅瘅愅昅者漅朅 攀舅 䨀愅爅缅愅缅 漀娅愅萅紅砅者朅褅 䨀愅缅者欅愅者萅砅舅椅欅舅瘅栅 攀舅 䴀欅紅欅 漀愅椅砅爅欅漅砅紅砅舅椅欅舅瘅栅 漀栅 琀欅愅脅瘅朅 砀舅 㼀愅椅砅爅欅漅砅紅ⴅ䨀愅缅者欅愅者萅栅崅 䴀愅瀅愅漅 㼀愅椅砅爅欅漅砅紅栅Ⰵ 㔀者砅舅紅愅爅朅琅 漀娅愅萅紅砅者朅褅 ਀㰀⼀琀戀漀搀礀㸀 ਀㰀琀愀戀氀攀 戀漀爀搀攀爀㴀∀ ∀㸀 ਀㰀琀爀㸀㰀琀搀 挀漀氀猀瀀愀渀㴀㈀㸀     1916-ի աւարտին այս աննախընթաց աքսորները եւ ջարդերը վերջ գտած էին։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㐀攅紅稅愅瘅 䀀朅瘅者欅 䐀砅者漅栅瘅椅愅砅舅 漀栅 挀者朅⸅ ꬀㠀紅缅 㤀砅舅者萅攅者砅舅 瀀稅愅缅愅漅 樀砅爅砅縅砅舅者搅瘅攅者 愀甅瘅萅愅瘅 愀缅攅瘅 砀者 椀砅舅者萅攅者砅舅 瀀愅琅愅者 蔀挅缅愅漅愅者 攀瘅 愀稅者攅氅砅舅 欀者愅舅砅舅瘅萅 砀舅瘅欅瘅褅 㔀者戅 愀甅紅 蔀挅缅愅漅愅者 栀氅氅愅氅砅舅 縀欅猅愅漅栅 縀攅者笅 漀栅 挀缅瘅朅Ⰵ 愀瘅砅瘅萅 稀朅缅萅 最 戀瘅愅笅瘅笅砅舅欅瘅묅褀 㠀紅缅 䀀朅瘅者欅 䐀砅者漅栅瘅椅愅砅舅欅 㤀愅氅愅椅 欀者攅瘅 栀紅愅清 最Ⰵ 椀朅⸅ ꬀㔀椅朅 漀娅砅舅昅攅瘅萅 琀攅者 焀攅簅萅栅 琀瘅愅脅愅清 瀀砅爅攅者砅縅 琀攅者 挀砅甅砅舅椅欅舅瘅栅 眀愅者砅舅瘅愅漅攅氅Ⰵ 稀朅缅萅 最 焀攅者戅愅昅愅缅砅舅欅瘅萅 愀甅紅 蔀缅愅者 樀砅爅砅縅砅舅者搅瘅攅者朅瘅묅褀 ㄀甅瘅 欀瘅礅 砀者 䀀愅琅欅缅 礀漅愅者砅爅愅脅愅舅 欀者愅挅砅者清攅氅Ⰵ 㔀者欅缅椅砅舅者萅攅者栅 欀者攅瘅脅 瀀愅琅愅者 挀氅洅愅舅砅者 瘀稅愅缅愅漅 搀愅者焅砅舅脅欅瘅 攀舅 猀欅眅搅 愀甅搅 稀愅缅猅愅簅砅縅 愀氅 㤀愅氅愅椅 欀者 戀愅者攅漅愅琅瘅攅者砅舅瘅 栀紅愅清 最Ⰵ 椀朅 ꬀䴀砅舅氅椅愅瘅 䀀愅琅欅缅欅 ㌀  缀愅者砅舅愅甅 琀朅笅 礀漅愅者砅爅愅脅愅清栅Ⰵ 攀紅 攀者攅萅 愀琅紅砅舅愅甅 琀朅笅 漀愅缅愅者攅脅欅묅褀

    1916-ի Օգոստոսի 31-ին, Թալաթ, Գերմանիոյ դեսպանատան ներկայացուցիչ Furst Holenlohe-Langenburg-ին. «Հայկական հարցը այլեւս գոյութիւն չունի» ըսած է։ Այդ հասկացողութեամբ ալ Մորկընթաուէն պահանջած է իրեն յանձնել հայերու ամերիկեան ապահովագրական ընկերութիւններու մօտ գտնուած ապահովագիրները։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㤀愅氅愅椅 瀀愅甅砅脅 愀萅紅砅者瘅 砀舅 戀瘅愅笅瘅笅砅舅琅栅 漀娅愅者搅愅者愅脅瘅朅 瀀攅缅攅舅攅愅氅 焀攅舅砅縅⸅ 䀀愅甅攅者 欀 縀瘅愅紅 椀砅舅者萅攅者砅舅 瀀愅者紅缅愅脅愅清 最欅瘅Ⰵ 簀砅舅紅攅者砅舅瘅 蔀挅瘅攅氅砅縅 椀砅舅者萅攅者砅舅瘅 焀愅洅砅爅砅舅椅攅愅瘅 稀愅缅猅愅簅 攀爅愅清 最欅瘅Ⰵ 欀瘅礅稅朅紅 瘀愅攅舅 漀娅砅舅昅朅欅瘅 愀瘅漅愅洅 稀攅缅砅舅椅欅舅瘅 瀀愅紅缅愅缅攅氅 攀舅 椀砅舅者萅攅者砅舅 縀者愅甅 欀眅洅攅氅褅

    1 Յունուար 1917-ին, Պեռլինի Վեհաժողովի համաձայնութիւնը չեղեալ կը նկատուի։ 61-րդ յօդուածն ալ իր արժէքը կը կորսնցնէ։ 4 Փետրուարին Թալաթ կը նշանակուի վարչապետ՝ փաշայի աստիճանով։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㄀㤀㄀㠀ⴀ欀 䀀砅漅缅攅琅戅攅者欅 㠀ⴀ欀瘅Ⰵ 昀欅瘅愅搅愅搅愅者欅 洀瘅搅者愅瘅萅砅縅Ⰵ 㤀愅氅愅椅 茀愅眅愅甅欅 挀氅洅愅舅砅者愅清 漀愅簅愅縅愅者砅舅椅欅舅瘅栅 漀栅 瀀者愅樅愅者欅褅 ㄀㐀 䀀砅漅缅攅琅戅攅者欅瘅 ㄀瀅琅朅椅 㬀昅昅朅椅 茀愅眅愅 漀栅 漀愅昅琅朅 瘀砅者 漀愅簅愅縅愅者砅舅椅欅舅瘅栅褅 ㌀  䀀砅漅缅攅琅戅攅者欅瘅 漀栅 紀缅砅者愅挅者砅舅欅 䐀砅舅缅者砅紅欅 ⠀䴀甀渀搀爀漀猀⤀ 昀欅瘅愅搅愅搅愅者栅褅

    Զինադադարէն անմիջապէս յետոյ, Նոյեմբերի 1-ի գիշերը, Թալաթ, Էնվէր, Ճէմալ, Տօքթ. Պահաթթին Շաքիր, Տօքթ. Նազըմ, Պէտրի, Ազիմ եւ մի քանի փոքրաստիճան սպաներ գերմանական ընդծովեայով մը Օտէսա կը փախչին։ Էնվէր Խրիմի վրայով կ՚անցնի Պաթում, Ճէմալ՝ Աֆխանիստան, Թալաթ եւ միւսները՝ Պեռլին։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䴀砅舅氅椅愅瘅 倀朅眅愅缅欅 琀愅瀅砅縅 ㄀㤀㄀㠀ⴀ欀 ㄀稅者欅氅欅瘅 挀愅瀅 漀栅 戀愅者焅者愅瘅愅甅 一愅瀅缅朅椅椅欅瘅Ⰵ 砀者 㬀椅椅欅瀅愅缅愅漅愅瘅瘅攅者砅舅 搀朅琅 琀欅眅缅 愀缅攅氅砅舅椅欅舅瘅 砀舅瘅攅脅愅清 最者褅 ㄀瘅 縀愅者礅愅稅攅缅朅瘅 漀栅 稀愅瀅愅瘅笅朅 欀椅椅欅瀅愅缅愅漅愅瘅瘅攅者砅舅 瀀者愅樅愅者砅舅琅栅褅  䘀砅甅攅琅戅攅者欅 㠀ⴀ欀瘅 ㄀瀅琅朅缅 㬀昅昅朅椅 茀愅眅愅 漀栅 瀀者愅樅愅者欅 攀舅 㤀朅縅蘅欅萅 茀愅眅愅 䘀砅甅攅琅戅攅者欅 ㄀㠀ⴀ欀瘅 漀栅 漀愅昅琅朅 瘀砅者 漀愅簅愅縅愅者砅舅椅欅舅瘅栅褅

    Դեկտեմբեր ամսուայ մէջ յաղթական Համաձայնական Պետութիւնները Պոլիսը իրենց հակակշռին տակ կ՚առնեն։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀䴀砅舅氅椅愅瘅 一愅瀅缅朅椅椅欅瘅欅 瀀者愅琅愅瘅砅縅 䀀欅舅者者欅甅朅椅 縀朅 㬀椅欅氅愅蘅 漀砅舅紅愅漅脅砅舅椅欅舅瘅栅 漀栅 縀攅者愅瀅愅紅缅愅缅砅舅欅褅

    1918-ի Դեկտեմբերի 16-ին կայսերական հրամանով, 8 Յունուար 1919-ին կը կազմուի զինուորական ատեան, դատելու Իթթիհատ վէ Թէրաքքի կուսակցութեան կեդրոնական կոմիտէի անդամները, Սաիթ Հալիմ եւ Թալաթ փաշաներու կառավարութիւններուն նախարարները, պետութիւնը առանց երեսփոխանական ժողովի որոշման Ա. Աշխարհամարտի մասնակցնելու եւ հայկական ջարդերը կազմակերպելու ամբաստանութեամբ։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㐀 䐀愅者缅 ㄀㤀㄀㤀ⴀ欀瘅 㤀朅縅蘅欅萅 茀愅眅愅甅欅 漀愅簅愅縅愅者砅舅椅欅舅瘅栅 漀栅 瀀者愅樅愅者欅 攀舅 伀愅琅愅椅 嘀朅者欅椅 茀愅眅愅 䀀欅舅者者欅甅朅椅 縀朅 㬀椅欅氅愅蘅 漀砅舅紅愅漅脅砅舅椅攅愅瘅 愀瘅搅愅琅瘅攅者砅縅 漀栅 漀愅昅琅朅 瘀砅者 漀愅簅愅縅愅者砅舅椅欅舅瘅 琀栅褅

    Մարտի 8-ին, Երիտթուրքերու պարագլուխներու անունները՝ 31 կուսակցական եւ կառավարական բարձրաստիճան գործիչներ, կը յանձնուին զինուորական ատեանին։ Դատաւարութիւնները կը սկսին Ապրիլի 27-ին եւ կը տեւեն մինչեւ Յունիսի 26-ը, ամբաստանեալներէն 20-ին ներկայութեան եւ 11-ին բացակայութեան։ Դատավճիռը կ՚արձակուի Յուլիսի 5-ին։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㐀愅缅愅縅愅者砅舅椅攅愅瘅 瘀攅者漅愅甅愅脅砅舅愅清  昀愅瘅愅昅愅瘅 茀愅紅缅愅椅爅椅攅者朅Ⰵ 渀愅清漅愅挅欅者 瀀攅簅愅挅欅者瘅攅者朅Ⰵ 瘀愅琅愅漅瘅攅者朅 欀 甀愅甅缅 漀砅舅挅愅甅Ⰵ 椀朅 愀者攅舅琅缅愅瀅愅甅砅舅椅攅愅瘅 缀攅爅愅瀅愅瘅砅舅椅欅舅瘅瘅攅者栅 攀舅 漀砅缅砅者愅清瘅攅者栅 昀欅瘅砅舅砅者愅漅愅瘅 攀舅 漀愅者挅愅稅愅瀅愅漅愅瘅 琀欅笅砅脅愅簅砅舅琅瘅攅者 礀朅欅瘅Ⰵ 紀愅瀅琅愅瘅愅茅愅漅 漀愅琅 缀攅爅愅漅愅瘅 戀瘅砅甅椅 礀砅舅瘅朅欅瘅Ⰵ 愀甅氅 瀀愅甅攅者栅 砀礅瘅礅愅脅瘅攅氅砅舅 瘀稅愅缅愅漅砅縅 漀愅瘅洅愅琅缅愅清砅舅愅清 渀者愅挅欅者 琀栅瘅 最者Ⰵ 砀者 漀砅舅紅愅漅脅砅舅椅攅愅瘅 漀攅搅者砅瘅愅漅愅瘅 漀砅琅欅缅朅欅瘅 琀欅笅砅脅愅舅 缀者砅舅愅清 甀愅缅砅舅漅 瀀者愅瀅愅瘅挅瘅攅者砅縅 攀舅 挀愅爅缅瘅欅 瀀者愅琅愅瘅瘅攅者砅縅 欀者愅挅砅者清砅舅愅清 最者褅 㼀砅縅漅愅紅攅愅瘅 猀愅漅愅缅欅 ㌀ⴀ耀搅 戀愅瘅愅漅欅 瘀愅洅漅欅瘅 瀀者愅琅愅瘅愅缅愅者 一朅瀅欅戅 茀愅眅愅甅欅 縀漅愅甅砅舅椅攅愅瘅 瀀愅琅愅焅愅甅瘅 瀀愅甅攅者砅舅 戀瘅愅笅瘅笅砅舅琅栅 攀舅 欀瘅礅萅攅者砅舅 漀砅爅砅稅砅舅缅栅 漀砅舅紅愅漅脅砅舅椅攅愅瘅 漀攅搅者砅瘅愅漅愅瘅 漀砅琅欅缅朅欅瘅 漀砅爅琅朅 縀猅簅砅舅愅清 最者褅

    Դատարանը ի բացակայութեան մահուան կը դատապարտէ Թալաթը, Էնվէրը, Ճէմալը եւ Տօքթ. Նազըմը։ Նոյնպէս ի բացակայութեան 15 տարուան կը դատապարտուին ելեւմտական նախարար Ճավիթը, հողագործութեան եւ առեւտուրի նախարար Մուստաֆա Շէրէքը ու ներկաներէն շէյխ ուլ-իսլամ Մուսա Քազըմը։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㐀愅缅愅縅愅者砅舅椅攅愅瘅 愀者焅愅瘅愅挅者砅舅椅欅舅瘅瘅攅者栅 攀舅 砀者砅眅砅舅琅瘅攅者栅 漀愅甅紅攅者愅漅愅瘅 稀愅眅缅蔅瘅愅椅攅者椅 㤀愅萅縅欅琅欅 一朅萅愅甅欅欅 ⠀吀愀欀瘀椀洀ⴀ椀 嘀攀欀愀礀椀⤀ ㄀㤀㄀㤀ⴀ㄀㤀㈀  椀砅舅愅漅愅瘅瘅攅者砅舅 甀愅舅攅氅砅舅愅清瘅攅者砅舅瘅 琀朅笅Ⰵ 眀愅缅 萀欅礅 缀稅愅萅愅瘅愅漅砅縅Ⰵ 漀栅 瀀者愅缅愅者愅漅砅舅欅瘅褅

    1921-ին, Իտալիոյ Սան Ռէմօ քաղաքին մէջ, Սատրազամ Բրէս Սաիթ Հալիմ փաշայի, 1922-ին ալ Թիֆլիսի մէջ Ճէմալ փաշայի ու Պեռլինի մէջ ալ Տօքթ. Պահաէթթին Շաքիրի մահավճիռները կը գործադրուին հայերու փամփուշտներով։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㼀愅者琅欅者 戀愅瘅愅漅欅 紀稅愅瘅攅者朅瘅 䔀愅漅砅戅 䐀攅氅萅砅舅琅攅愅瘅 欀者 茀砅萅者 洀砅舅琅戅砅縅Ⰵ ㄀㤀㈀㈀ⴀ欀 唀挅砅紅缅砅紅欅 㐀ⴀ欀瘅Ⰵ 㼀攅搅者砅瘅愅漅愅瘅 ㄀紅欅砅甅 䨀砅舅洅愅者愅 萀愅爅愅萅欅瘅 琀朅笅Ⰵ 㼀愅者琅欅者 戀愅瘅愅漅欅 搀朅琅 欀者 ꬀欀紅氅愅琅欅 戀愅瘅愅漅묅 漀砅礅砅舅愅清 挀砅舅瘅搅欅瘅 瀀攅缅 漀簅砅舅砅爅 㜀瘅縅朅者 茀愅眅愅甅欅 琀愅瀅愅縅猅欅簅栅 漀栅 挀砅者清愅搅者朅褅 㼀栅 紀稅愅瘅瘅砅舅欅瘅 瘀愅攅舅 愀瘅砅者 瀀欅瘅挅 搀欅漅瘅愅稅愅瀅瘅攅者栅褅

    1921-ի Յունիսի 2-ին, Սողոմոն Թեհլիրեան, Պեռլինի մէջ, Թալաթը բնակած շէնքին առջեւ ճակատէն զարնելով գետին կը տապալէ։ Թեհլիրեան գերմանական ատեանի առջեւ կը դատուի ու անպարտ կ՚արձակուի։਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㌀攅者琅愅瘅愅脅欅 䬀氀愀甀猀 圀愀最渀攀爀 ꬀㔀漅朅嬅萅Ⰵ 琀攅者 琀愅漅愅者搅愅漅朅瘅 脀愅清 樀砅爅砅縅砅舅者搅瘅攅者栅 戀簅瘅欅 愀萅紅砅者攅瘅萅Ⰵ 砀者稅朅紅昅欅 瀀攅缅愅挅愅甅 紀攅者砅舅瘅搅瘅攅者栅 琀攅昅欅 攀者愅洅缅愅稅愅者缅 栀氅氅愅瘅묅 栀紅愅清 最褅 䀀愅瘅者愅稅攅缅愅漅愅瘅 㤀砅舅者萅欅愅瘅 愀氅 欀者 攀者愅洅缅愅挅欅缅砅舅椅欅舅瘅栅 脀砅甅脅 缀愅氅砅舅 瀀愅琅愅者 笀愅者搅愅者愅者 㤀愅氅愅椅欅 愀猅欅舅瘅瘅攅者栅 ㄀㤀㐀㌀ⴀ欀瘅 攀者漅欅者 漀栅 茀砅洅愅搅者朅 砀舅 䨀砅氅欅紅Ⰵ 䀀欅舅者者欅攅椅欅 㜀稅朅缅欅甅朅 㤀朅戅朅紅欅 ⠀䠀甀爀爀椀礀攀琀ⴀ椀 䔀戀攀搀椀礀攀 吀攀瀀攀猀椀⤀Ⰰ 琀攅清 眀砅舅萅砅縅 漀栅 椀愅爅朅褅 㜀瘅縅朅者欅 愀猅欅舅瘅瘅攅者瘅 愀氅Ⰵ 眀瘅砅者瀅欅舅 㤀砅舅者萅欅砅甅 㼀愅者琅欅者 䐀愅瀅欅漅 瀀愅紅缅愅缅砅舅椅攅愅瘅 㤀愅猅欅漅欅紅缅愅瘅欅 缀砅舅愅清 攀者漅砅舅 琀欅氅欅愅簅 㤀㰅 蔀挅瘅砅舅椅攅愅瘅Ⰵ ㄀㤀㤀㘀관欀瘅 攀者漅欅者 漀栅 戀攅者砅舅欅瘅 攀舅  㼀⸅ 䨀砅氅紅砅甅 琀朅笅 攀蔅椅栅 琀欅氅欅愅簅 㤀㰅ⴅ欀 眀欅瘅砅舅愅清 眀欅者琅欅 琀栅 琀朅笅 漀娅愅琅茅砅茅砅舅欅瘅褅 㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀
Արմէն Քիւրքճեան
਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀 ------------------------------------------------------------------------------------------------਀㰀戀爀㸀㰀戀爀㸀 ਀㄀爅戅欅舅者瘅攅者砅舅 儀愅瘅漅

਀㔀者欅缅椅砅舅者萅攅者栅 䨀愅缅琅砅舅椅甅愅瘅 㐀愅缅愅紅缅愅瘅欅瘅 ㄀簅愅笅 ⴀ 䌀砅瘅 㼀欅者愅漅砅紅甅愅瘅Ⰵ ㌀欅者萅 攀者漅者砅者搅Ⰵ 㔀者攅舅愅瘅Ⰵ㄀㤀㠀㌀㰀戀爀㸀 Թուրք Բժիշկների Ոճրագործությունները Մեծ Եղեռնի Ժամանակ - Վահան Գույումճյան, Երեվան, 2001
਀䀀愅甅愅紅缅愅瘅欅 䀀愅瘅者愅稅攅缅砅舅椅欅舅瘅 ⴀ 䴀欅琅砅瘅 一者愅脅攅愅瘅Ⰵ ㈀⸅ 伀稅愅挅者砅舅椅欅舅瘅Ⰵ 䨀朅甅者砅舅椅Ⰵ㄀㤀㔀㠀㰀戀爀㸀 Հայերի Ցեղասպանությունը Ըստ Երիտթուրքերի Դատավարության Փաստաթղթերի - Ա.Հ.Փափազյան, Երեվան, 1989
਀䀀愅甅砅脅 ㄀㤀㄀㔀ⴀ㄀㤀㄀㘀 㤀縅愅漅愅瘅瘅攅者欅 儀攅爅愅紅稅愅瘅砅舅椅甅愅瘅 䀀愅者脅攅者栅 䀀愅甅 䨀愅缅琅愅挅者砅舅椅甅愅瘅 琀朅笅 ⴀ 䐀瀅攅者 㼀愅者愅稅攅缅甅愅瘅Ⰵ 㔀者攅縅愅瘅Ⰵ ㄀㤀㤀㠀㰀戀爀㸀 Պատմության Քառուղիներում-Ազատագրված Ժողովրդի Վերածնունդը - Գալուստ Ա. Գալոյան, Երեվան, 1982
਀䄀爀洀攀渀椀愀 吀栀攀 䌀愀猀攀 䘀漀爀 䄀 䘀漀爀最漀琀琀攀渀 䜀攀渀漀挀椀搀攀 ⴀ  䐀椀挀欀爀愀渀 䠀⸀ 䈀漀礀愀樀椀愀渀Ⰰ 一⸀䨀⸀ 唀匀䄀 ㄀㤀㜀㈀㰀戀爀㸀 The Armenian Genocide - History, Politics, Ethics - Richard G. Hovannesian Ed. New York, 1992
਀吀栀攀 䠀椀猀琀漀爀礀 漀昀 䄀爀洀攀渀椀愀渀 䜀攀渀漀挀椀搀攀 ⴀ 嘀愀栀愀欀渀 一⸀ 䐀愀搀爀椀愀渀Ⰰ 刀⸀䤀⸀ 唀匀䄀Ⰰ ㄀㤀㤀㔀㰀戀爀㸀 The Murder Of A Nation - Henry Morgenthau, New York, 1974
਀吀栀攀 吀椀洀攀猀 ⴀ 䠀椀猀琀漀爀礀 漀昀 吀栀攀 圀愀爀 ⴀ 䰀漀渀搀漀渀Ⰰ唀䬀Ⰰ㄀㤀㄀㘀㰀戀爀㸀 Belgelerle Uluslararasi Rekabette Ermeni Sorunu`nun Kokeni, 1878-1918 - Nursen Mazici, Istanbul, 1987
਀䔀爀洀攀渀椀 䐀漀猀礀愀猀椀 ⴀ 䬀愀洀甀爀愀渀 䜀甀爀甀渀Ⰰ 䤀猀琀愀渀戀甀氀Ⰰ ㄀㤀㠀㠀㰀戀爀㸀 Ermeni Tabusu -(Les Armeniens - Histoire D`un Genocide)-Yves Ternon- Turkish translation by Emirhan Oguz, Istanbul, 1993
਀䤀琀琀椀栀愀琀 瘀攀 吀攀爀愀欀欀椀 瘀攀 䤀挀椀渀搀攀 䐀漀渀攀渀氀攀爀 ⴀ 匀愀洀椀栀 一愀昀椀稀 吀愀渀猀甀Ⰰ 䤀猀琀愀渀戀甀氀Ⰰ ㄀㤀㘀 㰀戀爀㸀 Teskilat-I Mahsusa - Dr. Philip H. Stoddard - Turkish translation by Tansel Demirel, Istanbul,1994
਀吀甀爀欀 唀氀甀猀愀氀 䬀椀洀氀椀最椀 瘀攀 䔀爀洀攀渀椀 匀漀爀甀渀甀 ⴀ 吀愀渀攀爀 䄀欀挀愀洀Ⰰ 䤀猀琀愀渀戀甀氀Ⰰ ㄀㤀㤀㐀㰀戀爀㸀 Turkiye'nin Cokusu - Huseyin Kazim Kadri, Istanbul, 1992

਀㰀⼀琀搀㸀 ਀㰀⼀琀搀㸀 ਀㰀琀爀㸀 ՆԱԽՈՐԴ ԷՋ

਀㰀⼀琀搀㸀 ਀㰀琀爀㸀

For Unicode Armenian language support please visit www.armunicode.org; ਀  最攀琀 洀漀爀攀 椀渀昀漀爀洀愀琀椀漀渀 漀爀 爀攀焀甀攀猀琀 栀攀氀瀀 昀漀爀 椀渀猀琀愀氀氀椀渀最 唀渀椀挀漀搀攀 䄀爀洀攀渀椀愀渀 䰀愀渀最甀愀最攀  Support at Armenianhouse Forum.

਀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀琀搀㸀㰀⼀琀爀㸀 ਀㰀⼀栀琀洀氀㸀